İBN CÜZEY’İN NAZM VE SARFE İKİLEMİNDEN HAREKETLE SARFE TEORİSİNE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM

Allah Teala, belagat ve fesahat konusunda zirve yapmış olan müşrik Arap toplumuna Kuran’ın bir benzerini yazmaları hususunda meydan okumuştur. Ancak bu toplum, Kur’an’ın bir benzerini meydana getirememiştir. Bu durum, asırlar boyunca dil, tefsir ve kelâm âlimlerini Kur’an’ın i‘câz yönlerini tespit etmeye yöneltmiştir. Bundan dolayı bu alana özgü bir literatür gelişmiş, bunun yanında tefsir ve kelam kitaplarında konuya temas edilmiştir. Biz de bu çalışmada İ‘câzü’l-Kur’an ilminin yeri ve önemi ile Sarfe Teorisi’ni İbn Cüzey’in et-Teshîl li-‘Ulûmi’t-Tenzîl eseri çerçevesinde anlamaya çalıştık. Ayrıca okuyuculara alt yapı sağlaması açısından müfessirin hayatına ve eserlerine kısaca değinmeye gayret ettik. İ‘câzü’l-Kur’an görüşünde nazım teorisini başköşeye koyan müfessirimizin aynı zamanda sarfe teorisini de Kur’an’ın i‘câz türü olarak benimsediğini gördüğümüz çalışma, İ‘câzü’l-Kur’an ve sarfe arasındaki ikilem hakkındaki görüşlere temas etmesi ve bu konuda yeni bir görüş belirtmesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu noktada amacımız, İ‘câzü’lKur’an ve sarfe ikilemi hakkında yeni bir görüş belirterek İbn Cüzey özelinde sarfe teorisinin ihtiva ettiği anlam katmanlarını tespite yöneliktir.

Allah the Almighty challenged the pagan Arab society, which peaked in rhetoric and fluency, to write a book similar to Qur’an. However, the people of that time could not achieve this. This has led the scholars of language, exegesis and theology to identify the unparalleled and the original aspects of Qur’an throughout the centuries. Therefore, a literature specific to this field has been developed, and this subject has been touched upon in the books of commentary and theology. In this study, we tried to understand the place and the importance of the science of I‘djāzal-Qur’an and the Morphology Theory within the framework of Ibn Juzayy’s alTasheel li-‘Ulūm al-Tanzeel. We also tried to touch upon the life and the works of the glossator (mufassir) briefly in order to provide the infrastructure for the readers. The commentator who sees the Nazm theory of primary importance also takes the Morphology Theory as a part of the I‘djāz-al-Qur’an theory in this study. So, this study is so important for it addresses the opinions as to the dilemma concerning the theories of I‘djāz-al-Qur’an and the Morphology, and provides a new approach upon the issue. At this point, our aim is to determine the layers of meaning contained in the Morphology Theory putting forth a new opinion regarding this dilemma