Klâsik Şiirde Şarap Kavramı ve Fehîm-i Kadîm’in “Şarâb” Redifli Gazeli Üzerine Bir Tahlil Denemesi
Öz
Klâsik Türk şiir geleneğinde şarabın gerek gerçek anlamıyla gerekse mecaz anlamıyla hemen hemen tüm şairlerin en önemli şiir malzemelerinden biri olduğu görülmektedir. 17. yüzyılın önemli şairlerinden Fehîm-i Kadîm de şarap mefhumunu geleneğe bağlı olarak şiirlerinde çokça kullanmıştır. Onun “şarâb” redifli gazeli başlı başına şarabın tanımlanması ve nitelenmesi üzerine kaleme alınmış bir şiirdir. Belli bir kavramın redif olduğu şiirlerde anlam bütünlüğü redifi oluşturan kelime veya kelime grubunun ihtiva ettiği anlam boyutları etrafında şekillenmektedir. Şarap kavramının hem gerçek anlamı hem de tasavvuf ıstılahı bağlamında kazanmış olduğu sembolik anlamı, Fehîm‟in kaleminde yeniden şekillenmiş ve yek-âhenk bir manzume olarak muhatabının karşısına çıkarılmıştır.Bu çalışmada Fehîm‟in şarâb redifli gazelinden hareketle şarabın tasavvuf ıstılahındaki ve bu noktada tasavvufun önemli bir unsur olarak yer aldığı klâsik Türk şiirindeki sembolik anlamı üzerinde durulacaktır. Söz konusu gazelin tahlilinde klâsik şerh yönteminden faydalanılacaktır. Bununla birlikte okur merkezli değerlendirilmelere de yer verilmek suretiyle metnin ardında yer alan farklı anlam katmanlarına kapı aralanmasına çalışılacaktır
Anahtar Kelimeler
An Analysing Attempt on the Concept of Wine in Turkish Classical Poetry and Fehîm’s Gazel with “Wine” Redif
Öz
In classical Turkish poetry it has been seen that wine by its both real meaning and figurative meaning has been one of the most important poetic materials for almost all poets.Fehîm-i Kadîm as one of the crucial poets of 17th century, has used the concept of wine frequently in his poems pertinent to the tradition. His gazel with “şarâb” redif is a poem written upon the definition and description of wine. In poems where a certain term is in the form of redif, content integrity is shaped around the dimesions of meaning contained by word or phrase which forms the redif. Both real meaning and symbolic meaning obtained in tasavvuf terminology, of wine have been reshaped by Fehîm and submitted as a harmonious poem for collocutors.In this study based upon Fehîm‟s gazel with wine redif, the meaning of wine within tasavvuf terminology and in this sense its symbolic meaning within classical Turkish poetry where it has taken part as an indispensable componant is to be emphasized. In the analysis of the related gazel in addition to using classical analysing method reader-response approaches will also be considered and it will be
tried to reach different meaning spheres behind the text.
Anahtar Kelimeler
