TÜRKİYE’DE PEDİATRİK PSİKOLOJİ: MEVCUT DURUM, SORUNLAR VE ÖNERİLER

Öz

Pediatrik psikoloji, çocuklarda kanser, diyabet, astım, obezite ve kronik ağrı gibi süreğen sağlık sorunlarının psikososyal boyutlarına odaklanan klinik psikolojinin alt uzmanlık alanlarından biridir. Uluslararası düzeyde bu alan, multidisipliner çocuk sağlığı hizmetlerinin ayrılmaz bir bileşeni olarak kurumsallaşmış ve bu süreç eğitim, sertifikasyon ve sağlık sistemine entegrasyon düzenlemeleriyle desteklenmiştir. Buna karşılık Türkiye’de pediatrik psikoloji henüz resmi bir uzmanlık alanı olarak tanınmamakta, bu eksiklik çocuklara yönelik sağlık hizmetlerinin sunumunda önemli boşluklar yaratmaktadır. Bu editöre mektup, Türkiye’de pediatrik psikolojinin mevcut durumunu, karşılaşılan kurumsal sorunları ve gelişime yönelik çözüm önerilerini bütüncül bir bakış açısıyla ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Pediatrik psikoloji
• klinik psikoloji
• sağlık psikolojisi
• Türkiye

Pediatric Psychology in Turkey: Current Status, Challenges, and Recommendations

Öz

Pediatric psychology is a subspecialty of clinical psychology that addresses the psychosocial dimensions of chronic health conditions in children, such as cancer, diabetes, asthma, obesity, and persistent pain syndromes. Internationally, this field has been institutionalized as an integral component of multidisciplinary child health services, supported by structured training, certification, and integration into healthcare systems. In contrast, pediatric psychology is not yet recognized as an official specialty in Turkey, and this lack of recognition creates significant gaps in the provision of health services for children. This letter to the editor highlights the current state of pediatric psychology in Turkey, outlines the institutional challenges encountered, and discusses proposed solutions for its development within a comprehensive framework.

Anahtar Kelimeler

• Pediatric psychology
• clinical psychology
• health psychology
• Turkey

Kaynakça

1. Acar, D. ve Taşkale, N. (2021). Sağlık psikolojisi eğitimi: Türkiye değerlendirmesi. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(41), 1421-1456. https://doi.org/10.21550/sosbilder.845955
2. Akgül, İ. (2024). Ruh sağlığı ve sosyal politika. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 15(3), 321-336. https://doi.org/10.18663/tjcl.1497328
3. Aldaş, Ş., Ersoy, Ö. ve Şahin, Ş. (2024). Pediatrik palyatif bakımda yatan hastaların klinik ve demografik özellikleri: Tek merkez deneyimi. Osmangazi Tıp Dergisi, 46(5), 711-719. https://doi.org/10.20515/otd.1476631
4. Aydın, M. ve Alkar, Ö. Y. (2022). Pediatrik kanser hastalarında bilişsel bozukluk, ağrı, sıkıntı ve sosyal işlevsellikte bozulma ve bu alanlara yönelik psikolojik müdahaleler: Sistematik gözden geçirme. Journal of Clinical Psychology Research, 6(2), 249-286. https://doi.org/10.5455/kpd.26024438m000066
5. Baz, H. M. ve Gümüş Doğan, D. (2024). Kronik hastalığın çocuk ve aile üzerine etkisi. D. Gümüş Doğan (Ed.), içinde Kronik Hastalıklar ve Gelişim (s. 78-84). Türkiye Klinikleri.
6. Bornstein, M. H. ve Shah, P. E. (2025). Child and adolescent health and well-being in pediatric psychology, developmental-behavioral pediatrics, and developmental science. M. H. Bornstein ve P. E. Shah (Eds.), içinde APA Handbook of Pediatric Psychology, Developmental-Behavioral Pediatrics, and Developmental Science (s. 3-30). American Psychological Association.
7. Çokuğraş, H., Kasapçopur, Ö., Canpolat, N., Kıykım, E. ve Candan, C. (Eds.). (2024). 59. Türk Pediatri Kongresi Kongre Kitabı. Türk Pediatri Kurumu.
8. de la Vega, R., Chaves, E., Lund, T., Koocher, G. P. ve Caes, L. (2025). Ethical ıssues in international research in pediatric psychology: Challenges and opportunities. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings, Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s10880-025-10087-z

9. Göktaş, S. Ş., Yiğit, L. S. ve Geçer, E. (2024). Avrupa Birliği Ülkeleri’nde, Amerika’da ve Türkiye’de psikoloji eğitimi ve uygulamaları. Marmara Avrupa Araştırmaları Dergisi 32(1): 105-131. https://doi.org/10.29228/mjes.456
10. Işık Üniversitesi. (2025). Klinik Psikoloji (Çocuk ve Ergen) Yüksek Lisans Programı. Erişim tarihi: 30 Eylül 2025, https://www.isikun.edu.tr/akademik/lisansustu/klinik-psikoloji-yuksek-lisans/klinik-psikoloji-yuksek-lisans
11. İstanbul Bilgi Üniversitesi. (2025). Klinik Psikoloji (Çocuk ve Ergen) Yüksek Lisans Programı. Erişim tarihi: 30 Eylül 2025, https://www.bilgi.edu.tr/tr/akademik/lisansustu/psyma/
12. Kayar, O. ve Köroğlu, A. E. (2025). Sağlık psikolojisine giriş. H. Coşkun ve Ö. Göçmen (Ed.), içinde Sağlık Psikolojisi (s. 1-22). Eğiten Kitap Yayınevi.
13. Modi A. C. (2023). Editorial: Stepping in and stepping up: The next 5 years for the Journal of Pediatric Psychology. Journal of Pediatric Psychology, 48(1), 1–4. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsac074
14. Perricone G. (2021). Pediatric psychology. Pediatric Reports, 13(1), 135–141. https://doi.org/10.3390/pediatric13010020
15. TED Üniversitesi. (2025). Gelişim Odaklı Klinik Çocuk ve Ergen Psikolojisi Yüksek Lisans Programı. Erişim tarihi: 30 Eylül 2025, https://devclin.tedu.edu.tr/
16. Thompson, A. L., Schaefer, M. R., McCarthy, S. R., Hildenbrand, A. K., Cousino, M. K., Marsac, M. L., Majeski, J., Wohlheiter, K. ve Kentor, R. A. (2023). Competencies for psychology practice in pediatric palliative care. Journal of Pediatric Psychology, 48(7), 614–622. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsad007
17. Thompson, A. L., Kentor, R. A., Schaefer, M. R. ve McCarthy, S. R. (2024). Psychologists as pivotal members of the pediatric palliative care team. Journal of Pain and Symptom Management, 67(6), 907–913. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2024.02.006
18. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2014). Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2025, https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19696&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
19. Yaşın-Tekizoğlu, F., Çoksan, S. ve Göncü-Köse, A. (2023). Nitelik mi, nicelik mi? Türkiye’de psikoloji lisansüstü programlarına yönelik bir inceleme. Türk Psikoloji Yazıları, 26(52): 30-48 https://doi.org/10.31828/tpy1301996120231219m000059