Antalya Turizminin SWOT Analizi ve Metaforik Yorumlaması: Turist Rehberlerinin Perspektifinden Fenomenolojik Bir İnceleme

Yıl 2026, Cilt: 21 Sayı: 81 , 170 - 197 , 31.01.2026

Özlem Güzel , Belgin Memiş , Gökçen Neval Can , Abdülkadir Akkuzu

https://doi.org/10.19168/jyasar.1700915

https://izlik.org/JA82XT48EJ

Öz

Bu çalışma, Antalya turizminin güçlü ve zayıf yönlerini, fırsatlarını ve tehditlerini turist rehberlerinin perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, araştırma kapsamında Antalya'ya dair geliştirilen metaforlar da ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak yapılan bu çalışmada, Antalya'da aktif olarak çalışan 11 turist rehberiyle yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla görüşmeler gerçekleştirilmiş ve veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Antalya'nın turizmdeki güçlü yönlerinin “doğal ve kültürel çekicilikler”, “coğrafi ve altyapısal avantajlar” ve “turizm hizmetlerinin çeşitliliği ve kalitesi” olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer yandan, “altyapı ve ulaşım sorunları”, “insan kaynağı” ve “eğitim eksiklikleri ve çevresel ve sürdürülebilirlik sorunları”, “sosyal ekonomik ve kültürel zayıflıklar” önemli zayıf yönler olarak belirlenmiştir. Antalya'nın turizm fırsatları arasında “alternatif turizm olanakları”, “ulaşım altyapısının gelişimi ve turizm imkanlarının çeşitlendirilmesi” öne çıkarken, tehditler arasında “altyapı ve çevresel sorunlar”, “insan kaynağı ve etik sorunlar”, “sosyal ve ekonomik sorunlar” olarak ortaya çıkmıştır. Bulgular, Antalya'nın sürdürülebilir turizm politikalarının geliştirilmesi ve turizm yönetiminde stratejik planlamaların yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Antalya Turizmi , SWOT Analizi , Turist Rehberleri.

