Tepecik-Çiftlik Topluluğunun Neolitik Dönem Tabakaları Arasında Beslenme Değişimleri
Öz
Organizma için önemli bir mineral kaynağı olan kemiğin yapısında yer alan elementlerin derişimi beslenmeden etkilenebildiğinden, kemik diyet gibi geçmiş insan yaşam biçimlerini izlemek için yararlı bir biyolojik arşiv görevi görür. Orta Anadolu Bölgesinde yer alan Tepecik-Çiftliğin C14 tarihlemesine göre yaklaşık 6800-6100 yılları arasına tarihlenen üç farklı Neolitik Tabakasından (Seviye 5, 4 ve 3) elde edilen kemiklerin element (Ca, P, Mg, Mn, Sr, Zn, Cu ve Pb) içeriği X-ışını fluoresans (XRF) spektrometrisi yardımıyla incelenmiştir. Kemiklerin element içeriği mangan ve kurşun başta olmak üzere gömü sonrası değişime işaret etmektedir. Elementlerin kalsiyum ile (element/kalsiyum oranı) bivaret analizi yetişkin ile yetişkin yaş altı, kadın ile erkek bireyler ve tabakalar arasında farklılıklar olduğunu göstermiştir. Çok değişkenli analizler (PCA ve DA) alt katmanlarda et tüketiminden ve zengin ekonomiden üst tabakada daha fazla bitki (örneğin tahıl) tüketimine ve fakir ekonomiye geçiş olduğunu göstermektedir. Çok değişkenli incelemelerden elde edilen sonuçlar, kazıları gerçekleştiren arkeologların ve antropologların bulguları ile uyumludur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ambrose, S. H., & Krigbaum, J. (2003). Bone chemistry and bioarchaeology. Journal of Anthropological Archaeology, 22(3), 193-199. DOI: 10.1016/S0278-4165(03)00033-3
- Balkan-Atlı, N. and Binder, D. (2012). Neolithic Obsidian Workshop at Kömürcü-Kaletepe (Central Anatolia) In: Özdoğan M, Başgelen N and Kuniholm P (Eds.), The Neolithic in Turkey (Vol.3), New excavations & New Research, Central Turkey. İstanbul: Archaeology and Art Publications, pp.71-88.
- Beck, L.A. (1985). Bivariate analysis of trace elements in bone, J. Hum. Evol. 14 493–502. https://doi.org/10.1016/S0047-2484(85)80028-2
- Bıçakçı, E. (2001). Tepecik/Çiftlik Höyüğü (Niğde) ışığında Orta Anadolu Tarihöncesi kültürleri ile ilgili yeni bir değerlendirme. Tüba-Ar 4: 25-41.
- Bıçakçı, E., Godon, M., Çakan, Y.G. (2012). Tepecik-Çiftlik. In: M. Özdoğan, N. Başgelen & P. Kuniholm (Eds.) The Neolithic in Turkey (Vol 3), New excavations & New Research, Central Turkey. İstanbul: Archaeology and Art Publications, pp.89-134.
- Bıçakçı, E., Altınbilek, Algül, Ç., Balcı, S, Godon M. (2007). Tepecik-Çiftlik. In: M. Özdoğan & N. Başgelen (Eds.), Türkiye’de Neolitik Dönem. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, pp.237-253.
- Binder D. (2002). Stone making sense: what obsidian could tell about the origins of the Central Anatolian Neolithic. In: Gerard, F. and Thissen, L. (Eds), The Neolithic of Central Anatolia, Internal developments and external relations during the 9th-6th millennia cal BC. İstanbul: Ege Yayınları, pp.79-90.
- Buikstra, J.E. and Ubelaker, D.H. (1994). Standards for data collection from human skeletal remains. Arkansas Archeological Survey Research Series No. 44, Arkansas.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antropoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kameray Özdemir
Hacettepe University
Türkiye
Ali Akın Akyol
Bu kişi benim
Gazi University
Türkiye
Ali Metin Büyükkarakaya
Hacettepe University
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2017
Gönderilme Tarihi
12 Mayıs 2017
Kabul Tarihi
29 Temmuz 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 16 Sayı: 3
Cited By
(ANARSAN) FARKLI KEMİKLER FARKLI ELEMENT BİRİKİMLERİ: NEOLİTİK DÖNEM TEPECİK-ÇİFTLİK İNSAN KEMİKLERİNDE GÖMÜ SONRASI ELEMENT BİRİKİMLERİ
Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.17218/hititsosbil.459832Historical overview and new directions in bioarchaeological trace element analysis: a review
Archaeological and Anthropological Sciences
https://doi.org/10.1007/s12520-020-01262-4Biogeochemical Approaches to Bioarchaeological Research in Turkey: A Review
Journal of Eastern Mediterranean Archaeology and Heritage Studies
https://doi.org/10.5325/jeasmedarcherstu.8.2.0174The rodent fauna from the Neolithic human settlement of Tepecik-Çiftlik (Niğde, Turkey)
Mammalia
https://doi.org/10.1515/mammalia-2018-0006Microbotanical analyses of dental calculus and caries occurrence at Neolithic Tepecik-Çiftlik, Türkiye: insights into diet and oral health
Archaeological and Anthropological Sciences
https://doi.org/10.1007/s12520-024-02140-zInvestigation of dietary habits in the Neolithic Tepecik-Çiftlik population
Journal of Archaeological Science: Reports
https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2024.104919