Kötü-Tanrı İtirazı

Most theists agree that God is good. However, some argue that this claim is an unfounded assumption. Neither arguments for God’s existence nor other justifications are sufficient to rationally conclude that God, if He exists, is good. Some atheists even contend that believing in an evil-god is as reasonable as believing in a good-god. Stephen Law develops an argument against theism based on this premise. If belief in a good-god or evil-god is equally rational, then if one belief is absurd, the other must be as well. Both conceptions of god can be supported by similar arguments. For instance, the cosmological argument or the design argument can be used to prove the existence of either a good-god or an evil-god. Similarly, if the goodness in the world is used to argue that God cannot be evil, the existence of evil can be used to argue that God cannot be good. Given the ongoing debate over the problem of evil, it has not yet been convincingly demonstrated that God is good based on the universe. Thus, arguments valid for a good-god can similarly be constructed for an evil-god. Law refers to the claim that two theses supported by similar arguments must be equally rational as the “symmetry thesis.” He argues that the idea of an evil-god is absurd, and therefore, the idea of a good-god, which is its symmetry, cannot be considered reasonable either. This argument is known as the “evil-god challenge.” Over the past fifteen years, this objection has been developed and used against theism by many, becoming a significant issue in the philosophy of religion. In this study, I will evaluate various solutions to the evil-god challenge and argue that it does not pose a significant problem for theism. I will first challenge the claim that beliefs in a good-god and evil-god are symmetrical, arguing that the order in the world does not indicate an evil-god. Then, I will argue that even if there is symmetry, the idea of an evil-god is not as absurd as suggested, and therefore, the concept of a good-god cannot be dismissed outright. Finally, I will argue that the idea of a good-god can be a basic belief, but this is not valid for the belief in an evil-god.

Muhtemelen her teist, Tanrı’nın iyi bir varlık olduğu konusunda hemfikirdir. Ancak kimilerine göre, Tanrı’nın iyi olduğu iddiası delilsiz bir varsayımdan ibarettir. Ne Tanrı’nın varlığına ilişkin argümanlar ne de başka gerekçeler, Tanrı varsa bile O’nun iyi olduğu sonucuna rasyonel bir yolla ulaşmak için yeterli değildir. Hatta bazı ateistlere göre, kötü bir tanrıya inanmak da iyi bir tanrıya inanmak kadar makuldür. Stephen Law, bu noktadan hareketle teizme karşı bir argüman geliştirir. İyi veya kötü tanrıya inanmak aynı oranda makulse, bunlardan birinin saçma olması durumunda diğeri de saçma olmalıdır. Çünkü her iki tanrı anlayışı da aynı ya da benzer argümanlarla desteklenebilir. Örneğin, kozmolojik argüman veya tasarım kanıtı, iyi bir tanrının varlığını kanıtlamak için kullanılabileceği gibi, kötü bir tanrının varlığına delil olarak da kullanılabilir. Benzer şekilde, eğer dünyadaki iyiliklerden hareketle Tanrı’nın kötü olamayacağı iddia edilirse, dünyadaki kötülüklerden yola çıkarak O’nun iyi olamayacağı da iddia edilebilir. Kötülük probleminin hâlâ tartışmalı olduğu göz önünde bulundurulursa, evrenden hareketle Tanrı’nın iyi olduğu henüz ikna edici bir biçimde gösterilememiştir. Kısacası, iyi tanrı için geçerli olan argümanlar benzer şekilde kötü tanrı için de kurgulanabilir. Law, benzer argümanlarla desteklenen iki tezin aynı ölçüde rasyonel olması gerektiği iddiasını “simetri tezi” olarak adlandırır. O, kötü tanrı fikrini kimsenin makul bulmayacağını, bir diğer ifadeyle bu fikrin saçma olduğunu öne sürer. Dolayısıyla, onun simetriği olan ve benzer argümanlardan beslenen iyi tanrı fikri de makul görülemez. Bu argüman, Law’un isimlendirmesiyle, kötü tanrı itirazı (the evil-god challenge) olarak bilinir. Law’dan sonra da birçok düşünür tarafından geliştirilerek teizme karşı kullanılan bu itiraz, özellikle son on beş yılda din felsefesinin önemli meselelerinden biri hâline gelmiştir. Bu çalışmada, kötü tanrı itirazına karşı geliştirilen çeşitli çözümleri değerlendireceğim ve onun teizm açısından kayda değer bir sorun teşkil etmediğini öne süreceğim. Kötü tanrı itirazına yönelik burada ele alınacak çözüm önerilerini ana hatlarıyla sıralarsam; öncelikle iyi ve kötü tanrı inançlarının simetrik olduğu iddiasını tartışmaya açarak, dünyadaki düzenin kötü bir tanrıya işaret etmediğini öne süreceğim. Ardından, bir simetriden bahsedilecek olsa bile kötü-tanrı fikrinin saçma olmadığını, dolayısıyla simetriği olan iyi-tanrı anlayışının da bir çırpıda reddedilemeyeceğini iddia edeceğim. Son olarak, iyi-tanrı fikrinin temel inanç (basic belief) olabileceğini, ancak kötü-tanrı inancı için aynı durumun geçerli olmadığını savunacağım.