Şair İsmâil’in Hz. Ali’ye Ait Yüz Söz Tercümesi

Hz. Ali’ye nisbet edilen güzel sözler arasından ünlü Arap âlimi Câhız’ın (ö. 869) seçerek bir araya getirdiği Mie Kelime, Arap, Fars ve Türk gibi Müslüman milletlerin tarihinde alâkayla karşılanmış; yüzyıllar boyu defalarca çevrilmiş yahut zaman zaman şerh edilmiştir. Harizmşahlar zamanının meşhur edibi Reşîdüddin Vatvat’ın (ö. 1182) “Matlûbu Külli Tâlib…” adlı Arapça, Farsça tercüme ve şerhi, Türk şair ve yazarların aynı konudaki eserlerinin çoğu üzerinde tesirli olmuş bir metindir. Türk Edebiyatı tarihinde Sad-Kelime-i Hazret-i Ali (Hz. Ali’nin Yüz Sözü) tercüme yahut şerhlerinin birtakımı hüviyetleri belirsiz, bir kısmı ise Edâyî, Kastamonulu Mustafa bin Mehmed, Hocazâde Abdülaziz Efendi, Gubârî gibi isim veya mahlasları belli edebî şahsiyetler tarafından meydana getirilmiştir. Hangi asır şairlerinden olduğu, eldeki eserlerinden anlaşılamayan İsmâil de Sad-Kelime-i Hazret-i Ali’yi Türkçeye nazmen çeviren edebî şahsiyetlerden biridir. Mütercim, bu eserinde tevhid, münacat, na’t, sebeb-i te’lif-i kitab gibi bahislere yer vermeksizin Hz. Ali’ye ait her bir Arapça sözü birer kıt’ayla tercüme etmiştir. Onun çevirdiği Sad Kelime, Hz. Ali vecizeleri arasından Câhız’ın seçtiği yüz sözdür. Karşılaştırma sonucunda anlaşıldığına göre, mütercim İsmâil, Reşîdüddin Vatvat’ın adı geçen eserinden geniş ölçüde faydalanmıştır. Bu çalışmada, hayatına dair malûmat bulunamayan şair İsmâil’in tesbit edilebilen eserleri hakkında bilgi verilmiş; son olarak Sad Kelime Tercümesi Latin harflerine ve günümüz Türkçesine aktarılarak okuyucuların mütalâasına arz edilmiştir.

The One Hundred Word, which was chosen by the famous Arab scholar Câhız (d. 869) among the beautiful words attributed to Hz. Ali, was welcomed in the history of Muslim nations such as Arab, Persian and Turkish; It has been translated many times over the centuries or annotated from time to time. The Arabic and Persian translation and interpretation of "Matlûbu Külli Tâlib" of Reşîdüddin Vatvat (d. 1182), the famous of the time of the Harisms, was an effect on most of the works of Turkish poets and writers. In the history of Turkish Literature, some of the translations or interpretations of One Hundred-Word of Hazrat Ali (The Word of Hazrat Ali) are uncertain some of them were created by literary personalities such as Edâyî, Kastamonulu Mustafa bin Mehmed, Hocazâde Abdülazîz Efendi, Gubârî. İsmâil, who could not be understood from his works, which is one of his poets, is one of the literary figures who translated Hundred-Word of Hazret-i Ali into Turkish. Translator in this work; he translated every Arabic word belonging to Hz. Ali with a verse without including any bets such as tawhid, munacat, na't, sebeb-i telif-i kitab.
The One Hundred Words he translated is the one chosen by Câhız from Hz. Ali's meanings. As it is understood as a result of comparison, the translator İsmâil has benefited extensively from the mentioned work of Reşîdüddin Vatvat. In this study, information is given about the works of poet İsmâil, whose life cannot be found. Finally, the Hundred Sad Vocabulary Translation was translated into Latin letters and today's Turkish and presented to the readers' opinion.
Keywords: Hz. Ali, câhız, Reşîdüddin Vatvat, One Hundred Word, İsmâil, translation.