Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları

Cilt: 6 Sayı: 2 1 Aralık 2007
  • Turgut H. Zeyrek
PDF İndir
TR EN

Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları

Öz

Yukarı Söğütlü, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, antik dönemde Kommagene ismiyle bilinen Fırat Nehri ve Toros Dağları’nın sınırladığı bölgede yer almaktadır. Burada sunulan çalışmada Yukarı Söğütlü’nün mekânsal sınırlarının belirlediği bir alanda tespit edilen nekropollerdeki kaya mezarları değerlendirilmiştir. Köy ve yakın çevresindeki nekropollerde şimdiye kadar günümüzün arkeoloji anlayışı ve bilimsel çalışma esaslarına göre sistemli bir araştırma yapılmamıştır. İncelemeye konu mezarlar ve mezar yapıları bilinmeyen dönem/dönemlerde sürdürülen izinsiz kazılarda açığa çıkarılmıştır. Nekropoller, arazinin topografik yapısından kaynaklanan farklı tip ve karaktere sahiptir. Düzlükteki tarım alanlarını mezarlara ayırmak yerine, yerleşim yerinin yakın çevresinde bulunan ve gömü yapmak için elverişli her yer nekropol alanı olarak kullanılmıştır. Köyün yakınında bulunan kayalık yamaçlar, yerleşmeyi kuşatan sırt ve tepelerin yamaçları gömütler için değerlendirilmiştir. Nekropollere ayrılmış araziden mümkün olduğu kadar çok yararlanabilmek için uygun yöntemlere başvurulmuştur. Araştırmaya konu bölgede tespit edilen kaya mezarı tipleri mezarı yaptıranın ait olduğu sosyal statüye, ekonomik güce ve dönemin gelenek – göreneklerine göre çeşitlilik gösterdiğini ortaya koymuştur. Dromoslu hipojeler ve khamosorionlar nekropollerde tespit edilen hakim mezar tiplerini oluşturmaktadır. I. Antiokhos tarafından krallığın sınırları içerisinde pek çok alanda olduğu gibi mezar mimarisinde de reformlar başlattığı bilinmektedir. Bu uygulamaların Kommagene bölgesindeki kaya mezarlarının mimarisini etkilediği bilinmektedir. Kralın etnik kökenindeki doğululuk ve batılılık, gömüt kültüründe kendini göstermiştir. Kraliyet kültünün baş merkezi olan Nemrud Dağı’nda yer alan kral mezarı, Dikili Taş (Sesönk/Besni) ve Karakuş (Kâhta) tümülüsleri Kommagene halkının mezar mimarisine örnek olmuştur. Doliche (Gaziantep), Perre (Adıyaman) ve Turuş (Adıyaman) nekropol alanlarında sürdürülen çalışmalarda açığa çıkarılan mezarlar, Kommagene bölgesinin genelinde belirli bir gömüt tipinin yaygın olduğunu belgelemiştir. Burada sunulan çalışmada değerlendirilen kaya mezarları Kommagene’nin genelinde uygulanan Geç Hellenistik – Erken Roma kaya mezarı mimarisi geleneğini sürdürmektedir. Bunlarda Roma mezar tipleri ile Kommagene bölgesine komşu bir kültür merkezi olan Syria’da bilinen mezarın etkisi de belirgin biçimde izlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alföldi-Rosenbaum, E. (1971). Anamur Nekropolü (The Necropolis of Anemorium). Türk Tarih Kurumu Yayınları, VI Seri - No. 12, Ankara, s.10.
  2. Alföldi-Rosenbaum, E. (1980). The Necropolis of Adrassus (Balabolu) in Rough Cilicia Isauria. Österreichische Akademie der Wissenschaften. Philosophisch–historische Klasse. enkschriften 146. Ergänzungsbände zu denTtituli Asiae Minoris 10, Wien, s.27.
  3. Altmann, W. (1905). Die römischen Grabaltäre der Kaiserzeit. Weidmannsche Buchhandling, Berlin, s. 306.
  4. Amy, R. and Seyrig H. (1936). Recherches dans la Nécropole de Palmyre. Syria17. Revue d'art oriental et d'archéologie, publiée par l'institut français d'archéologie de Beyrouth, Paris: 229-230.
  5. Arce, J. (1988). Funus imperatorum: Los funerales de los emperadores romanos. Alianza Forma, Madrid, ss.199.
  6. Bittel, K. (1950). Grundzüge der Vor– und Frühgeschichte Kleinasiens, Verlag Ernst Wasmuth, Tübingen, ss.83–84.
  7. Borchert, J. (1968). Epichorische, gräko-persisch beeinflußte Reliefs in Kilikien. Istanbuler Mitteilungen 18. Deutsches Archäologisches Institut, Abteilung Istanbul, Verlag Ernst Wasmuth, Tübingen:195–196, 207–209.
  8. Boschung, D. (1993). Grabaltäre mit Girlanden und frühe Girlandensarkophage. Zur Genese der kaiserzeitlichen Sepulkralkunst. Grabeskunst der römischen Kaiserzeit. G. Koch (Hrsg.), Mainz am Rhein: 37–42.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Turgut H. Zeyrek Bu kişi benim
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, ARKEOLOJİ BÖLÜMÜ

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2007

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2007

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2007 Cilt: 6 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Zeyrek, T. H. (2007). Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 117-144. https://izlik.org/JA44XX89BE
AMA
1.Zeyrek TH. Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları. GAUN-JSS. 2007;6(2):117-144. https://izlik.org/JA44XX89BE
Chicago
Zeyrek, Turgut H. 2007. “Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6 (2): 117-44. https://izlik.org/JA44XX89BE.
EndNote
Zeyrek TH (01 Aralık 2007) Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6 2 117–144.
IEEE
[1]T. H. Zeyrek, “Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları”, GAUN-JSS, c. 6, sy 2, ss. 117–144, Ara. 2007, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44XX89BE
ISNAD
Zeyrek, Turgut H. “Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6/2 (01 Aralık 2007): 117-144. https://izlik.org/JA44XX89BE.
JAMA
1.Zeyrek TH. Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları. GAUN-JSS. 2007;6:117–144.
MLA
Zeyrek, Turgut H. “Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları”. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2007, ss. 117-44, https://izlik.org/JA44XX89BE.
Vancouver
1.Turgut H. Zeyrek. Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları. GAUN-JSS [Internet]. 01 Aralık 2007;6(2):117-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44XX89BE