İlahiyat Fakültelerinde Arapça Hazırlık Eğitiminin Sorunları ve Çözüm Yolları: Türkiye Örneği

In various universities across Türkiye, Arabic preparatory programs implemented within faculties of theology and certain departments affiliated with schools of foreign languages aim to equip students with sufficient language skills to comprehend undergraduate-level courses in theology. However, numerous recent academic studies reveal that these programs fall short of achieving their stated objectives. Traditional grammar -and translation- based teaching methods, in particular, have been observed to be ineffective in developing students’ speaking, listening, and communication-oriented language skills. The existing literature includes a substantial number of master’s theses, doctoral dissertations, and articles on this topic. Nevertheless, most of these studies primarily focus on identifying problems rather than offering comprehensive solutions. This study addresses the fundamental issues encountered in Arabic preparatory programs in Türkiye, such as the limitations of teaching methodologies, the inadequacy of curricula in meeting contemporary needs, the lack of digital resources, and the necessity of in-service training for instructors. Comparisons with similar programs in European and Arab countries highlight the need for restructuring Arabic preparatory education in Türkiye. In this context, the study offers holistic solution proposals, including the adoption of student-centered approaches, the implementation of modern teaching techniques, the integration of digital materials, and the enhancement of continuous professional development opportunities for instructors. The research aims both to assess the current state of affairs and to contribute to the improvement of Arabic preparatory education through practical model suggestions.

Türkiye’de çeşitli üniversitelerin ilahiyat fakültelerinde ve yabancı diller yüksekokullarına bağlı bazı birimlerde uygulanan Arapça hazırlık programlarında, uygulanan Arapça hazırlık eğitimi, öğrencilerin lisans düzeyindeki ilahiyat derslerini anlayabilecek yeterli dil becerilerini kazanmalarını amaçlamaktadır. Ancak son yıllarda yapılan çok sayıda akademik çalışma, bu programların belirlenen hedefleri gerçekleştirmekte yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Özellikle gramer ve çeviri odaklı geleneksel öğretim yöntemlerinin, öğrencilerin konuşma, dinleme ve iletişim temelli dil becerilerini geliştirmekte etkisiz olduğu gözlenmektedir. Literatürde bu konuya dair yüksek lisans ve doktora tezleri ile makalelerin sayıca oldukça fazla olduğu, ancak büyük çoğunluğunun daha çok mevcut sorunların tespitine odaklandığı, çözüm üretme noktasında sınırlı kaldığı dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’deki Arapça hazırlık programlarında karşılaşılan temel sorunlar; öğretim yöntemlerinin sınırlılığı, müfredatın çağın ihtiyaçlarına cevap verememesi, dijital kaynak eksikliği ve öğretim elemanlarının hizmet içi eğitim ihtiyacı gibi başlıklar etrafında ele alınmaktadır. Avrupa ve Arap ülkelerindeki benzer programlarla yapılan karşılaştırmalar, Türkiye’deki hazırlık eğitiminin yeniden yapılandırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışmada, öğrenci merkezli yaklaşımın benimsenmesi, çağdaş öğretim tekniklerinin uygulanması, dijital materyallerin uyumunu ve öğretim elemanlarına yönelik sürekli mesleki gelişim imkânlarının artırılması gibi bütüncül çözüm önerileri sunulmaktadır. Araştırma hem mevcut durumu tespit etmeyi hem de uygulamaya dönük model önerileriyle Arapça hazırlık eğitiminin kalitesini artırmaya katkıda bulunmayı hedeflemektedir.