Derleme

BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK

Cilt: 6 Sayı: 2 31 Ağustos 2021
PDF İndir
TR EN

BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK

Öz

Toplumsal cinsiyet, cinsiyet, cinsel kimlik, ırk, sınıf gibi kavramlar toplumda eşitsizliklere konu olan sınıflamalardır. Eşitsizliklerin doğası toplumdan topluma, zamandan zamana değişiklik göstermesine rağmen insanlık tarihi boyunca hep varolmuştur. Siyah kadınların yaşadıkları çoklu dezavantajı, ırk ve cinsiyeti, baskıcı bir deneyim olarak kavramsallaştıran kesişimsellik, siyah eleştirmen, düşünür ve aktivistler tarafından geliştirilmiştir. Kesişimsellik günümüzde yalnız siyah kadınları değil diğer marjinal grupların yaşadıkları eşitsizlikleri de ele almakta ve toplumdaki ırkçılık, cinsiyetçilik, doğurganlık ve homofobi gibi kavramların birbirinden bağımsız olmadığını söylemektedir. Kesişimsellik, sağlık eşitsizlikleri için nispeten yeni olmasının yanında, son 20 yıldır feminist ve sosyal bilim alanında sağlam bir yer edinmiştir. Kesişimşellik yaklaşımının yardımıyla, sağlık alanında ırk, sınıf, cinsiyet ve cinsellik başlığı altında ortaya çıkan eşitsizlik ve güç yapılarının çok sayıdaki karmaşık boyutu açıklanabilmektedir. Kesişimsellik paradigması, hemşireleri uygulamalarında özellikle farklı güçsüzlük veya ötekileştirme biçimleriyle karşılaşabilecek kadınlara bakım sağladıkları zamanlarda, yetkinlikleri üzerine düşünmeye davet etmektedir. Hemşirelik andında, uygulamanın etik boyutunun bir parçası olarak hemşirelerin, cinsiyet, ırk, kültür veya cinsellikten bağımsız olarak herkese eşit davranacağının sözü verilmektedir. Kesişimsellik kuramı, hemşirelerin uygulama, yönetim ve araştırmada bu sözü tutabilmesi için uygun bir kavramsal çatı sunmaktadır. Kesişimselliğin hemşirelik bakımında kullanılması, bakımı alan bireylerin sosyal konumlarının altında yatan ve yaşamlarını nasıl etkilediğinin farkında olunmayan yapıların hemşirelik müdahaleleri ile ortaya çıkarılması mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akpınar, B. (2019). Farklı Teoriler Çerçevesinde Eş Seçimi Ve Evlilik Uyumu Konularının İncelenmesi. Çizgi Kitabevi, 164-172.
  2. Aspinall, C., Jacobs, S., & Frey, R. (2019). Intersectionality and Critical Realism: A Philosophical Framework for Advancing Nursing Leadership. Advances in Nursing Science, 42(4), 289-296.
  3. Atewologun, D. (2018). Intersectionality theory and practice. In Oxford Research Encyclopedia of Business and Management.
  4. Avci, I. A., Cavusoglu, F., Aydin, M., & Altay, B. (2018). Attitude and practice of family planning methods among Roma women living in northern Turkey. International journal of nursing sciences, 5(1), 33-38.
  5. Bengiamin, M. I., Capitman, J. A., & Ruwe, M. B. (2010). Disparities in initiation and adherence to prenatal care: impact of insurance, race-ethnicity and nativity. Maternal and Child Health Journal, 14(4), 618-624.
  6. Berber, Ş. (2003). Modern Bir Olgu Olarak Sosyal Sınıflar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (9), 223-232. Bilge, S. (2010). Recent feminist outlooks on intersectionality. Diogenes, 57(1), 58-72.
  7. Block, D., & Corona, V. (2014). Exploring class-based intersectionality. Language, Culture and Curriculum, 27(1), 27-42.
  8. Blom, N., Huijts, T., & Kraaykamp, G. (2016). Ethnic health inequalities in Europe. The moderating and amplifying role of healthcare system characteristics. Social science & medicine, 158, 43-51.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2021

Gönderilme Tarihi

19 Mart 2021

Kabul Tarihi

27 Mayıs 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karadeniz Benli, C., & Kulakaç, Ö. (2021). BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 211-234. https://doi.org/10.47115/jshs.899007
AMA
1.Karadeniz Benli C, Kulakaç Ö. BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK. JSHS. 2021;6(2):211-234. doi:10.47115/jshs.899007
Chicago
Karadeniz Benli, Cansu, ve Özen Kulakaç. 2021. “BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 6 (2): 211-34. https://doi.org/10.47115/jshs.899007.
EndNote
Karadeniz Benli C, Kulakaç Ö (01 Ağustos 2021) BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 6 2 211–234.
IEEE
[1]C. Karadeniz Benli ve Ö. Kulakaç, “BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK”, JSHS, c. 6, sy 2, ss. 211–234, Ağu. 2021, doi: 10.47115/jshs.899007.
ISNAD
Karadeniz Benli, Cansu - Kulakaç, Özen. “BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi 6/2 (01 Ağustos 2021): 211-234. https://doi.org/10.47115/jshs.899007.
JAMA
1.Karadeniz Benli C, Kulakaç Ö. BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK. JSHS. 2021;6:211–234.
MLA
Karadeniz Benli, Cansu, ve Özen Kulakaç. “BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK”. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 2, Ağustos 2021, ss. 211-34, doi:10.47115/jshs.899007.
Vancouver
1.Cansu Karadeniz Benli, Özen Kulakaç. BİR PARADİGMA OLARAK KESİŞİMSELLİK TEORİSİ VE HEMŞİRELİK. JSHS. 01 Ağustos 2021;6(2):211-34. doi:10.47115/jshs.899007

Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi CC BY-NC 4.0 lisansına sahiptir.