Savaş, Mâlî Kriz ve Darbhâne-i Âmire: 18. Yüzyılın İkinci Yarısında Askerî Giderlerin Finansmanı

Osmanlı tarihinin en sıkıntılı dönemlerinden biri 1774 yılında, Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra başladı. Osmanlı hazinesi biten savaşın mâliyeti altında ezilmişti, daha kötüsü müstakbel savaşa hazırlanmak için büyük sıkıntılarla baş etmek zorundaydı. Mali krizin zirveye çıktığı bu dönemde hazinenin en büyük destekçisi Darbhâne-i Ȃmire olacaktı. Sultan III. Mustafa’nın cülusundan sonra gelişen olaylar Darphane’ye ihtiyat hazinesi vasfı kazandırmıştı. Darphane çeşitli gelir gider fonlarında topladığı paraları ordu ve donanmanın masraflarını karşılamak üzere seferber etti. Bu dönemde (1766 – 1794 yılları arasında) Darphane’nin sadece zuhurat ve seferiye akçesi fonlarının geliri 88 milyon kuruşu aşıyordu. Üstelik tedavüldeki sikkelerin tağşişiyle sağlanan gelir bu paranın dışındaydı. Bu çalışmada Darphane’nin ihtiyat hazinesi olarak temin ettiği gelirleri askerî harcamaları karşılamak üzere nasıl kullandığı üzerinde durulacaktır.

One of the most troubled periods in Ottoman history began in 1774, after the Treaty of Küçük Kaynarca. The Ottoman treasury was crushed by the cost of the war that ended and even worse, it had to deal with great difficulties in preparing for future wars. During this period when the financial crisis was at its peak, the biggest supporter of the treasury was the Imperial Mint. The events following Sultan Mustafa’s enthronement transformed the Imperial Mint into a reserve treasury. The Imperial Mint mobilized its revenues to cover the expenses of the army and the navy. Among these revenues, the total amount of the fund of unfixed revenues (zuhurat akçesi) and the campaign fund (seferiye akçesi) only exceeded 88 million guruş in this period (between 1766 and 1794). The income generated by the debasement of the coins in circulation was not included in this amount. This study focuses on the ways in which the revenues set aside as the reserve fund were used to meet the military expenditures.