Türkçe Mi'rac-Name ve Nehcü'l-Feradis Eserlerinin Analizi

Öz

Bu makale, “Mi‘rac-name” ve “Nahcul-Feradis” adlı eserlerin Türk dilindeki incelemesine ayrılmıştır. Makalede her iki eserin yazmaları, dilleri ve yazım tarihleri hakkında bilgi verilmektedir. “Mi‘rac-name”, Timurlular döneminde kopyalanmış nadir bir kaynak olup, kendine özgü özellikleri hakkında bilimsel veriler sunulmaktadır. “Nahcul-Feradis”, 14 yüzyılın klasik edebi eserlerinden biri olarak kabul edilmekte olup, eserin incelenmesinin de belirli bir tarihi bulunmaktadır. Birçok Türkoloji bilgini bu klasik eser üzerinde bilimsel araştırmalar yapmıştır. “Nahcul-Faradis”in Harezm ile bağlantısı, eserin Özbek metin yazarları için değerini daha da artırmaktadır. “Nahcul-Faradis” eserinde Peygamber Efendimizin hayatındaki önemli olaylardan biri olan Mi‘rac meselesi, birinci bölümün yedinci ve kısmen sekizinci bölümlerinde ayrı ayrı ele alınmıştır. Bölüm boyunca, Hz. Muhammed'in (Allah'ın selamı ve bereketi onun üzerine olsun) bir melek eşliğinde Kudüs'teki Mescid-i Aksa'ya gidişi, diğer tüm peygamberlere orada namaz kıldırması, göğe yükselişi ve beş vakit namazın farz oluşu açık ve gerçekçi bir şekilde anlatılmaktadır. Klasik eserdeki cümleler metinsel bir bakış açısıyla analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• metin analizi
• birinci kaynak
• Mi‘rac-name
• Nehcü
• Timurlular Devleti
• Osmanlı Devleti
• minyatür
• Uygur yazısı
• el yazması

Analysis of the Works Mi‘rājnāma and Nahj al-Faradis in Turkic

Öz

This article is devoted to the study of the works “Mi‘raj-nama” and “Nahjul-faradis” in the Turkic language. The article provides information on the manuscripts of both works, their language, and the history of their writing. “Mi‘raj-nama” is a rare source copied during the Timurid era, and scientific facts about its unique features are presented. “Nahjul-faradis” is considered a classic literary monument of the 14th century, and the study of the work also has a certain history. Many Turkological scholars have conducted scientific research on this classic work. The connection of “Nahjul-faradis” with Khorezm further increases the value of the work for Uzbek textualists. In the work “Nahjul-faradis” one of the important events in the life of our Prophet - the issue of the ascension - is separately covered in the seventh and partially eighth sections of the first chapter. Throughout the chapter, the events of Muhammad (peace be upon him) going to the Al-Aqsa Mosque in Jerusalem at one point, accompanied by an angel, leading all other prophets in prayer there, his ascension to heaven, and the five daily prayers becoming obligatory are clearly and realistically described. The sentences in the classic work are analyzed from a textual point of view.

Anahtar Kelimeler

• textual analysis
• first source
• Mi‘raj-nama
• Nahjul-faradis
• Timurid Empire
• Ottoman Empire
• miniature
• Uyghur script
• manuscript

Kaynakça

1. Akar, Metin. (1987). Türk Edebiyatında Manzum Mi’râc-Nâmeler. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
2. Courteille, Pavet de. Mirâdj-nâmeh: Récit de l’Ascension de Mahomet au Ciel Composé A.H. 840/1436-1437. Amsterdam: Philo Press, 1882.
3. Doğan, Cihan. “Mirâc-nâme Harezm Türkçesiyle Mi Yazılmıştır?”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi 22/1 (2018), 52-98.
4. Durgut, Hüseyin. “O Nekotorix Osobennostyax Turetskoy Versii Miradjname v Knige Ivana Lutskevicha”. Slavistica Vilnensis 60 (2015), 133-145.
5. Eckmann, Janos. Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine Araştırmalar. Ankara: TDK Yayınları, 2003.
6. Eckman, Janos. Nehcü’l-Ferâdis. (Yayımlayan: Semih Tezcan ve Hamza Zülfikar). Ankara: TDK Yayınları, 2004.
7. Gafforova, Z. Navoiyning Hamd va Na’t G‘azallari. Taşkent: Manaviyat, 2001.
8. Gruber, Christiane J. The Timurid “Book of Ascension” (Miʿrajnama): A Study of Text and Image in a Pan-Asian Context. Valencia: Patrimonio Ediciones, 2008.

9. Malov, Sergey Y. Pamyatniki Drevnetyurkskoy Pismennosti: Teksti i Issledovaniya. Moskova: İzdatelstvo Akademii Nauk SSSR, 1951.
10. Nadjip, Emir. Regioni i Etapi Formirovaniya Tyurkskikh Pismennykh Yazykov i Literatur. Turkestan: Turan, 2007.
11. Sertkaya, Osman Fikri. İslami Devrenin Uygur Harfli Eserlerine Toplu Bir Bakış. Bochum: Studentenschaft an der Ruhr-Universität, 1977.