Kaynakça

• Akay, E. (2022). Siirt İli Turizm Potansiyelinin SWOT Analizi ile Değerlendirilmesi. Sivas Interdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 5 (1-2): 52-73.
• Akış, A. (2011). Turizmin Kentsel Gelişim Üzerine Etkileri: Bir Örnek İnceleme Antalya-Türkiye. Doğu Coğrafya Dergisi, 16 (25): 193-206.
• Akturan, U., ve Esen, A. (2008). Fenomenoloji. İçinde; U. Akturan A. Esen (Editörler.) Nitel Araştırma Yöntemleri, (83-98). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Albeni, M., ve Ongun, U. (2005). Antalya Turizminin Türk Turizmi İçerisindeki Yeri ve Krizlerin Antalya Turizmi Üzerindeki Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 93-112.
• Alpaslan, C., ve Tutar, F. (2013). Medeniyetlerin Yaşatıldığı Şehir Niğde ve Turizm. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5 (1): 47-61.
• Antalya Valiliği. (2024). Antalya Turizm Aktiviteleri. Antalya Valiliği. http://antalya.gov.tr/antalya-turizm-aktiviteleri, Erişim Tarihi: 24.12.2024.
• Antalya Valiliği. (2024). Tarih ve Nüfus Yapısı. Antalya Valiliği. http://www.antalya.gov.tr/tarih---nufus-yapisi, Erişim Tarihi: 24.12.2024.
• Aydın, T. (2018). Lakoff ve Johnson’ın Metafor Kuramı Ve Eski Türkçe İle Orta Türkçede Birleşik Fiillerde Yük Metaforu. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 163-181.
• Baştürk, S., Dönmez, G., ve Dicle, A. N. (2013). Geçerlik ve Güvenirlik. S. Baştürk (Editör), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, 161-196. Ankara: Vize Yayıncılık.
• Bayramoğlu, E., ve Demirkır, M. G. (2020). Sürdürülebilir Peyzaj Kavramında Kentsel Altyapı Sistemi: Trabzon Sahil Örneği. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 16 (2): 134-147.
• Bekçi, B., Var, M., ve Taşkan, G. (2013). Bitkilendirme Tasarım Kriterleri Bağlamında Doğal Türlerin Kentsel Boşluk Alanlarında Değerlendirilmesi: Bartın, Türkiye. Orman Fakültesi Dergisi, 14 (1): 113–125.
• Bingöl, Z. (2004). Akdeniz Bölgesinin Kültür ve İnanç Turizmi Potansiyeli Açısından Değerlendirilmesi, Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, (8): 125-137.
• Boz, M., ve Eşitti, B. B. (2020). Yerli ve Yabancı Turistlerin Her Şey Dahil Sistemini Tercih Nedenleri ve Memnuniyet Düzeyleri: Antalya Örneği. Troy Academy, 6 (1): 208–231.
• Bozkurt, S. G. (2020). Sivas’ın Doğal ve Kültürel Kaynaklarının Ekoturizm Potansiyeli Açısından Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Forest Science, 4 (2):172-189.
• Büyükşalvarcı, A., ve Eren, M. (2019). Hatay Turizminin Güçlü, Zayıf Yönleri ile Fırsat ve Tehditlerine İlişkin Turizm İşletme Yöneticilerinin Değerlendirmeleri. The Journal of Social Science, 3 (5): 350-361.
• Cebecioğlu, C. (2006). SWOT Analizi ve Bir İşletme Üzerine Uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli: Gebze Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı
• Creswell, J. W. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Çağlar, S. (2019). Sivas İlini Turistik Arz Potansiyelinin SWOT Analizi ile Belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
• Çakmakçı, E., ve Öztürk, Ş. (2019). Toplumsal Değişimin Bir Faktörü Olarak Turizm. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (47): 1-17.
• Çeken, H., ve Ateşoğlu, L. (2008). Küreselleşme Sürecinde Turizm Endüstrisinin Avrupa Birliği ve Türkiye Ekonomisindeki Yeri ve Önemi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, (1): 136-151.
• Çelik, K., ve Geçgin, E. (2021). Kars İlini Kültürel Miras Kaynakları ve SWOT Analizi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12 (23): 295-321.
• Çoban, Ö., Dilek, S. E., ve Harman, S. (2017). Batman İlinde Turizm Gelişiminin Değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, (56): 437-455.
• Daştan, H. D. (2023). Destinasyon Planlamasında SWOT Analizi: İzmir Üzerine Sistematik Alanyazın Taraması. Turizm Akademik Dergisi, 10(2): 265-284.
• David, F. R., Creek, S. A., ve David, F. R. (2019). What is the Key to Effective SWOT Analysis, Including AQCD Factors. SAM Advanced Management Journal, 84 (1): 25-35.
• Deniz, T. (2019). Turizm ve Biyoçeşitlilik. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (3): 323-339.
• Deniz, T., ve Atışman, E. (2017). Kayseri İlinin Gastronomi Turizmine Yönelik Bir SWOT Analizi Çalışması. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 1 (3): 56-65.
• Devrim, B. (2006). Strateji Formülasyonu: SWOT Analizi, Kurumsal Karne, Kalite Fonksiyon Yayılımı, Sun Tzu'nun İşletme Yönetimi Stratejilerinin Bütünleştirilmesi Üzerine Bir Çalışma (Yüksek Lisans Tezi). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Durgun, A. (2007). Isparta Turizminin SWOT Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (5): 93-109.
