Botanik Bahçelerinde Ziyaretçi Tercihlerinin Belirlenmesi ‘Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Örneği’
Öz
Kentsel yeşil alanların önemli bir parçası olan botanik bahçeleri, nesli tükenme tehlikesi altındaki bitkilerin koruma altına alındığı, ziyaretçilerini doğrudan ve dolaylı eğiten ve birçok rekreatif imkan sunan önemli merkezlerdir. Çalışma alanı olarak ziyaretçilerine doğal hayatla buluşma fırsatı sunan Nezahat Gökyiğit Botanik bahçesi seçilmiştir. Çalışmada botanik bahçesi ziyaretçilerinin mevsimsel-mekânsal tercihlerini ve botanik bahçesini kullanım amaçlarını belirlemek amacıyla anket çalışması, peyzaj tercihlerini belirlemek amacıyla da görsel anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde toplam 311 kişiyle ve görsel anket çalışması toplam 150 kişiyle alanda yüz yüze yürütülmüştür. Ek olarak, nesnel bir değerlendirme ortaya koymak amacıyla da ziyaretçiler tarafından tercih edilen fotoğrafların fraktal analizi yapılmıştır. Ziyaretçilerin Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesini daha çok kalabalık şehirden uzaklaşmak ve stresten arınmak (%40.5), dışarıda güzel bir gün geçirmek (%14.1) gibi rekreasyonel nedenlerle ziyaret ettiği, mekânsal tercihleri ve peyzaj tercihlerinin de mevsimsel olarak değiştiği sonucu elde edilmiştir. Fraktal analiz sonuçlarında, ziyaretçiler tarafından en çok tercih edilen görüntülerin fraktal boyut değerlerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ziyaretçi tercihleri ve motivasyonlarının belirlenmesi, botanik bahçesi yöneticileri için mevcut ve geleceğe yönelik gelişim alanlarının planlanması ve tasarımında önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Botanik Bahçesi, Kullanıcı tercihleri, Peyzaj terciheri, Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi.
Kaynakça
- Akbar, K.F., Hale, W.H.G., Headley, A.D. 2003. Assessment of scenic beauty of the roadside vegetation in Northern England. Landscape and Urban Planning, 63, 139–144.
- Altınay, B., Anşin, R., Bakırcı, A., Bayındır, D., Bilgin, M., Çıngay, B., Denizyaran, A., Disperati, E.E., Gül, S., Gülenç, F., Güner, A., Kanoğlu, S.S., Kılıç, C.S., Kuşoğlu, B., Öcal, Ş., Öztekin, M., Yüzbaşıoğlu, S. 2011. Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi gezi rehberi. Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları, ISBN: 978-605-60425-5-3.
- Arnberger, A., Eder, R. 2015. Are urban visitors’ general preferences for green-spaces similar to their preferences when seeking stress relief? Urban Forestry and Urban Greening, 14 (4), 872-882.
- Ballantyne, R., Packer, J., Hughes, K. 2008. Environmental awareness, interests and motives of botanic gardens visitors: Implications for interpretive practice. Tourism Mangement, 29, 439-444.
- Barrosa, F.L., Pinto-Correia, T., Ramos, I.L., Surova, D., Menezes, H. 2012. Dealing with landscape fuzziness in user preference studies: photo-based questionnaires in the mediterranean context, Landscape and Urban Planning, 104, 329-342.
- Bell, S. (2004). Elements of visual design in the landscape. 2nd edn., Spon Press, London and New York.
- Bennet, E.S., Swasey, J.E. 1996. Perceived stress reduction in urban public gardens. HortTechnology, 6 (2), 125-128.
- Chen, B., Adimo, O.A., Bao, Z. 2009. Assessment of aesthetic quality and multiple functions of urban gren space from the users’ perspective: The case of Hangzhou Flower Garden, China. Landscape and Urban Planning, 93, 76-82.
- Clay, G.R., Daniel, T.C. 2000. Scenic landscape assessment: The effects of land management jurisdiction on public perception of scenic beauty. Landscape and Urban Planning, 49 (1-2), 1-13.
- Connell, J. 2004. The of human pleasures: The characteristics and motivations of garden visitors in Great Britain. Tourism Management, 25, 229-247.