The Impact Of Spirituality On Self-Efficacy: A Study With Adults

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 179 - 194, 31.12.2025

Enver Bilge , Muhammet Cevat Acar

https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1791329

Öz

The primary objective of this study was to examine the predictive role of spirituality on self-efficacy and how this relationship is shaped by various demographic variables. The study was designed according to the relational screening model, and the sample consisted of 357 adults (170 females, 187 males) residing in Mardin province. A Personal Information Form, the Spiritual Orientation Scale, and the General Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Statistical techniques such as correlation, regression, t-test, and ANOVA were used in data analysis. The analysis results showed a positive and significant relationship between spirituality and self-efficacy. The regression analysis revealed that spirituality was a significant predictor of self-efficacy, explaining 15.2% of the variance in self-efficacy. Furthermore, it was determined that participants' spirituality levels differed significantly according to occupation and subjective perception of religiosity, while self-efficacy levels differed significantly according to subjective perception of religiosity. These results indicate that spirituality is an important source supporting individuals' beliefs and offer important implications.

Anahtar Kelimeler

Psycholog of Religion , Spirituality , Self-Efficacy , Religious , Mardin

Maneviyatın Öz-Yeterlik Üzerindeki Etkisi: Yetişkinler ile Yapılan Bir Çalışma

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, maneviyatın öz-yeterlik üzerindeki yordayıcı rolünü ve bu ilişkinin çeşitli demografik değişkenler açısından nasıl şekillendiğini incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmış olup, örneklemi Mardin ilinde ikamet eden 357 yetişkinden (170 kadın, 187 erkek) oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Manevi Yönelim Ölçeği ve Genel Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde korelasyon, regresyon, t-testi ve ANOVA gibi istatistiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Analiz sonuçları, maneviyat ile öz-yeterlik arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Yapılan regresyon analizi, maneviyatın öz-yeterliğin anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ve öz-yeterlikteki varyansın %15,2'sini açıkladığını ortaya koymuştur. Ayrıca, katılımcıların maneviyat düzeylerinin meslek ve sübjektif dindarlık algısına; öz-yeterlik düzeylerinin ise sübjektif dindarlık algısına göre anlamlı şekilde farklılaştığı saptanmıştır. Bu sonuçlar, maneviyatın bireylerin inançlarını destekleyen önemli bir kaynak olduğuna işaret etmekte ve önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi , Maneviyat , Öz-Yeterlik , Dİndarlık , Mardin

