ERKEN HIRİSTİYANLIK’TA İSA için KULLANILMIŞ OLAN “TANRI OĞLU” İFADESİNE KAYNAKLIK ETMESİ AÇISINDAN ANTİK MISIR MEDENİYETİNDE “TANRI OĞLU” UNVANI: BENZERLİKLER ve FARKLILIKLAR

Hıristiyanlık’ta İsa için kullanılan “Tanrı Oğlu” ifadesinin hangi anlamlara karşılık geldiği konusu Hıristiyanlığın ilk yıllarından beri tartışılagelmiştir. İsa sonrası dönemde oluşan Yeni Ahit külliyatında ve Kilise Babalarına atfedilen yazmalarda İsa’nın mahiyeti, tanrısallığı ve amacı ile ilgili pek çok açıklama yer almaktadır. Bu açıklamalar akademik kaygılardan ziyade akli ve felsefi argümanlarla İsa’nın tanrılığını ispat etmek için geliştirilmiştir. Modern dönemlerde ise İsa’nın ilk takipçilerinin mezkûr ifadeyi kendilerinden önce yaşamış geleneklerden etkilenerek kullandıkları fikri tartışılmaya başlanmıştır. Tanrı Oğlu ifadesi Mısır, Roma, Yunan ve Mezopotamya medeniyetleri ile Yahudi geleneğinde farklı anlamlarla da olsa kullanılan bir mefhumdur. Genellikle krallar, dinî liderler, dindar kişiler ya da göksel varlıklar için kullanılan bu terim geniş bir anlam dünyasına sahiptir. Hıristiyanlıkta da bu unvanın kullanımının bağlamına göre farklı anlamlar taşıdığı görülmektedir. İsrailoğulları dört asır boyunca Mısır’da ikamet etmiş ve Mısır medeniyetinin hem tanrı inancı hem de kültüründen derinlemesine etkilenmiştir. Bir Yahudi olan İsa için kullanılan Tanrı Oğlu ifadesinin de Mısır teolojisinden izler taşıması muhtemeldir. Mısır kralları olan Firavunlara verilen bu unvan tanrısal ya da yarı tanrısal bağlamlarda kullanılmakta ve Firavunların tanrılar ile olan ilahi bağlarını ifade etmektedir. Çalışmamızda söz konusu kullanımlar zikredilmekte ve Hıristiyanlık’ta yer alan Tanrı Oğlu ifadesi ile benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmaktadır.

The issue of the meaning of “Son of God” title that used for Jesus in Christianity has been discussed since the early years of Christianity. There are many explanations on the essence of Jesus, his divinity and purpose in the New Testament and the writings of the Church Fathers which was created after Jesus. These explanations were developed to prove the divinity of Jesus by logical and philosophical arguments rather than academic concerns. In modern times, it started to be discussed that Jesus’s followers used this title under the influence of earlier traditions. Son of God title was used in Egypt, Rome, Greek and Mesopotamian civilisations and Jewish tradition in different meanings. In general, it was used for kings, religious leaders, pious persons or heavenly beings. It is seen that in Christianity this title has different meanings in different contexts. Israelites were settled in Egypt for four centuries and were deeply influenced by the religion and the culture of Egypt civilisation. It is probable that Son of God title that was used for Jesus as a Jew has some traces from Egyptian theology. As a title for kings of Egypt it has divine or semi-divine context and states the divine connections of Pharaohs with gods. In our study, aforementioned usages are exhibited and differences or similarities with the Son of God title in Christianity was set forth.