Ekran Süresinin İşlenmiş Gıda Tüketimine Etkisi

Öz

Günümüzde teknolojik gelişmelerle birlikte birçok teknolojik alet bireylerin yaşamsal faaliyetlerinde önemli bir yer edinmiştir. Bu teknolojik aletlerin yanı sıra özellikle cep telefonu, televizyon, bilgisayar, tablet gibi aletler ekran süresi kavramı ile ilişkilendirilmiştir. Bireyler çeşitli uygulamalar, medyalar, video oyunları gibi birçok ekran türlerinde uzun süre vakit geçirmeye başlamıştır. Bu geçirilen ekran süresi bireylerin yeme davranışlarında değişikliğe sebep olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı ekran süresinin işlenmiş gıda tüketimine etkisinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma tekniklerinden olan görüşme metodundan yararlanılmıştır. Bu çalışmanın örneklem grubunu üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Yeterli görüş çeşitliliğini sağlamak için, farklı çalışma disiplinlerinden üniversitenin birinci sınıfından dördüncü sınıfına kadar olan gönüllü öğrenciler tercih edilmiştir. Araştırma kapsamındaki görüşmeler (n = 10) 20.01.2025-22.01.2025 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış form ile gerçekleştirilmiştir. Her bir görüşme yaklaşık 30 dakika sürmüştür. Yapılan görüşmelerle birlikte üniversite öğrencilerinin ekran süresince tükettikleri yiyeceklere ilişkin tematik kategoriler belirlenmiştir. Görüşmeler sırasında tutulan notlar, ortaya çıkan temaları belirlemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerine uygun şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen veriler neticesinde tematik analiz gerçekleştirilmiş ve 3 farklı tema belirlenmiştir. Bu temalar paylaşım hissi, tasarruf düşüncesi ve bağımlılık düşüncesidir. Ayrıca çalışmadan elde edilen bulgular neticesinde katılımcıların ekran sürelerini en çok cep telefonlarında geçirdikleri, bu sürelerin büyük bir kısmında da işlenmiş gıdalar tükettikleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• ekran süresi
• işlenmiş gıda
• yeme tarzı

The Effect of Screen Time on Consumption of Processed Foods

Öz

Today, with technological developments, many technological devices have gained an important place in the vital activities of individuals. In addition to these technological devices, especially devices such as mobile phones, televisions, computers and tablets have been associated with the concept of screen time. Individuals have started to spend a long time on many screen types such as various applications, media, video games. This screen time may cause changes in individuals' eating behaviours. The aim of this study is to determine the effect of screen time on processed food consumption. For this purpose, interview method, which is one of the qualitative research techniques, was used. The sample group of this study consists of university students. In order to ensure sufficient diversity of views, volunteer students from the first to the fourth year of the university from different study disciplines were preferred. The interviews (n = 10) were conducted between 20.01.2025-22.01.2025 using a semi-structured form. Each interview lasted approximately 30 minutes. With the interviews, thematic categories related to the foods consumed by university students during the screen were determined. The notes taken during the interviews were analyzed in accordance with qualitative research methods to identify emerging themes. As a result of the data obtained, thematic analysis was carried out and 3 different themes were determined. These themes are the feeling of sharing, the idea of saving and the idea of dependency. In addition, as a result of the findings obtained from the study, it was determined that the participants spent most of their screen time on mobile phones and consumed processed foods in most of these periods.

Anahtar Kelimeler

• screen time
• processed food
• eating behavior

Kaynakça

1. Bölükbaş, R. (2024). Gastronomi turizmi ve sosyal medyaya ilişkin sistematik bir literatür taraması. Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 132-139.
2. Cao, Y., Dunstan, D. W., Sethi, P., Owen, N. (2021). The association of TV viewing time with 2‐hour plasma glucose is modified by a prudent dietary pattern. Journal of Diabetes, 13(8), 661-671.
3. Cartanyà-Hueso, À., González-Marrón, A., Lidón-Moyano, C., Garcia-Palomo, E., Martín-Sánchez, J. C., Martínez-Sánchez, J. M. (2021, February). Association between leisure screen time and junk food intake in a nationwide representative sample of spanish children (1-14 years): a cross-sectional study. In Healthcare (Vol. 9, No. 2, p. 228). MDPI.
4. Çarıkcı, K., Meral, H., Berkil, S., Çalışır, A., Önala, L., Arslan, Ö. (2024). Nitel Araştırmalarda Tematik Analiz. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 10(37), 127-140.
5. Delfino, L. D., dos Santos Silva, D. A., Tebar, W. R., Zanuto, E. F., Codogno, J. S., Fernandes, R. A., Christofaro, D. G. (2017). Screen time by different devices in adolescents: association with physical inactivity domains and eating habits. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 58(3), 318-325.
6. Deliens, T., Clarys, P., De Bourdeaudhuij, I., Deforche, B. (2014). Determinants of eating behaviour in university students: A qualitative study using focus group discussions. BMC Public Health, 14, 1-12.
7. Domingues‐Montanari, S. (2017). Clinical and psychological effects of excessive screen time on children. Journal of Paediatrics and Child Health, 53(4), 333-338.
8. Fraga, R. S., Silva, S. L. R., Santos, L. C. D., Titonele, L. R. D. O., Carmo, A. D. S. (2020). The habit of buying foods announced on television increases ultra-processed products intake among schoolchildren. Cadernos de Saúde Pública, 36, e00091419.

