NEW GENERATION READING DYNAMICS: FLUENTIAL READING FROM THE SCREEN AND DIGITAL READING MOTIVATION

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 203 - 216, 28.12.2025

Nurten Akyıldız , Seher Çetinkaya

https://doi.org/10.69643/kaped.1735043

Öz

The impact of screen-based reading environments on children’s cognitive and affective processes has become increasingly significant. This study examined fourth-grade students’ screen reading fluency, their digital reading motivation, and the relationship between these variables. The research was conducted using a correlational design, and the study group consisted of 154 students. During data collection, students read the text Büyük Gün on a screen. Reading fluency was evaluated using the Accuracy Formula, Reading Rate Formula, and the Prosodic Reading Scale. The Digital Reading Motivation Scale was also administered. Data was analyzed through descriptive statistics and Pearson correlation. Findings showed that students demonstrated adequate accuracy and reading rate, but their prosodic reading needed improvement. Students’ digital reading motivation was at a moderate level, and no significant relationship was found between fluency and motivation. Possible reasons for the lack of interaction between motivation and fluency in digital contexts were discussed. The study recommends developing activities that engage students in digital reading and support their screen-based reading skills.

Anahtar Kelimeler

Digital reading , Screen reading , Fluent reading , Digital reading motivation

YENİ NESİL OKUMA DİNAMİKLERİ: EKRANDAN AKICI OKUMA VE DİJİTAL OKUMA MOTİVASYONU

Öz

Ekran temelli okuma ortamlarının çocukların bilişsel ve duyuşsal süreçleri üzerindeki etkisi giderek önem kazanmaktadır. Bu araştırmada, dördüncü sınıf öğrencilerinin ekrandan akıcı okuma becerileri ile dijital okuma motivasyonları ve bu iki değişken arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüş; çalışma grubunu154 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde öğrencilere ekrandan Büyük Gün adlı metin okutulmuş, akıcı okuma performansları “Doğru Okuma Formülü”, “Okuma Hızı Formülü” ve “Prozodik Okuma Ölçeği” ile değerlendirilmiştir. Ayrıca “Dijital Okuma Motivasyon Ölçeği” uygulanmıştır. Veriler betimsel istatistikler ve Pearson korelasyon analizi ile çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin doğru okuma ve okuma hızının yeterli, ancak prozodik okumanın geliştirilmesi gerektiğini göstermiştir. Öğrencilerin dijital okuma motivasyonunun orta düzeyde olduğu ve akıcı okuma ile motivasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Okuma motivasyonu ile akıcı okuma arasındaki etkileşimin dijital bağlamda görülmemesine ilişkin olası nedenler tartışılmıştır. Araştırma, dijital dünyayı öğrenme sürecine çeken ve öğrencilerin dijital okuma becerilerini destekleyen etkinliklerin geliştirilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital okuma , Ekran okuma , Akıcı okuma , Dijital okuma motivasyonu

Etik Beyan

Bu çalışmada bilimsel yayın etiğine uygun olarak yapılmıştır. Ordu Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 04/05/2023 tarih ve 2023-81 sayılı kararı ile etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

