Araştırma Makalesi

Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )

Cilt: 8 Sayı: 2 27 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )

Öz

Avrasya coğrafyasında, antik dönemlerden beri yerleşik tarım imparatorluğundan, hareketli ve cihanşümul bozkır konar-göçer imparatorluklarına uzanan çeşitlilikte devlet konseptleri ve yapıları yerleşik hale gelmiştir. Türk Kağanlıkları ve Çin Hanedanlıkları gibi çekim merkezi yaratan büyük imparatorluklar yanı sıra bölgesel kabileler, şehir devletleri, merkezden uzaklığı nedeniyle özerklik derecesi yüksek eyalet yönetimleri diğer idare unsurlarıdır. Avrasya coğrafyasındaki büyük yahut küçük bütün siyasi yapıları birleştiren ve birbirleriyle etkileşime girmeye mecbur bırakan temel motivasyonlardan ve önemli etmenlerden biri ise İpek Yolu’dur. M.Ö. II. yüzyılda İç Asya’da Hun, Çin’de ise Han Hanedanı’nın politikalarıyla belirginleşen iki kutuplu İpek Yolu İmparatorluk sistemi ortaya çıkmıştır. Bu dönemden M.S. X-XI. yüzyıla kadar geçerliliğini sürdüren imparatorluk sistemi, İpek Yolu boyunca barışın, savaşın, antlaşmaların siyasi münasebetlerin icra şekillerini, terminolojisini belirlemiş, diplomatik usuller ve kurumlar yoluyla bu sistem varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada, IX-X. yüzyılda Hexi/Gansu bölgesi örneğinde İpek Yolu diplomasisinin usulleri, icra sureti ve diplomasi tipleri Dunhuang elyazmaları üzerinden irdelenecektir. Cesametli imparatorluklar yerine Hexi (河西) bölgesindeki yerel güçlerin hem kendi aralarında hem de büyük siyasi güçlerle münasebetinde diplomasinin işletilme ve uygulama biçimlerine odaklanılarak İpek Yolu literatüründe varlığı soluk olan ancak İpek Yolu ticaretinin ana yüklenicisi grupların belirginleştirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ban, Gu (1962), Han Shu [Book of Han], Vol. 96, Xiyu Zhuan [Traditions of the Western Regions], Zhonghua Shuju, Beijing. (Original work ca. 1st century CE).
  2. Bantang, Ren (1987), Dunhuang Geci Zongbian, Shanghai Guji Chubanshe, Shanghai.
  3. Beaujard, Philippe (2019), The Worlds of the Indian Ocean: A Global History, Cambridge University Press, Cambridge.
  4. Beckwith, Christopher I. (1987). The Tibetan empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power among Tibetans, Turks, Arabs, and Chinese during the Early Middle Ages, Princeton University Press, Princeton, N.J.
  5. Beckwith, Christopher I. (2009), Empires of the Silk Road: A History of Central Eurasia from the Bronze Age to the Present, Princeton University Press, Princeton, N.J.
  6. Biran, Michal (2013), “Unearthing the Liao Dynasty’s Relations with the Muslim World: Migrations, Diplomacy, Commerce, and Mutual Perceptions”, Journal of Song-Yuan Studies, S. 43/1, January, (221-251).
  7. Blockley, Roger C. (1985), The History of Menander the Guardsman, F. Cairns, Liverpool.
  8. Brook, Timothy (2016), “Great States”, The Journal of Asian Studies, S. 75/4, November, (957–972).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Öncesi Türk Tarihi, Orta Asya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2025

Kabul Tarihi

1 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kuzakçı, B. (2025). Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl ). Journal of Universal History Studies, 8(2), 191-225. https://doi.org/10.38000/juhis.1626560
AMA
1.Kuzakçı B. Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl ). JUHIS. 2025;8(2):191-225. doi:10.38000/juhis.1626560
Chicago
Kuzakçı, Başak. 2025. “Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )”. Journal of Universal History Studies 8 (2): 191-225. https://doi.org/10.38000/juhis.1626560.
EndNote
Kuzakçı B (01 Aralık 2025) Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl ). Journal of Universal History Studies 8 2 191–225.
IEEE
[1]B. Kuzakçı, “Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )”, JUHIS, c. 8, sy 2, ss. 191–225, Ara. 2025, doi: 10.38000/juhis.1626560.
ISNAD
Kuzakçı, Başak. “Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )”. Journal of Universal History Studies 8/2 (01 Aralık 2025): 191-225. https://doi.org/10.38000/juhis.1626560.
JAMA
1.Kuzakçı B. Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl ). JUHIS. 2025;8:191–225.
MLA
Kuzakçı, Başak. “Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl )”. Journal of Universal History Studies, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 191-25, doi:10.38000/juhis.1626560.
Vancouver
1.Başak Kuzakçı. Avrasya İmparatorluk Sisteminde Kansu (Hexi) Bölgesi Örneğinde Merkez-Çevre Diplomasisi (IX- X. Yüzyıl ). JUHIS. 01 Aralık 2025;8(2):191-225. doi:10.38000/juhis.1626560

  download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoic2NvcHVzLnBuZyIsInBhdGgiOiIzZDU3LzJlNDkvYzE5YS82OWQ5ZTRlYmNjZDE5Ny4wNjM1MzgzMi5wbmciLCJleHAiOjE3NzU4OTExOTYsIm5vbmNlIjoiNDc4NDc2N2U3MTUzZTRmNTUzMzU3MjY2ZjQxMzI1MjMifQ.o0c4jAueZ4e13XtC00DshRmtVmfNMF06CAI4hfNT6nI  download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoidHIgZGl6aW4ucG5nIiwicGF0aCI6IjEyZjQvZjQzZC82MDgxLzY5ZDllNjEwYTkwYjMxLjc4MDM3MzA4LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTQ4OCwibm9uY2UiOiJiMDI0Y2E3NmYzZjk2OTdmMjgxZjg1ZjEyYzFlNWVkMiJ9.CtQdOok5yqa1gnbtKWTh950qaoGXUp53FsIdLvSEgFU   download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZG9hai5wbmciLCJwYXRoIjoiYjYxZC8yOTMwLzViNDkvNjlkOWU2OGUxNGY2OTguOTc4NTY0NjMucG5nIiwiZXhwIjoxNzc1ODkxNjE0LCJub25jZSI6ImViY2MyMDU4MzJjN2U0OGU0NDNjZjVmOTAzMjRiOGM4In0.VHReCFgYNtIejW_mSFyYF-h-P-HWvw_QJa8caA-iUhg      download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZWJzY28uanBnIiwicGF0aCI6IjFjOTcvNDQwNy8zZDEyLzY5ZDllOTQ1NDIxYTcxLjA0NDczNzUxLmpwZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MjMwOSwibm9uY2UiOiI5YTdhMDU0OTZmMDI0NDc0NWUwZWYwODdiYzc0YzIzMiJ9.P6kcMJE8J-00Qveb1HRvdPfiUTv_vNdIWZg7IqpDO9Q          download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiZXJpaHBsdXMucG5nIiwicGF0aCI6IjMzZWMvMGFlYS85YTk0LzY5ZDllN2FkM2Y2MmE0LjIwOTgxMjQ1LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTg5MTkwMSwibm9uY2UiOiIzMDFhNTQyMjA5NTQzMzU1N2NkODZlNTE2NmQyYzY1ZSJ9.WtMQSrABfkccpJ3--AAS53J8AaTq20u-PdcUMVLiWgk     23283     open access ile ilgili görsel sonucu