Harms of Alcohol and Drugs on Human and Community Health (According to the Book Named İçtimaî Hastalıklardan Tahaffuz ve Vikaye Çareleri)

Yıl 2026, Cilt: 25 Sayı: 2 , 858 - 869 , 30.04.2026

Zeynel Özlü , İsmail Hakkı Üzüm

https://doi.org/10.21547/jss.1496778

https://izlik.org/JA48RS76YC

Öz

Today, alcohol and drug addiction is a problem in our country as well as all over the world. Such addictions are active substances that have a drug feature and have great harm for both the individual and the society. If alcohol and drug addiction can not be treated, it causes permanent problems in many areas such as the individuals behavioral, mental, physical, economic and social life. As addiction begins to spread, it leads to disorders in the basic structure of society. Therefore, social life is interrupted. For a healthy individual and society, its necessary to fight against alcohol and drug addiction. Fort his purpose, various health institutions are established, congresses are organized, associations are opened and the harms of such substances are published through the press and publications.The current struggle against alcohol and other drugs has happened in the past. Various precautions have been taken due to many reasons such as excessive use of such substances, ingestion for malicious purposes and influencing people. Of course, at the beginning of these measures is the introduction of such substances before they enter the body. Thus, it is aimed to prevent the problems that will be experienced later by explaining the harms caused by being addicted to drugs. In the present study, the important work of Doctor İsmail Kenan, which was published in the last periods of the Ottoman Empire and the first years of the Republic is included. The aim of the work was to touch on the harms of natural drugs and alcohol on humans and their environment. The book also includes technical information about some drugs and the doctor’s own experiences.

Anahtar Kelimeler

Drug addiction , İndividual an community health , Fight against drugs

Alkol ve Uyuşturucu Maddelerinin İnsan ve Toplum Sağlığına Zararları (İçtimaî Hastalıklardan Tahaffuz ve Vikaye Çareleri İsimli Esere Göre)

https://izlik.org/JA48RS76YC

Öz

Günümüzde alkol ve madde bağımlılığı tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de problem teşkil etmektedir. Bu tür bağımlılıklar hem birey hem de toplum için büyük zararları olan ve uyuşturucu özelliğine sahip etken maddelerdir. Alkol ve madde bağımlılığı eğer tedavi edilemez ise bireyin davranışsal, ruhsal, bedensel, ekonomik ve sosyal yaşantısı gibi birçok alanda kalıcı problemlere yol açar. Bağımlılık yaygınlaşmaya başladıkça toplumun temel yapısında bozukluklara yol açar. Dolayısıyla toplum yaşantısı sekteye uğrar. Sağlıklı birey ve toplum için alkol ve madde bağımlılığı ile mücadele edilmesi gerekmektedir. Bunun için çeşitli sağlık kuruluşları oluşturulmakta, kongreler düzenlenmekte, dernekler açılmakta basın ve yayın yolu ile bu tür maddelerin zararları yayınlanmaktadır. Alkol ve diğer uyuşturucu maddelerine karşı günümüzde verilen mücadele geçmişte de yaşanmıştır. Bu tür maddelerin aşırı kullanılması, kötü amaçlarla vücuda alınması, insanları etki altına alması gibi birçok sebepten ötürü çeşitli önlemler alınmıştır. Tabi bu önlemlerin başında bu tür maddelerin henüz vücuda girmeden önce tanıtılması gelmektedir. Böylece uyuşturucuya bağımlı olunmadan verdiği zararlar açıklanarak sonrasında yaşanılacak problemlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Mevcut çalışmada, Osmanlı’nın son dönemlerinde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında yayınlanan ve Doktor İsmail’in önemli eserine yer verilmiştir. Eserin amacı doğal uyuşturucu maddelerinin ve alkolün insan ve çevresi hakkındaki zararlarına değinmek olmuştur. Eserde ayrıca bazı uyuşturucu maddeler hakkında teknik bilgiler ve doktorun kendi tecrübeleri de yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Madde bağımlılığı , İnsan ve toplum sağlığı , Uyuşturucu ile mücadele