• Akyol, H. (2016). Yeni programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Pegem.
• Akyol, H. (2020). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi (18. baskı). Pegem Akademi.
• Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S., Çetinkaya, Ç., & Rasinski, T. V. (2014). Okumayı değerlendirme öğretmenler için kolay ve pratik bir yol. Pegem Akademi.
• Alghamdi, M. & Sideridis, G. (2025). The dual role of digital self-efficacy in reading engagement from a nonlineardynamics perspective. Children, 12(3), 292. https://doi.org/10.3390/children12030292
• Altamura, L. (2024). Turning the page: What research indicates about print vs. digital reading. Oklahoma Education Journal, 2(4), 18-22. https://oej.scholasticahq.com/article/125437
• Ateşman, E. (1997). Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. Dil Dergisi, 58, 171-174.
• Bakkaloğlu, S. (2023). Relationships between digital reading motivation, Turkish lesson attitude, reading anxiety and reading comprehension of fourth grade primary school students. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(4), 31-42. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.4p.31
• Baştuğ, M. (2021). Akıcı okumayı geliştirme: kavramlar, uygulamalar, değerlendirmeler. Pegem Akademi.
• Baştuğ, M., & Akyol, H. (2012). Akıcı okuma becerilerinin okuduğunu anlamayı yordama düzeyi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 5(4), 394-411. https://dergipark.org.tr/en/pub/akukeg/issue/29347/314043
• Bergdahl N., & Nouri J. (2020). Student engagement and disengagement in TEL-The role of gaming, gender and non-native students. Research in Learning Technology, 28, 1-16. https://doi.org/10.25304/rlt.v28.2293
• Bessemans, A., Renckens, M., Bormans, K., Nuyts, E., & Larson, K. (2019). Visual prosody supports reading aloud expressively. Visible Language, 53(3). https://doi.org/10.34314/vl.v53i3.4653 Bilge, H., & Kalenderoğlu, İ. (2022). The relationship between reading fluency, writing fluency, speaking fluency, reading comprehension, and vocabulary. Eğitim ve Bilim, 47(209). https://doi.org/10.15390/EB.2022.9609
• Bulut, S. (2022). İlkokul 4. Sınıflarda dijital okuma çalışmalarının dijital okuma motivasyonuna, dijital okumaya ilişkin algılara ve okuduğunu anlamaya etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
• Bulut, S., & Susar Kırmızı, F. (2022). Dijital okuma motivasyon ölçeği (DMÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(4), 1785-1806. https://dergipark.org.tr/en/pub/teke/issue/73952/1221150
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Cadime, I., Freitas, T., Martín-Aragoneses, M. T., & Ribeiro, I. (2024). Does reading fluency mediate the relationship between cognitive-linguistic skills and reading comprehension? A study in European Portuguese. Cognitive Development, 71, 101490. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2024.101490
• Chen, J., Lin, C. H., & Chen, G. (2023). Adolescents’ self-regulated and affective learning, teacher support and digital reading literacy: A multilevel latent profile approach. Computers and Education, 205, 104883. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2023.104883 Ciampa, K. (2016). Motivating grade 1 children to read: Exploring the role of choice, curiosity, and challenge in mobile ebooks. Reading Psychology, 37(5), 665-705. https://doi.org/10.1080/02702711.2015.1105337
• Çetinkaya, S. (2022). Dijital çağda okumanın evrimi. S. E. Sulak ve S. Çetinkaya (ed.), Dijital çağda okuma eğitimi içinde (s. 1-44). Vizetek.
• Çıldır, B. (2024). Okuma becerisi bağlamında çocuklar için dijital (çevrim içi) okuma kulüpleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(2), 524-543. https://doi.org/10.15869/itobiad.1341984
• Ecalle, J., Dujardin, E., Gomes, C., Cros, L., & Magnan, A. (2021). Decoding, fluency and reading comprehension: Examining the nature of their relationships in a large-scale study with first graders. Reading and Writing Quarterly, 37(5), 444-461. https://doi.org/10.1080/10573569.2020.1846007
