Kuzey Afrika’da Nüfuz Mücadelesi ve Salih Münir Bey’in Diplomatik Girişimleri

The Treaty of Berlin signed in 1878 caused the Ottoman Empire to suffer great territorial losses; moreover, major Ottoman holdings in North Africa, Tripoli, and Benghazi came under the threat of occupation by France and Britain, which controlled the neighboring Tunisia and Sudan, respectively. The Ottoman Empire did not have the military and economic means to counteract these threats, thus it was forced to rely on legal and diplomatic measures within the framework of international treatises. One of the prominent diplomats in this regard was the Ottoman Ambassador to Paris, Salih Münir Bey. Focusing on the activities of Salih Münir Bey as an ambassador for more than a decade (1896 -1908), this study analyses the diplomatic attempts to protect the Ottoman territories and spheres of influence, which became a target in the colonial race in Africa, as well as Münir Bey’s influence n the foreign policy decisions of the Ottoman court.

1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla ortaya çıkan yeni düzen, Osmanlı Devleti için sorun çözücü olmaktan ziyade mevcut problemleri artırmaya yönelik maddeler içermekteydi. Antlaşma, imparatorluğun büyük toprak kayıpları yaşamasına sebep olduğu gibi Fransa ve İngiltere’nin etkisine aldığı Tunus ve Sudan gibi bölgelere sınır olan Trablusgarb ve Bingazi’yi işgale müsait hâle getirdi. Osmanlı İmparatorluğu ekonomik ve askerî açıdan zayıf durumda olduğundan işgal girişimlerine uluslararası antlaşmaların sağladığı imkânlar çerçevesinde hukukî yollarla cevap vermeye çalıştı. Bu çalışmada, sömürgecilik yarışında hedef hâline gelen Osmanlı'nın Afrika’daki toprakları ve nüfuz alanlarının korunması yönündeki diplomatik girişimler, Paris Büyükelçisi Salih Münir Bey’in faaliyetleri üzerinden incelenmiş, Münir Bey’in Yıldız Sarayı’nın dış politika tercihlerine yaptığı etki tespit edilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Arşivi’nde mahfuz belgeler ile konu hakkındaki ikincil kaynaklar üzerine inşa edilen çalışmanın kapsamı Münir Bey’in elçilik yıllarıyla (1896-1908) sınırlıdır.