• Durman, M. (2015). Bölgesel Gelişmede FÜTZ Analizi Kullanmanın Önemi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (5): 2-17.
• Engin, R. (2022). Türkiye'de Belediyelerin Stratejik Planlarında Yer Alan GZFT Analizlerinin Değerlendirilmesi: Büyükşehir ve İl Belediyelerinde Karşılaştırmalı Bir Analiz. Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 2 (2): 97-126.
• Erdem, B., Gülcan, B., ve Chykynov, S. (2015). Konaklama İşletmelerinde Spa ve Wellness Hizmetlerinde Çalışan İşgörenlerin Profili: Antalya’daki Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir Araştırma. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi (48): 238–257.
• Ersoy, Y., Tehci, A., ve Ersoy, B. (2018). Kırsal Turizm Potansiyelinin SWOT Analizi İle Değerlendirilmesi: Yozgat İli Örneği. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (1): 649-664.
• Eryılmaz, G., ve Orhan, H. C. (2021). Elazığ İli Gastronomi Turizmi Potansiyelinin SWOT Analizi İle Değerlendirilmesi. Turizm Çalışmaları Dergisi, 3 (2): 1-18.
• Garda, B., ve Karaçor, S. (2016). Yeni Turistik Eğilimler: Antalya İli Örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 23 (3): 605-622.
• Gök, A., ve Tuna, H. (2013). Turizm Pazarlaması Açısından Malatya İlinin Potansiyelinin Belirlenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (1): 1-11.
• Gökçe F. (2006). Yerel Destinasyonlarda Turizm Potansiyelinin Belirlenmesinde Swot (Fütz) Analizi Tekniği: Giresun Örneği (Yüksek Lisans Tezi) Hatay: Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm ve Otel İşletmeciliği Anabilim Dalı.
• Güdük, T. (2019). Mersin İlinin Spor Turizmi Potansiyelinin SWOT Analizi Yöntemiyle İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Mersin: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı.
• Henden Şolt, H. (2018). Kentlerde SWOT Analizi ve Maslow Gereksinim Hiyerarşisi Etkileşimi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5 (5): 214-223.
• https://www.tureb.org.tr/RehberIstatistik, Erişim Tarihi: 28.08.2025.
• https://yigm.ktb.gov.tr/TR-9851/turizm-istatistikleri.html, Erişim Tarihi: 28.08.2025.
• İçellioğlu, C. Ş. (2014). Kent Turizmi ve Marka Kentler: Turizm Potansiyeli Açısından İstanbul’un SWOT Analizi. Sosyal Bilimler Dergisi, (1): 37-55.
• Kapan, K. (2018). Turizm Faaliyetlerinin Şehirsel Gelişmeye Etkileri: Antalya Örneği (Doktora Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Ana Bilim Dalı.
• Kapan, K., ve Timor, A. N. (2018). Turizm Gelişme Modellemeleri Açısından Antalya Şehri. Türk Coğrafya Dergisi, (71): 53-61.
• Karaesmen, E., 2010, Antalya Kent Dokusunun Yarım Yüzyıllık Serüveni (Kentsel Yapılaşma ve Altyapılaşmaya Giriş), www.ekutuphane.imo.org.tr/pdf/11058.pdf, Erişim Tarihi: 11.03.2025.
• Karakaş, A., ve Çenberlitaş, İ. (2014). Diyarbakır İlinin Turizm Potansiyelinin SWOT Analizi İle Belirlenmesi. TOURMAN Uluslararası Kongre Bildirisi, 352-374. Burhaniye, Balıkesir.
• Kaygısız, A. D., Ongun, U., ve Gövdere, B. (2016). Burdur İli Turizm Stratejisinin Belirlenmesi: SWOT-AHP Uygulaması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11 (1): 157-185.
• Keleş, M. K., Kılıç, Ü., ve Keleş, A. (2018). E-Ticarette Pazar Araştırması ve SWOT Analizi. El-Cezeri, 5 (2): 596-604.
• Kervankıran, İ., ve Bulut, E. (2015). Antalya İli Turizminin Gelişimini ve Etkilerini Yerel Halk Nasıl Değerlendirmektedir? Türk Coğrafya Dergisi, (65): 35-46.
• Kıyat, G. B. D., ve Topal, M. (2019). Şehir Markası Kavramı; Malatya’nın Markalaşması, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (2): 371-406.
• Kızılaslan, N., ve Unal, T. (2014). Tokat İlinin Ekoturizm/Kırsal Turizm Potansiyeli ve Swot Analizi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, (9): 45-61.
• Köksal, A. (1994). Türkiye Turizm Coğrafyası. Ankara: Gazi Büro Kitabevi.
• Körlü, E. (2020). Kentsel Sit Alanlarında Sürdürülebilir Koruma-Geliştirme İçin Bir Model Önerisi: Adana Tepebağ-Kayalıbağ Mevkii (Doktora Tezi). Konya: Konya Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı.
• Köşker, H., ve Özbey, Z. (2022). Zonguldak İli Endüstriyel Miras Turizmi Potansiyelinin SWOT Analizi. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 5 (7): 962-977.
• Küçüksüleymanoğlu, R. (2008). Stratejik Planlama Süreci. Kastamonu Education Journal, 16 (2): 403-412.
• Lakoff, G. and Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By, Chicago and London: The University of Chicago Press.
• Mansuroğlu, S., ve Dağ, V. (2021). Kentiçi Ulaşımda Bisiklet Kullanımı ve Bisiklet Yolları Konusunda Kullanıcı Yaklaşımları: Antalya Örneği. Kent Akademisi, 14 (1): 90–101.