• Elkatmış, M. (2015). Kâğıttan ekrana: Ekran okuma. International Journal of Eurasia Social Sciences, 6(18), 1-15. https://www.ijoess.com/DergiTamDetay.aspx?ID=308&Detay=Ozet Furenes, M. I., Kucirkova, N., & Bus, A. G. (2021). A comparison of children’s reading on paper versus screen: A meta-analysis. Review of educational research, 91(4), 483-517. https://doi.org/10.3102/0034654321998074
• Guthrie, J. T., & Wigfield, A. (2000). Engagement and motivation in reading. In M. L. Kamil, P. B. Mosenthal, P. D. Pearson & R. Barr (Eds.). Reading research handbook (pp. 403–422). Erlbaum.
• Güneş, F. (2016). Kâğıttan ekrana okuma alanındaki gelişmeler. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 1-18. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i1.5000155474
• Janez, A., Rosales, J., De Sixte, R., & Ramos, M. (2024). Is the home literacy environment different depending on the media? Paper vs. tablet-based practices. Reading and Writing, 37(9), 2349-2364. https://doi.org/10.1007/s11145-023-10467-7
• Jeldrez, E., Silva, M., & Cain, K. (2024). The relationship between specific reading difficulties and reading motivation dimensions. Reading and Writing (2024), 1-20. https://doi.org/10.1007/s11145-024-10600-0
• Kao, G. Y. M., Tsai, C. C., Liu, C. Y., & Yang, C. H. (2016). The effects of high/low interactive electronic storybooks on elementary school students’ reading motivation, story comprehension and chromatics concepts. Computers and Education, 100, 56-70. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.04.013
• Keskin, H., Baştuğ, M., & Akyol, H. (2013). Sesli okuma ve konuşma prozodisi: İlişkisel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 168-180. https://doi.org/10.17860/efd.92252
• Kilmen, S. (2020). Eğitim araştırmacıları için SPSS uygulamalı. Anı.
• Liu, Z. (2012). Digital reading. Chinese Journal of Library and Information Science (English Edition), 5(1), 85-94. https://scholarworks.sjsu.edu/slis_pub
• Lopez-Escribano, C., Valverde-Montesino, S., & Garcia-Ortega, V. (2021). The impact of e-book reading on young children’s emergent literacy skills: An analytical review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(12), 6510. https://doi.org/10.3390/ijerph18126510
• McGeown, S. P., Osborne, C., Warhurst, A., Norgate, R., & Duncan, L. G. (2016). Understanding children's reading activities: Reading motivation, skill and child characteristics as predictors. Journal of Research in Reading, 39(1), 109-125. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12060 Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi: genişletilmiş bir kaynak. (Akbaba Altun S. ve Ersoy A. çev. ed.). Pegem Akademi. Millî Eğitim Bakanlığı (2019). Türkçe dersi öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr/
• Millî Eğitim Bakanlığı (2024). İlkokul Türkçe dersi öğretim programları. Türkiye yüzyılı maarif modeli. https://mufredat.meb.gov.tr/
• Miranda, T., Williams-Rossi, D., Johnson, K. A., & McKenzie, N. (2011). Reluctant readers in middle school: Successful engagement with text using the e-reader. International Journal of Applied Science and Technology, 1, 81–91. http://www.ijastnet.com/journals/Vol_1_No_6_November_2011/9.pdf?
• Nevo, E., Vaknin-Nusbaum, V., Brande, S., & Gambrell, L. (2020). Oral reading fluency, reading motivation and reading comprehension among second graders. Reading and Writing, 33, 1945-1970. https://doi.org/10.1007/s11145-020-10025-5
• Oh, C. M., Krish, P., & Hamat, A. (2022). Reading on smartphones: Students' habits and implications for reading skills. Computer-Assisted Language Learning Electronic Journal, 23(1), 259-277. https://callej.org/index.php/journal/article/view/380 Özaslan Kayıkcı, S., & Çetinkaya, S. (2025). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerileri: basılı metin ve hipermetin türlerine göre karşılaştırmalı bir analiz. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 16-30. https://doi.org/10.31464/jlere.1615144