Kaynakça

• Acar, Muhammet Cevat ve Hıdır Apak. (2020). “Sosyal Hizmet Uygulamasında Din ve Maneviyatın Rolü ile Manevi Yönelim Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(24), 2505–2527.
• Akkoyunlu, Buket ve Feza Orhan. “Bilgisayar Ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (Böte) Bölümü Öğrencilerinin Bilgisayar Kullanma Öz Yeterlik İnancı İle Demografik Özellikleri Arasındaki İlişki”. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET 2/3 (2003).
• Akyüz, İsmail ve Samet Kulaoğlu. “Manevi Yönelim ve Depresyon Arasındaki İlişkinin Sosyodemografik Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”. Sosyal Sağlık Dergisi 1/1 (2021), 63-80.
• Apak, Hıdır ve Muhammet Cevat Acar. "Dindarlığın Bir Boyutu Olarak Maneviyat". ed. M. Naim Doru - Ömer Bozkurt. Din Bilimleri: Klasik Sorunlar – Güncel Sorunlar içinde. Mardin: Mardin Sesi Gazetecilik Matbaacılık Yayınları, 2018.
• Aydın, Cüneyd ve Mevlüt Kaya. (2021). “Maneviyat ve Öznel İyi Oluş Değişkenlerinin Hayatın Anlamını Yordaması”. Amasya İlahiyat Dergisi, 17, 41–77.
• Aypay, Ayşe. “Genel Öz Yeterlik Ölçeği’nin (GÖYÖ) Türkçe’ye Uyarlama Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 11/2 (2010), 113-131.
• Balcı, Kürşat. "Öğretmen Adaylarının Bilgi Okuryazarlık Başarısı, Bilgisayar Öz Yeterlik ve Bilgi Okuryazarlık Öz Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişki". Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Elazığ 2013.
• Bandura, Albert. “Self-Efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change”. Psychological Review 84/2 (1977), 191-215.
• Baynal, Fatma. “Yetişkinlerde Dindarlık ve Ruh Sağlığı İlişkinisinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 4/1 (2015), 206-231.
• Bilginer, Ali. (2020). Lise Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığı ile Öz Yeterlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Mardin İli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Can, Abdullah. SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Ankara: Pegem Akademi, 2024.
• Cheng, Qian - Xiaoyan Liu, Xu Li, Yuting Wang, Qinghua Lin, Li Qing, Dan Wei ve Yue Chen. “Spiritual Care Competence and its Relationship with Self-Efficacy: An Online Survey Among Nurses in Mainland China”. Journal of Nursing Management 29/2 (Mart 2021), 326-332. https://doi.org/10.1111/jonm.13157.
• Cicerone, Keith D. ve Jill Azulay. (2006). “Perceived Self-Efficacy and Quality of Life in Traumatic Brain Injury”. The Journal of Head Trauma Rehabilitation, 21(5), 408–409.
• Çetin, Barış. “Marmara Üniversitesi Sınıf Öğretmeni Adaylarının Bilgisayarla İlgili Özyeterlik Algılarının İncelenmesi”. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi 11 (2008), 101-114.
• Çutuk, Zeynep Akkuş. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Öz-Yeterlik ile Sıkıntıya Dayanma Düzeyi İlişkisi”. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7/3 (2019), 211-218.
• Demiroğlu, Birsen. "Yetişkinlerin Maneviyat ve Sosyal Medya Bağımlılık Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi". Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul 2021.
• Fuller, Robert C. Spiritual But Not Religious: Understanding Unchurched America. New York: Oxford University Press, 2011.
• Jacobs, An-Sofie. “Spirituality: History And Contemporary Developments – An Evaluation”. Koers – Bulletin for Christian Scholarship 78/1 (2013), 1-12. https://dx.doi.org/10.4102/koers.v78i1.445.
• Karslı, Necmi. (2019). “Psikolojik İyi Oluş ve Dindarlık İlişkisi: Trabzon İlahiyat Örneği”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 15, 173–205.
• Kartopu, Ayşe. "Dinler Tarihinde Dinlerin Tarifiyle İlgili Farklı Görüşler". Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana 2009.
• Kartopu, Saffet. Öz Yeterlilik, Kimlik Duygusu ve Dindarlık Eğilimi. Gümüşhane: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları, 2015.
• Kasapoğlu, Figen. “Manevi Yönelim Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 16/3 (2015), 51-68.
• Kılıç, Fatma. "Çocuk Evlerinde Çalışan Bakım Elemanlarının Psikolojik Sermaye Algısı, İş Doyumu ve Maneviyat Arasındaki İlişkinin İncelenmesi". Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul 2019.
• Kızılgeçit, Muhammet. Din Psikolojisinin 100’ü. Ankara: Otto Yayınları, 2017.
• Koç, Mustafa. "Yetişkinlik Döneminde Dindarlık ve Benlik Kavramı Değişkenleri Arasındaki İlişki". Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa 2008.
• Kurt, Abdurrahman. “Dindarlığı Etkileyen Faktörler”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/2 (2009), 1-26.
• Mathews, Ian. Sosyal Hizmet ve Maneviyat. Çev. Nermin Özmen. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2017.
• Niyazibeyoğlu, Tuğrul. “Lise Öğrencilerinde Tanrı Algısı, İnsani Değerler ve Öz-Yeterlik: Uygulamalı Bir Manevi Danışmanlık Çalışması”. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi 3/6 (Aralık 2022), 131-151.
• Özkahraman, Şükran ve Belgin Yıldırım. "Hemşirelik ve Ebelik Öğrencilerinin Öz Yeterlik Durumlarının Belirlenmesi". Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 14/3 (2012), 53-65.
• Paloutzian, Raymond F. ve Crystal L. Park. Din ve Maneviyat Psikolojisi: Temel Yaklaşımlar ve İlgi Alanları. Çev. İhsan Çapcıoğlu - Ali Ayten. Ankara: Phoenix Yayınları, 2013.
• Pargament, Kenneth I. "The Psychology of Religion and Spirituality? Yes and No.". The International Journal for the Psychology of Religion 9/1 (1999), 3-16. https://doi.org/10.1207/s15327582ijpr0901_2.
• Peker, Tuğçe. "Öz-Yeterlik İle Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkide Proaktif Kişiliğin Aracı Rolü". Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi, Ordu 2018.
• Sahebi, Zahra ve Maassoumeh Barkhordari-Sharifabad. “Spiritual Care Competency and its Relationship with Clinical Self-Efficacy in Nursing Students”. BMC Medical Education 23/937 (2023). https://doi.org/10.1186/s12909-023-04937-3.
• Sakız, Gönül. “Başarıda Anahtar Kelime: Öz-Yeterlik”. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26/1 (2013), 185-209.
• Satan, Ayşin Aydınay. “Dini İnanç ve Bilişsel Esneklik Düzeylerinin Öznel İyi Oluş Düzeyine Olan Etkisi”. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Dergisi 3/7 (2014), 56-74.
• Tosyalıoğlu, Mustafa Burak ve Ahmet Albayrak. “Maneviyat ve Ruh Sağlığı: Maneviyat ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi 4/8 (2023), 9-50.
• Tuncer, Murat ve Ramazan Tanaş. “Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Bilgisayar Öz-Yeterlik Algılarının Değerlendirilmesi”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 4/6 (2011), 222-232.
• Yang, Shu-Hui - Yu-Ting Tsan, Wei-Ting Hsu, Chien-Feng Liu, Wan-Chin Ho, Li-Feng Wu, Chiu-Feng Lin ve Wen-Ming Chu. “Association Between Self-Efficacy, Spiritual Well-Being and the Willingness to Provide Spiritual Care Among Nursing Staff in Taiwan: A Cross-Sectional Study”. BMC Nursing 23/299 (2024). https://doi.org/10.1186/s12912-024-01978-x.
• Yılmaz, M., C. Gerçek, P. Köseoğlu ve H. Soran. “Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Öğretmen Adaylarının Bilgisayarla İlgili Öz-yeterlik İnançlarının İncelenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 30 (2006), 278-287.
• Yılmaz, M. ve N. Okyay. “Hemşirelerin Maneviyat ve Manevi Bakıma İlişkin Görüşleri”. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi 11/3 (2009), 41-52.