9. Karahan, S., Uca, S., Güdük, T. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme türleri ve görüşme tekniklerinin uygulanma süreci. Nitel Sosyal Bilimler, 4(1), 78-101. https://doi.org/ 10.47105/nsb.1118399.
10. Kearney, J., Fitzgerald, R., Burnside, G., Higham, S., Flannigan, N., Halford, J. C., Boyland, E. J. (2021). Television advertisements for high-sugar foods and beverages: Effect on children’s snack food intake. British Journal of Nutrition, 125(5), 591-597.
11. Maia, E. G., Gomes, F. M. D., Alves, M. H., Huth, Y. R., Claro, R. M. (2016). Hábito de assistir à televisão e sua relação com a alimentação: resultados do período de 2006 a 2014 em capitais brasileiras. Cadernos de Saúde Pública, 32, e00104515.
12. Martins, R. C. D. O., Caldeira, T. C. M., Soares, M. M., Mais, L. A., Claro, R. M. (2024). Leisure Screen Time and Food Consumption among Brazilian Adults. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(9), 1123.
13. Nedjar-Guerre, A., Wattelez, G., Serra-Mallol, C., Frayon, S., Galy, O. (2023). Adolescent screen time and unhealthy food consumption in the context of the digital development in New Caledonia. Plos one, 18(5), e0285374.
14. Pearson, N., Biddle, S. J. (2011). Sedentary behavior and dietary intake in children, adolescents, and adults: A systematic review. American Journal of Preventive Medicine, 41(2), 178-188.
15. Pearson, N., Biddle, S. J., Griffiths, P., Johnston, J. P., Haycraft, E. (2018). Clustering and correlates of screen-time and eating behaviours among young children. BMC Public Health, 18, 1-9.
16. Pérez-Farinós, N., Villar-Villalba, C., López Sobaler, A. M., Dal Re Saavedra, M. Á., Aparicio, A., Santos Sanz, S., ... Ortega Anta, R. M. (2017). The relationship between hours of sleep, screen time and frequency of food and drink consumption in Spain in the 2011 and 2013 ALADINO: A cross-sectional study. BMC Public Health, 17, 1-12.
17. Rodríguez-Barniol, M., Pujol-Busquets, G., Bach-Faig, A. (2024). Screen time use and ultra-processed food consumption in adolescents: A focus group qualitative study. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics.
18. Shang, L., Wang, J., O'Loughlin, J., Tremblay, A., Mathieu, M. È., Henderson, M., Gray-Donald, K. (2015). Screen time is associated with dietary intake in overweight Canadian children. Preventive Medicine Reports, 2, 265-269.
19. Shqair, A. Q., Pauli, L. A., Costa, V. P. P., Cenci, M., Goettems, M. L. (2019). Screen time, dietary patterns and intake of potentially cariogenic food in children: A systematic review. Journal of dentistry, 86, 17-26.
20. Tabares-Tabares, M., Aznar, L. A. M., Aguilera-Cervantes, V. G., León-Landa, E., López-Espinoza, A. (2022). Screen use during food consumption: Does it cause increased food intake? A systematic review. Appetite, 171, 105928.
21. Viola, P. C. D. A. F., Ribeiro, S. A. V., Carvalho, R. R. S. D., Andreoli, C. S., Novaes, J. F. D., Priore, S. E., ... and Franceschini, S. D. C. C. (2023). Socioeconomic status, screen time, and time spent at school, and children’s food consumption. Ciência & Saúde Coletiva, 28, 257-267.
22. Yakusheva, O., Kapinos, K., Weiss, M. (2011). Peer effects and the freshman 15: evidence from a natural experiment. Economics & Human Biology, 9(2), 119-132.
23. Zhu, S. P., Ding, Y. J., Lu, X. F., Wang, H. W., Yang, M., Wang, J. X., ... and Zhao, Z. (2008). Study on factors related to top 10 junk food consumption at 8 to 16 years of age, in Haidian District of Beijing. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi= Zhonghua Liuxingbingxue Zazhi, 29(8), 757-762.