KÛFE’DE HANEFÎLİĞİN ORTAYA ÇIKIŞI VE MEDİNE HADİSÇİLİĞİ
Öz
İslam hukukundaki Hanefî ve Mâlikî şahıs ekollerinin, erken dönem Kûfe
ve Medine bölgesel okullarından doğduğu belirtilmektedir. Gelişen Maliki içtihadlarının
bölgesel zemini, el-Müdevvene gibi eserlerde mevcut iken; erken dönem
Hanefi eserleri, Ebû Hanîfe ve onun öğrencilerine ağırlık vermektedir. Bu nedenle
bölgesel ortamını tespit etmek oldukça zordur. Halîfe İbn Hayyât’ın ve İbn
Sa’d’ın biyografik sözlükleri [tabakât], Kûfe’de, Hicaz bölgesiyle aynı oranda
faal muhaddis/gelenekçi olduğunu göstermektedir. Üstelik, İbn Sa’d’ın Tabakât’ı,
onun Hanefî mezhebinin Kûfe ile değil Bağdat ile anılması gerektiği iddiasını
ortaya koymaktadır. Fesevî’nin el-Ma’rife ve’t-Târîh adlı eseri, Hanefî
hukukunun Kûfe arka planının -daha genel olarak Kûfe’nin re’y ile, Medine’nin
hadis ile tanımlanmasının- henüz dokuzuncu yüzyılın sonlarında ortaya çıktığını
belirtmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Christopher Melchert, “How Hanafism Came to Originate in Kûfe and Traditionalism in Madina”, Islamic Law and Society, Vol. 6; No: 3, 1999, p. 318-347.