Kaynakça

• Aldatmaz, M.A. (2019). İslam hukuku açısından uyuşturucu maddeler ve tütün ürünleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Başoğlu, T. (2012). Uyuşturucu. DİA, 42, 248-253.
• Çakır, G. (2021). Cumhuriyet Döneminde İçtimâî Bir Yara: Alkol, Propagandalar, Politiklar (1920-1950). Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 17 (30), 199-228.
• Çelikay, H. (2017). Esrar ve sentetik esrar kullanımı olan bireylerin nöropsikolojik işlevlerinin madde kullanımı olmayan bireyler ile karşılaştırılması. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Çıtır, B. (2015). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de afyon ziraatı ve ticareti (1900-1939). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• Dinç, K. (2019). Psikoaktif maddeler ve sentetik kannabinoidler (bonzai). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
• Dinç, S. (2016). 1918-1938 yılları arasında devletlerin sosyal regülasyon uygulamaları bağlamında alkol yasağı: Türkiye-ABD uygulamalarının karşılaştırılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray.
• Dişsiz, M. (2012). Alkol ve madde bağımlılığının kadının yaşam kalitesi ve cinsel yaşamı üzerine etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Doğan, Y. B. (2001). Madde kullanımı ve bağımlılığı. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1 (4), 1-8.
• Ersoy, U. Ve Altınbaş, M. (2021). İslam, Osmanlı ve Cumhuriyet Sonrası Türk Hukukunda Sarhoşluk Suçu. TAAD, 12 (46), 171-200.
• Fulin, N. (2019). Osmanlı Devleti’nde yasaklanmış içecekler (1603-1807). (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
• Göktepe, K. (2020). Osmanlı Sosyoekonomik Hayatında Uyuşturucu Madde Kaynaklarının Arz Boyutu: Haşhaş ve Kenevir Bitkisi. History Studies, 12 (6), 3031-3055.
• Gölçek, Ş. Gölçek, A. (2019). Erken Cumhuriyet Dönemi tekel uygulamaları: 1920-1950 döneminde tuz, ispirto ve ispirtolu içkiler ile kibrit. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 30, 253-288.
• Hekimoğlu Tunç, D. (2019). Kişilerarası iletişim bağlamında madde bağımlılarının iletişim süreçleri ve damgalama ile mücadele biçimleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• İsmail Kenan (İstanbul Himaye-i Etfal Cemiyeti Doktoru) (1924). İctima-i hastalıklardan tahaffuz ve vikaye çareleri. İstanbul: Şirket-i Mertebe Matbaası.
• Kurân-ı Kerim, Bakara 219. Ayet, Mâide 90. Ayet.
• Kuzucu, K. (1999). Osmanlı başkentinde büyük yangınlar ve toplumsal etkileri. Osmanlı (Toplum), Yeni Türkiye Yayınları, .5, 687-699.
• Öztürk, F. C. (2023). Uyuşturucu Madde Bağımlılığı ve Türkiye’de Uyuşturucu Madde Kullanımının İncelenmesi. Ankara Ecz. Fak. Derg. 47(3), 1071-1083.
• Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2012). Madde bağımlılığı tanı ve tedavi kılavuzu el kitabı, Ankara. https://khgmsaglikhizmetleridb.saglik.gov.tr/TR,44319/madde-bagimliligi-tani-ve-tedavi-kilavuzu-el-kitabi.html (Erişim Tarihi: 2023).
• Şavk, Ü.Ç. (2011). Sorularla Evliya Çelebi insanlık tarihine yön veren 20 kişiden biri. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Basımevi.
• Türk Dil Kurumu https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 2023)
• Ünal, M. (1991). Madde bağımlılığı ve alkolizmde aile. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1 (2), 1-6.
• Varlık, B.S. (2019). Marmara Bölgesinde madde bağımlılığı olan bireylerin psikolojik semptomları ve aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.