• Ongun, B. (2013). Turizm ve Sağlık Turizmi (Denizli Örneği) (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Ana Bilim Dalı.
• Ongun, U., Gövdere, B., ve Kaygısız, A. D. (2015). Isparta İli Kırsal Alanlarında Yapılabilecek Kırsal Turizm Türlerinin Kırsal Kalkınmaya Etkisi. International Journal of Social and Economic Sciences, 5 (1): 122–131.
• Ongun, U., Gövdere, B., ve Çiçek, U. (2016). Yeşilova’nın Kırsal Turizm Potansiyelinin SWOT Analizi İle Değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7 (16): 75–88.
• Özan, M. B., Polat, H., Gündüzalp, S., ve Yaraş, Z. (2015). Eğitim Kurumlarında SWOT Analizi. Turkish Journal of Educational Studies, 2 (1): 1-28.
• Özbey, K. (2022). Kent, Mekân, Sınır ve Kimlik: Türkiye’de Kentsel Kimliklerin İnşasında Kentsel Sınırların Rolü. Kent Akademisi Dergisi, 15 (4): 1959-1974.
• Özcan, K. (2009). Sürdürülebilir Kentsel Korumanın Olabilirliği Üzerine Bir Yaklaşım Önerisi: Konya Tarihi Kent Merkezi Örneği. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, (26:2): 1-18.
• Özgüç, N. (2007). Turizm Coğrafyası, Çantay Kitabevi, İstanbul.
• Özhavzalı, M., ve Yaprak, N. (2019). Kırıkkale İlinin Macera Turizmi Yönünden SWOT Analizi ile Değerlendirilmesi. Atlas Journal, 5 (17): 122-130.
• Özköse, H., Arı, S., ve Çakır, Ö. (2013). Uzaktan Eğitim Süreci İçin SWOT Analizi. Middle Eastern ve African Journal of Educational Research, 5 (41): 42-57.
• Öztekin, E. (2021). Zonguldak İlinin Ekoturizm Potansiyeli ve SWOT Analizi. Doğu Coğrafya Dergisi, 26 (45): 171-182.
• Öztürk, A. S. (2010). Antalya Körfezi Batısında Kırsal Turizm: Potansiyel ve Geliştirme Stratejisi (Yüksek Lisans Tezi). İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Ana Bilim Dalı.
• Sabbağ, Ç. (2011). Adıyaman Turizminin Güçlü, Zayıf Yönleri ile Fırsat ve Tehditlerine İlişkin Turizm İşletme Yöneticilerinin Değerlendirmeleri. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1): 206-222.
• Sarı, C. (2007). Antalya’nın Alternatif Turizm Kaynakları ve Planlaması (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Ana Bilim Dalı.
• Sarı, C. (2010). Alanya İlçesi’nin Alternatif Turizm Kaynakları. Fırat University Journal of Social Sciences, 20 (1): 1-28.
• Sarkım, M. (2007). Sürdürülebilir Turizm Kapsamında Turistik Ürün Çeşitlendirme Politikaları ve Antalya Örneği (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Ana Bilim Dalı.
• Sevimli Deniz, Ö. G., ve Çelik, H. E. (2017). Van Turizminin SWOT Analizi. IWACT'17, International West Asia Congress of Tourism, (486-491). Van, Turkey.
• Singh, N., Kosi–Katarmal, A. (2009). SWOT Analysis–A Useful Tool For Community Vision. Researcher,, 1, 25-27.
• Şahin, K., ve Yılmaz, A. (2009). Samsun İlinde Doğal Kaynaklara Dayalı Turizm Arzı ve Planlanması. Journal of International Social Research, 2 (7): 218-231.
• Taş, B. (2011). Tarım Alanlarının Planlaması Sürecinde SWOT Analizi Kullanımına Bir Örnek: Sandıklı İlçesi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 9 (2): 189-208.
• Temiz, M., Sağlık, A., Sağlık, E., ve Kelkit, A. ve Bayrak, M. İ. (2019). Kent Turizminin Marka Kent Oluşumundaki Etkisi: Çanakkale Kent Turizminin SWOT Analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 257-273.
• Türkay, O., ve Saraç, Ö.(2019). Altyapı, Üstyapı ve Çevre Sorunlarının Turist Şikâyetleri Kapsamında Değerlendirilmesi ve Yerel Yönetimlerin Çözüm Potansiyeli: Antalya Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10: 98–110.
• Uçar, D., ve Doğru, A.Ö. (2005). CBS Projelerinin Stratejik Planlaması ve SWOT Analizinin Yeri. MMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 28 Mart - 1 Nisan 2005, Ankara.
• Ülgen, H., ve Mirze, K. (2007). İşletmelerde Stratejik Yönetim, Arıkan Basım Yayınları, İstanbul.
• Vural, H., Meral, A., ve Doğan, S. Ş. (2019). Üniversite Kampüs Peyzaj Planlaması Üzerine Kullanıcı Değerlendirmesi: Bingöl Üniversitesi Örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6 (1):106-117.
• Yalçın, H. (2022). Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (2):213–232.
• Yay, Ö. (2017). Kemer’in Alternatif Turizm Potansiyeli. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (52): 1446-1456.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2003). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Zencir, B. (2022). Afyonkarahisar İli Gastronomi Turizmi Potansiyelinin SWOT Analizi İle Değerlendirilmesi. Anadolu Üniversitesi Mesleki Eğitim ve Uygulama Dergisi, 1 (2):13-36.
• Zotic, V., Alexandru, D. E., ve Dezsi, Ș. (2014). Postmodernizmde Turizm Tartışması ve Ötesinde. Belgrad Uluslararası Turizm Konferansı: 2. Bildiriler Kitabı, 79-98. Belgrad, Sırbistan.