ERHAN BENER’İN BÖCEK ROMANINDA RECAİ BEY’İN PSİKOPORTRESİ

Öz

1950 sonrası Türk edebiyatının önde gelen yazarları arasında bulunan Hikmet Erhan Bener, işlediği konular ve roman tekniği bakımından modernist Türk edebiyatı içerisinde yer alır. Yabancılaşma, yalnızlaşma, cinsellik ve psikoloji; onun başlıca işlediği konular olarak öne çıkar. Edebiyatın çoğu türünde eser veren Bener’in en bilindik eseri, 1982 yılında yayımlanan Böcek romanı sayılabilir. Hacimsiz gibi görünen Böcek, yoğun ve derin bir metin olarak okuyucusundan ‘dikkat’ bekler. Nitekim romanın aktüel zamanında bir polis komiseri olan Recai Bey’in yirmi dört saatini anlatan Bener, geriye dönüşlerle onu ‘kötü’ adam olmaya iten sebepleri teker teker ortaya koyar. Babasını erken yaşta yitiren, kız kardeşini annesi tarafından kendisinin sorumlu tutulduğu bir yangında kaybeden, annesi ve dayısı tarafından sevilmeyip son derece hor görülen Recai Bey; ilerleyen senelerde kısa süreliğine çalıştığı işlerde, okul sürecinde ve meslek hayatında, çok iyi bildiği sevgisizlik ve itilmişlikle tekrar tekrar karşılaşır. Kendi dünyasında sevgisizliğin bıraktığı boşluğu o, öfkeyle doldurur ve hem insanlara hem de hayvanlara karşı bir nefret besler. “Erhan Bener’in Böcek Romanında Recai Bey’in Psikoportesi” adlı bu çalışmada Recai Bey’in psikolojisine etki eden faktörlere yer verdikten sonra onun yaşadığı psikopatolojik hâlleri ele almaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Erhan Bener
• Böcek
• psikoloji
• obsesif-kompülsif bozukluk
• entomofobi
• travma sonrası stres bozukluğu
• sağlık anksiyetesi.

RECAİ BEY'S PSYCHOPORTRAIT IN ERHAN BENER'S NOVEL BÖCEK

Öz

Hikmet Erhan Bener, one of the prominent writers of post-1950 Turkish literature, belongs to modernist Turkish literature in terms of the subjects he deals with and his novel technique. Alienation, isolation, sexuality and psychology are among his main subjects. Bener, who works in most genres of literature, is best known for his novel Böcek, published in 1982. Böcek, which seems to be a small novel, stands out as a dense and deep text and expects ‘attention’ from its readers. In fact, Bener narrates the twenty-four hours of Recai Bey, a police commissioner in the actual time of the novel, and reveals the reasons that push him to become a ‘bad’ man one by one through flashbacks. Recai Bey, who loses his father at an early age, loses his sister in a fire for which his mother blames him, is disliked and despised by his mother and uncle, is repeatedly confronted with the lack of love and repulsion that he knows very well in the jobs he works for short periods of time in the following years, during school and in his professional life. He fills the void left by the lack of love in his world with anger and develops a hatred against both people and animals. In this study titled ‘The Psychoportrait of Recai Bey in Erhan Bener's Böcek Novel’, after giving place to the factors affecting Recai Bey's psychology, we will try to discuss the psychopathological states he experiences.

Anahtar Kelimeler

• Erhan Bener
• Böcek
• psychology
• obsessive-compulsive disorder
• entomophobia
• post-traumatic stress disorder
• health anxiety.

Kaynakça

1. Amerikan Psikiyatri Derneği (2014). DSM-5: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı. çev. Ertuğrul Köroğlu, Ankara: Hekimler Yayın Birliği Yayıncılık.
2. Aras, İnci (2017). “Böcekle Gelen İllet: Erhan Bener’in ‘Böcek’, Rawi Hage’in ‘Hamamböceği’ ve Clarice Lispector’un ‘G. H.’nin Çilesi’ Eserlerine Varoluşçu Bir Yaklaşım”. Researcher: Social Science Studies. S. 4.
3. Arkonaç, Oğuz (1999). Açıklamalı Psikiyatri Sözlüğü. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
4. Atılgan, Yusuf (2016). Aylak Adam. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
5. Bener, Yiğit (2016a). “Böcek Üzerine”. Böcek. İstanbul: Everest Yayınları.
6. Bener, Erhan (2016b). Böcek. İstanbul: Everest Yayınları.
7. Butcher, James N, Susan, Mineka, Hooley, Jill M. (2013). Anormal Psikoloji. çev. Okhan Gündüz, İstanbul: Kaknüs Yayınları.
8. Güleç, Cengiz (2014). Psikiyatrinin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.

9. Kemal, Orhan (2014). Murtaza. İstanbul: Everest Yayınları.
10. Köroğlu, Ertuğrul (2015). Psikiyatri Sözlüğü. Ankara: HYB Yayıncılık.
11. Kring, Ann M., Johnson, Sheri L., Davison, Gerald, Neale, John (2017). Anormal Psikolojisi. çev. ed. Muzaffer Şahin. Ankara: Nobel Yayıncılık.
12. Özçelebi, Betül (2004). “Erhan Bener: Hayatı, Sanatı ve Eserleri”. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara.
13. Necatigil, Behçet (1998). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.
14. Willson, Rob ve Veale, David (2017). Hastalık Hastası Olmak (Sağlık Anksiyetesi). çev. Sevil Kurdoğlu. İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
15. Yalçın, Murat (Ed.) (2010). “Erhan Bener”. Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: YKY.