Araştırma Makalesi

Gözetim Toplumu ve Posthuman

Cilt: 10 Sayı: 19 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Gözetim Toplumu ve Posthuman

Öz

Bu çalışma, günümüz toplumlarındaki gözetim pratiği ile posthümanizm arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Gözetim toplumu, bireylerin sürekli izlenmesi ve denetlenmesi ile tanımlanırken, posthümanizm, insanlık durumunun teknolojiyle nasıl dönüştüğünü tartışan bir düşünsel çerçevedir. Bu çalışmada, teknolojinin toplumsal yapılar üzerindeki etkisi ve bireylerin öznenin değişimi üzerine bir analiz yapılacaktır. Ayrıca, gözetim toplumunun posthümanizme etkisi ve bunun gelecekteki toplumsal yapılar üzerindeki yansımaları ele alınacaktır. Bu bağlamda, dijital teknolojilerin gelişimiyle birlikte bireylerin mahremiyet algısı yeniden şekillenmekte, biyometrik veri toplama, yapay zekâ destekli izleme sistemleri ve algoritmik yönetişim gibi uygulamalar bireyin sınırlarını bulanıklaştırmaktadır. Posthümanist perspektif; bu dönüşümde insanı merkezden çıkararak insan-dışı varlıklar, makineler ve yazılımlar ile kurulan yeni ilişkilenme biçimlerine dikkat çeker. Bu nedenle, gözetim pratiklerinin sadece bir kontrol mekanizması olmanın ötesine geçerek, öznenin kimliğini, bedenini ve toplumsal rollerini yeniden tanımlayan bir güç hâline geldiği savunulabilir. Bu çalışmada, bu dönüşümün hem etik hem de ontolojik boyutları ele alınacak; posthuman çağda özgürlük, kimlik ve öznellik kavramları yeniden değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Gözetim Toplumu , Posthümanizm , Transhümanizm , Hümanizm , Teknoloji , Mahremiyet , Yapay Zekâ , Robotlar

Kaynakça

  1. Ağın, Başak. Posthümanizm Kavram Kuram Bilim-Kurgu. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2020.
  2. Akkaya, Ümit. Harun. “Ölümsüzlük Arzusu ve Dijital Çağda Yeni Açılımlar: ‘Upload’ Televizyon Dizisi Örneği”. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi 5/1 (2022), 201-226. https://doi.org/10.47951/mediad.1124761
  3. Avcı, Özlem. “Dijital Yaşamın Dijital Özne(l)leri: Herkes ya da Hiç Kimse”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/1 (2015), 249-266. https://doi.org/10.12780/uusbd.06255
  4. Aydın, Beşir. “Transhümanizm: İnsanın ve Dünyanın Dönüşümü”. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi 7/2 (2022), 127-129. https://doi.org/10.46628/itbhssj.1187152
  5. Bauman, Zygmunt. Özgürlük. çev. Kübra Eren. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2015.
  6. Bentham, Jeremy. Panoptikon Gözün İktidarı. İstanbul: Su Yayınları, 2008.
  7. Best, Kirsty. “Living in the control society: Surveillance, users and digital screen Technologies”. International Journal of Cultural Studies 13/1 (2010), 5-24. https://doi.org/10.1177/1367877909348536
  8. Bolter, J. D. (2016). Posthumanism. K. B. Jensen, R. T. Craig, J. D. Pooley, ve E. W. Rothenbuhler (Ed.) içinde, The international encyclopedia of communication theory and philosophy. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118766804.wbiect220
  9. Bozkurt, Veysel. “Gözetim Toplumu ve İnternet”. Birikim Dergisi 136 (Ağustos 2000), 75-81.
  10. Cevizci, Ahmet. Aydınlanma Felsefesi. İstanbul: Say Yayınları, 2017.

Kaynak Göster

ISNAD
Can, Semanur - Şahin, Kamil. “Gözetim Toplumu ve Posthuman”. Kalemname 10/19 (01 Haziran 2025): 96-111. https://izlik.org/JA55UR83PA.