Araştırma Makalesi

DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET

Cilt: 6 Sayı: 1 30 Haziran 2022
PDF İndir
TR EN

DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET

Öz

Deizm, Tanrı’nın âleme müdahalesini kabul etmeyen, akla gereğinden fazla önem veren bir sistemdir. Deistlere göre Tanrı âlemi yaratmış ve tekrar müdahale etmemiştir. Bu bağlamda Tanrı’nın âleme bir müdahalesi olarak telakki edilen vahiy ve nübüvvet, imkân ve gereklilik açısından muhal kabul edilmektedir. Deistik düşünce sistemine paralel fikirler ortaya koyan Hint menşeli Berâhime adında bir grup vardır. Berâhime, nübüvvete akıl açısından itiraz etmektedir. Onlara göre şayet nübüvvet diye bir mefhum olsaydı Allah bunu akıllarda yaratırdı. Öte yandan onlar akıl ile vahyin çeliştiğini, ibadetlerin anlamsız olduğunu, mucizenin bir gerçekliğinin olmadığını iddia etmektedir. Deizm ve Berâhime’nin karakteristik özelliklerine bakıldığında bunların aynı kaynaktan beslendiği hemen anlaşılmaktadır. Bu düşünce sistemlerinin ortaya çıkarmak istediği insan modeli ise ibadetsiz, Allah’ın kendilerini kontrol etmediği ve sorgulamadığı bir hayat tarzını öngörmektedir. Böylesine bir anlayış hiç şüphesiz akıllara İslâm öncesi “Cahiliyye Dönemi” şirk inancını getirmektedir. Zira onlar da Allah’a iman edip ona kutsiyet atfediyorlardı. Allah inancına önem veren bir topluluğun peygamber ve vahyi kabul etmemesi konumuz açısından son derece önem arz etmektedir. Müşrikler Allah’a iman etmenin yanı sıra Allah’ın kendilerine iş, ibadet, ticaret, miras vb. konularda karışmasını istememiştir. Bu da onların aslında deistik bir hayat tarzını benimsediklerini göstermektedir. Kanaatimizce Deizm düşüncesi ile şirk anlayışı arasında kayda değer bir benzerlik söz konusudur. Günümüzde bazı Müslüman gençlerin dikkatini çeken Deizm’in doğuracağı tehlikeler konunun önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada da amaç, Deizm ve Berâhime akımlarının temelde aynı amaca hizmet ettiğini ve netice olarak insanları seküleristik bir şirk dünyasına sürüklediğini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Kelâm, Deizm, Berâhime, Şirk

Kaynakça

  1. Aktepe, Orhan. Ebu Nuaym el-İsfahânî’nin Nübüvvet Anlayışı. Erzincan: Doğu Kitabevi, 2012.
  2. Aktepe, Orhan. Peygamberliğin Hz. Muhammed (s.a.v.) ile Sona Ermesi. Erzincan: Doğu Kitabevi, 2000.
  3. Altaytaş, Muhammed. Çağdaş İnkârcılık. İstanbul: Ensar Yayıncılık, 1. Basım, 2007.
  4. Arslan, İbrahim. “İmam Mâtürîdî’nin Deist Eleştirilere Karşı Nübüvvet Savunusu”. Kelâm Araştırmaları Dergisi 12/2 (2014).
  5. Aydın, Mehmet S. Din Felsefesi. Ankara: Selçuk Yayınları, 5. Basım, 1996.
  6. Bağdâdî, Abdülkâdir. Ebû Mansûr Abdülkâhir b. Tâhir el-Bağdâdî, el-Fark Beyne’l-Firâk, Mektebetü İbni Sinâ, Kâhire, t.y.,. Kahire: Mektebetü İbni Sinâ, ts.
  7. Bâkillânî, Muhammed b. Tayyib. Kitâbu Temhîdi’l-Evâil ve’t-Telhîsi’d-Delâil. Beyrut: Mektebetü’s-Sekâfiyye, 1957.
  8. Baktır, Mehmet. “Câhız’ın Nübüvvet Anlayışı” 10/2 (ts.).
  9. Bedevî, Abdurrahman. Min Târîhi’l-İlhâd fi’l-İslâm. Beyrut: Dirâsetü’l-İslâmiyye, 3. Basım, 1980.
  10. Bulut, Halil İbrahim. Nübüvvetin İspatında Mucize. Ankara: Araştırma Yayınları, 2016.

Kaynak Göster

APA
İpek, M. (2022). DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET. Kadim Akademi SBD, 6(1), 35-45. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1118118
AMA
1.İpek M. DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET. Kadim Akademi SBD. 2022;6(1):35-45. doi:10.55805/kadimsbd.1118118
Chicago
İpek, Mikail. 2022. “DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET”. Kadim Akademi SBD 6 (1): 35-45. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1118118.
EndNote
İpek M (01 Haziran 2022) DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET. Kadim Akademi SBD 6 1 35–45.
IEEE
[1]M. İpek, “DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET”, Kadim Akademi SBD, c. 6, sy 1, ss. 35–45, Haz. 2022, doi: 10.55805/kadimsbd.1118118.
ISNAD
İpek, Mikail. “DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET”. Kadim Akademi SBD 6/1 (01 Haziran 2022): 35-45. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1118118.
JAMA
1.İpek M. DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET. Kadim Akademi SBD. 2022;6:35–45.
MLA
İpek, Mikail. “DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET”. Kadim Akademi SBD, c. 6, sy 1, Haziran 2022, ss. 35-45, doi:10.55805/kadimsbd.1118118.
Vancouver
1.Mikail İpek. DEİZM, BERÂHİME VE ŞİRK ÜÇGENİNDE: NÜBÜVVET. Kadim Akademi SBD. 01 Haziran 2022;6(1):35-4. doi:10.55805/kadimsbd.1118118