TR
EN
Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri
Öz
İnsanlık tarihinin en eski devirlerinden itibaren madencilik faaliyeti devletlerin önemli stratejik kaynaklarından biri olmuştur. Osmanlı Devleti de kuruluşundan yıkılışına kadar geçen altı asırlık süreçte hüküm sürdüğü geniş coğrafyada farklı doğal maden kaynaklarından mevcut imkânlar çerçevesinde istifade etmiştir. Ancak teknik ilerlemelere bağlı olarak XIX. yüzyılda Dünya’da madencilik alanında önemli gelişmeler yaşanmıştır. Avrupa’da modernleşen madencilik faaliyetlerinin Osmanlı topraklarında da uygulanabilmesi için birtakım temel düzenlemeler yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda öncelikle devletin bürokratik yapılanmasında madencilik alanının kurumsallaşması ve kanuni zeminin oluşturulması üzerinde durulmuş, bu alana yönelik özel bir eğitim sisteminin olmayışı mühendis ihtiyacını beraberinde getirmiş ve yabancı uyruklu maden mühendisleri istihdam edilmeye başlanmıştır. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti hizmetine giren ilk yabancı mühendislerden olan Alman maden mühendisi Wilhelm Fischbach'ın faaliyetleri bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesinde bulunan arşiv belgeleri ile Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü arşivinde yer alan kayıtlar çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Yaklaşık yarım asır Osmanlı madenlerinde görev yapan W. Fischbach hem pek çok maden sahasında üretim ve inceleme süreçlerinin önemli bir parçası olmuş hem de raporlarıyla Osmanlı madencilik sektörüne dair görüşlerini dile getirmiştir. Bununla birlikte kendi icadı olarak ifade ettiği altın arama makinesi ile de denemelerde bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akgündüz, Ahmed (1990). Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri, 1. Kitap: Osmanlı Hukukuna Giriş ve Fatih Devri Kanunnâmeleri, Fey Vakfı Yayınları, İstanbul.
- Aktan, Hamza (2003), “Maden”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 27, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara. (306-310)
- Anhegger, Robert & İnalcık, Halil (1956). Kanunname-i Sultani Ber Muceb-i Örf-i Osmani, Türk Tari Kurumu Yayınları, Ankara.
- Balcı, Ercüment (1994), Osmanlı Maden Rejiminde Nizamnâmeler Dönemi ve İmtiyazlar, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
- Bayartan, Mehmet (2008), “XIX. Yüzyılda Osmanlı Madenlerinin Coğrafi Dağılışı”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, S. X/1. (137-155)
- Birbudak, Togay Seçkin (2018), Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Anadolu’da Altın Madenciliği, Koza Altın İşletmeleri, Ankara.
- Birbudak, Togay Seçkin (2022), “Türkiye’deki Maden İşletmeleri: Wilhelm Fischbach’ın 1902 Tarihli Maden Raporu”, Türk Dünyası Yolunda Bir Ömür: Prof. Dr. Mehmet Şahingöz’e Armağan, Berikan Yayınevi, Ankara. (411-420)
- BOA. BEO.: 3591/269809.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yakınçağ Osmanlı Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
23 Haziran 2024
Yayımlanma Tarihi
25 Haziran 2024
Gönderilme Tarihi
31 Ekim 2023
Kabul Tarihi
23 Mayıs 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 1
APA
Birbudak, T. S. (2024). Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri. Journal of Universal History Studies, 7(1), 1-29. https://doi.org/10.38000/juhis.1383980
AMA
1.Birbudak TS. Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri. JUHIS. 2024;7(1):1-29. doi:10.38000/juhis.1383980
Chicago
Birbudak, Togay Seçkin. 2024. “Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri”. Journal of Universal History Studies 7 (1): 1-29. https://doi.org/10.38000/juhis.1383980.
EndNote
Birbudak TS (01 Haziran 2024) Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri. Journal of Universal History Studies 7 1 1–29.
IEEE
[1]T. S. Birbudak, “Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri”, JUHIS, c. 7, sy 1, ss. 1–29, Haz. 2024, doi: 10.38000/juhis.1383980.
ISNAD
Birbudak, Togay Seçkin. “Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri”. Journal of Universal History Studies 7/1 (01 Haziran 2024): 1-29. https://doi.org/10.38000/juhis.1383980.
JAMA
1.Birbudak TS. Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri. JUHIS. 2024;7:1–29.
MLA
Birbudak, Togay Seçkin. “Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri”. Journal of Universal History Studies, c. 7, sy 1, Haziran 2024, ss. 1-29, doi:10.38000/juhis.1383980.
Vancouver
1.Togay Seçkin Birbudak. Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri. JUHIS. 01 Haziran 2024;7(1):1-29. doi:10.38000/juhis.1383980
