Araştırma Makalesi

Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış

Cilt: 7 Sayı: 1 25 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış

Öz

Bu çalışmanın amacı, 15. yüzyıl Türkistan hikmetinin öncü ismi Ali Şir Nevai’nin eserlerindeki merhamet ve öz-anlayış kavramlarını modern pozitif psikoloji perspektifinden analiz etmektir. Nitel araştırma desenlerinden belge analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada; Nevai’nin Mahbubü’l-Kulub, Hayretü’l-Ebrar ve Münacaat gibi temel eserleri birincil veri kaynağı olarak ele alınmıştır. Elde edilen veriler; Martin Seligman’ın PERMA Esenlik Modeli, Kristin Neff’in Öz-Anlayış Kuramı ve Paul Gilbert’ın Merhamet Odaklı Yaklaşımı çerçevesinde tematik analize tabi tutulmuştur. Bulgular; Nevai’nin "itidal", "şefkat-i halk" ve "nefs terbiyesi" gibi kavramlarının, modern psikolojideki öz-nezaket, ortak paydaşlık ve duygu düzenleme mekanizmalarıyla yapısal bir uyum içinde olduğunu göstermektedir. Analiz sonucunda, Nevai’nin "İnsan-ı Kâmil" tasavvurunun; pozitif duygular, anlamlı yaşam ve sosyal bağlılık bileşenlerini bütüncül bir şekilde kapsadığı, bu kadim öğretilerin günümüz insanının psikolojik sağlamlığını artırmada yerel ve değerler odaklı bir model sunabileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Macmillan.
  2. Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: Thematic analysis and code development. Sage.
  3. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  4. Canlı, M. (2016). Ali Şîr Nevâyî'nin Mahbûbu'l-Kulûb adlı eserinde değerler eğitimi. Journal of Turkology, 22, 115– 138.
  5. Cosley, B. J., McCoy, S. K., Saslow, L. R., & Epel, E. S. (2010). Is compassion socially adaptive? Compassion, social support, and cardiovascular reactivity to stress. Biological Psychology, 85(1), 156–159. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2010.05.001
  6. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2017). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage.
  7. Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience. Harper & Row.
  8. Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34–43.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

4 Mart 2026

Kabul Tarihi

16 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Avşaroğlu, S., & Myatiyev, O. (2026). Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış. Journal of Turkic Civilization Studies, 7(1), 86-97. https://izlik.org/JA29TG88MA
AMA
1.Avşaroğlu S, Myatiyev O. Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış. Journal of Turkic Civilization Studies. 2026;7(1):86-97. https://izlik.org/JA29TG88MA
Chicago
Avşaroğlu, Selahattin, ve Orazsahet Myatiyev. 2026. “Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış”. Journal of Turkic Civilization Studies 7 (1): 86-97. https://izlik.org/JA29TG88MA.
EndNote
Avşaroğlu S, Myatiyev O (01 Haziran 2026) Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış. Journal of Turkic Civilization Studies 7 1 86–97.
IEEE
[1]S. Avşaroğlu ve O. Myatiyev, “Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış”, Journal of Turkic Civilization Studies, c. 7, sy 1, ss. 86–97, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29TG88MA
ISNAD
Avşaroğlu, Selahattin - Myatiyev, Orazsahet. “Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış”. Journal of Turkic Civilization Studies 7/1 (01 Haziran 2026): 86-97. https://izlik.org/JA29TG88MA.
JAMA
1.Avşaroğlu S, Myatiyev O. Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış. Journal of Turkic Civilization Studies. 2026;7:86–97.
MLA
Avşaroğlu, Selahattin, ve Orazsahet Myatiyev. “Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış”. Journal of Turkic Civilization Studies, c. 7, sy 1, Haziran 2026, ss. 86-97, https://izlik.org/JA29TG88MA.
Vancouver
1.Selahattin Avşaroğlu, Orazsahet Myatiyev. Pozitif Psikoloji Perspektifinden Ali Şir Nevai’de Merhamet ve Öz Anlayış. Journal of Turkic Civilization Studies [Internet]. 01 Haziran 2026;7(1):86-97. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29TG88MA