• Paige, D. D., Rupley, W. H., Smith, G. S., Rasinski, T. V., Nichols, W., & Magpuri-Lavell, T. (2017). Is prosodic reading a strategy for comprehension?. Journal for Educational Research Online, 9(2), 245-275. https://doi.org/10.25656/01:14951 Patel, R., Kember, H., & Natale, S. (2014). Feasibility of augmenting text with visual prosodic cues to enhance oral reading. Speech Communication, 65, 109-118. https://doi.org/10.1016/j.specom.2014.07.002 Pikulski, J. J., & Chard, D. J. (2005). Fluency: Bridge between decoding and reading comprehension. The Reading Teacher, 58(6), 510-519. https://doi.org/10.1598/RT.58.6.2 Rasinski, T. (2010). The fluent reader. Scholastic.
• Rasinski, T., Rikli, A., & Johnston, S. (2009). Reading fluency: More than automaticity? More than a concern for the primary grades? Literacy Research and Instruction, 48(4), 350-361. https://doi.org/10.1080/19388070802468715
• Rasinski, T.V. (2010). The fluent reader: Oral and silent reading strategies for building word recognition, fluency, and comprehension. Scholastic.
• Rodrigue, T. K. (2017). Digital reading: Genre awareness as a tool for reading comprehension. Pedagogy, 17(2), 235-257. https://muse.jhu.edu/pub/4/article/652344
• Schiefele, U., & Schaffner, E. (2016). Factorial and construct validity of a new instrument for the assessment of reading motivation. Reading Research Quarterly, 51(2), 221-237. https://doi.org/10.1002/rrq.134 Segers, E., & Kleemans, T. (2020). The impact of the digital home environment on kindergartners’ language and early literacy. Frontiers in Psychology, 11, 538584. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.538584 Sulak, S. E. (2018). İlk okuma-yazma öğretim yöntemleri. F. Güneş, ve S. Sidekli (Ed.), İlkokulda Türkçe öğretimi içinde (s. 103-153). Eğiten.
• Sulak, S. E., & Sönmez, Y. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin sesli okuma prozodileri ve okuduğunu anlama düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(3), 521-527. https://dergipark.org.tr/tr/pub/odusobiad/issue/50379/619186 Tekin, H. (2008). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (19. baskı). Yargı. Tveit, A. K., & Mangen, A. (2014). A joker in the class: Teenage readers’ attitudes and preferences to reading on different devices. Library and Information Science Research, 36(3–4), 179–184. http://dx.doi.org/10.1016/j.lisr.2014.08.001
• Vaknin‐Nusbaum, V., & Tuckwiller, E. D. (2023). Reading motivation, well‐being and reading achievement in second grade students. Journal of Research in Reading, 46(1), 64-85. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12414
• Walsh, G. (2016). Screen and paper reading research-A literature review. Australian Academic & Research Libraries, 47(3), 160-173. https://doi.org/10.1080/00048623.2016.1227661
• Wigfield, A., &Guthrie, J. T. (1997). Motivation for reading: An overview. Educational Psychologist, 32, 57–58. https://doi.org/10.1207/s15326985ep3202_0
• Yıldız, M. (2013). İlköğretim 3., 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38(168), 260-271. https://doi.org/10.15390/ES.2013.1141
• Yıldız, M., Keskin, H. K., Oyucu, S., Hartman, D. K., Temur, M., & Aydoğmuş, M. (2024). Can artificial intelligence identify reading fluency and level? Comparison of human and machine performance. Reading and Writing Quarterly, 41(1), 66–83. https://doi.org/10.1080/10573569.2024.2345593
• Yılmaz, Ş. S., & Baydık, B. (2017). Okuma performansı düşük olan ve olmayan ilkokul öğrencilerinin okuma akıcılıkları. İlköğretim Online, 16(4), 1652-1671. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.342983
• Yuan, H., Kleemans, T., & Segers, E. (2024). The role of the traditional and digital home literacy environment in Chinese Kindergartners’ language and early literacy. Early Childhood Research Quarterly, 67, 67-77. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2023.11.009
• Zhao, Y., Wu, X., Sun, P., Chen, H., & Wang, H. (2025). Dynamic relationships between text reading fluency and reading comprehension across three stages of reading development in Chinese children: A longitudinal cross-lagged study. Learning and Instruction, 95, 02020. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2024.102020