Gönül Dağı Dizisinin Üçüncü Sezonundaki Üç Manevi Yolculuğun Monomit Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Öz

Televizyon dizileri modern çağda sözlü ve yazılı ürünlerin gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli birer araç haline gelmiştir. Bu araçlardan biri olan Gönül Dağı, 2020 yılından beri cumartesi günleri TRT1 ekranlarında izleyicisiyle buluşan bir aile dizisidir. Çalışmanın amacı; Gönül Dağı dizisinde Türk folklorunun edebiyatla ilişkisi kurularak ekranlarda nasıl yer aldığını belirlemek, yazılı ve sözlü kültürün televizyon aracılığıyla gelecek kuşaklara aktarımının hangi etkileri yarattığını göstermektir. Bu doğrultuda “Gönül Dağı Adlı Dizinin 3. Sezonunun Türk Halk Bilimi Açısından İncelenmesi” ismini taşıyan yüksek lisans tezi kapsamında değerlendirmeye alınan dizinin 3. sezonuna ait üç yolculuk konu edilmiştir. Bahsi geçen yolculuklar, Joseph Campbell’in “Kahramanın Sonsuz Yolculuğu” adlı eserine göre incelenmiş; kahramanların yola çıkmaları ve buna neden olan hadiseler, yolculuk sürecinde inisiyasyon/erginlenme yaşayarak sonunda nasıl değişip dönüştükleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte yapılan yolculuklar boyunca yer verilen Türk halk anlatıları üzerinde durulmuş, tasavvufi birçok kavram ile ilişki kurulmuş, vermek istediği mesajlar ortaya konulmuştur. Bu noktada nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmış, doküman analizi ışığında yazılı kaynakların yanı sıra film, video kaydı, görsel ve dijital materyaller incelenip nitel veri elde edilmiştir. Bu doğrultuda, hikâye ve olayları incelemek amacıyla veri analizi tekniği kullanılarak çalışma için gerekli bilgiler toplanmış; metin, konuşma, görsel unsurları gibi diğer iletişim içerikleri incelenip değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gönül Dağı
• dizi
• Kahramanın Sonsuz Yolculuğu
• manevi yolculuk
• erginlenme

Analyzing The Three Spiritual Journeys In The Third Season Of Gönül Mountain Series By Monomyth Theory

Öz

Television series have become an important tool in the modern era for transmitting oral and written cultural heritage to future generations. One such tool is Gönül Dağı, a family drama that has been airing on TRT1 on Saturdays since 2020. The aim of this study is to determine how Turkish folklore is represented on screen in the Gönül Dağı series, establishing a relationship with literature, and to demonstrate the effects of transmitting written and oral culture to future generations through television. In this context, three journeys from the third season of the series, which is evaluated within the scope of a master's thesis titled "An Examination of the 3rd Season of the Gönül Dağı Series from the Perspective of Turkish Folklore," are examined. These journeys are analyzed according to Joseph Campbell's "The Hero's Journey"; the reasons for the heroes' departures and the events that caused them, as well as how they undergo initiation/coming-of-age and ultimately change and transform, are determined. Furthermore, the Turkish folk narratives featured throughout the journeys are discussed, connections are made with many Sufi concepts, and the messages the series aims to convey are revealed. At this point, qualitative research methods were utilized. In light of document analysis, written source as well as films, video recordings, visual and digital materials were examined to obtain qualitative data. Accordingly, data analysis techniques were used to collect the necessary information for the study in order to examine the stories and events, and other communication content such as text, speech, and visual elements were examined and evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Gönül Dağı (Mountain of the Heart)
• a TV series
• The Hero's Infinite Journey
• a spiritual journey
• initiation.

Kaynakça

1. Akçakaya, Ümit. Kahraman (Yolculuk) Arketipi Açısından Kendini Gerçekleştirme: Türk Halk Ozanı Neşet Ertaş Örneği. İzmir: Ege Üniversitesi, Doktora Tezi, 2022.
2. Artun, Erman. Türk Halkbilimi. Adana: Karahan Kitabevi, 18. Basım, 2021.
3. Artun, Erman. Ansiklopedik Halkbilimi/Halk Edebiyatı Sözlüğü Terimler-Motifler-Kavramlar. Adana: Karahan Kitabevi, 1. Basım, Ocak 2014.
4. Aykaç, Onur. “Nefis”. Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı-El Kitabı. ed. Mustafa Duman - Bülent Akın. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları, 2024.
5. Bakırcı, Nedim. “Ignacz Kunos’un Derledi̇ği̇ Masal Meti̇nleri̇nde Yer Alan Mi̇toloji̇k Unsurlar Üzeri̇ne Bi̇r İnceleme”. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi 6/20 (2015), 183-201.
6. Bars, Mehmet Emin. “Sözlü Gelenekten Elektronik Döneme Bilgelik Dönüşümü: Irkıl Atadan Şahin Ağa’ya”. Milli Folklor Dergisi 15/117 (2018), 120-130.
7. Campbell, Joseph. İlkel Mitoloji. çev. Kudret Emiroğlu. İstanbul: Islık Yayınları, 1. Basım, 2015.
8. Campbell, Joseph. Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. çev. Sabri Gürses. İstanbul: İthaki Yayıncılık, 19. Basım, 2025.

9. Çavuşoğlu, Ali. “At Kültürü, Düşünce ve Duygu Dünyamızdaki̇ Yansıması”. İstem 9 (2007), 91-110.
10. Çelik, Türkan - Özcan, Derya. “Uşak Efsanelerinde Hızır Kültü”. Folklor Akademi Dergisi 3/2 (2020), 295-312.
11. Çoruhlu, Yaşar. Türk Mitolojisinin Ana Hatları. İstanbul: Ötüken Yayıncılık, 3. Basım, 2024.
12. Duymaz, Ali - Şahin, Halil İbrahim. “Kaz Dağlarında Dağ, Ağaç ve Ocak Kültü Üzeri̇ne İnanış Ve Uygulamalar”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 11/19 (2008), 116-126.
13. Eflatun, Muvaffak. “Yüzyıllara Göre Eski Türk Edebiyatı Tarihi”. Eski Türk Edebiyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları, 14. Basım, 2017.
14. Feridüddin Attar. Mantıku’t Tayr Kuş Dili. çev. Şemsettin Yeltekin. İstanbul: Araf Yayınları, 1. Basım, 2013.
15. Gülçin, Didem - Kük, Erdem. “Seyrüsüluk”. Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı-El Kitabı. ed. Mustafa Duman - Bülent Akın. Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları, 2024.
16. Gürbüz, Sait - Şahin, Faruk. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yöntem-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 4. Basım, 2017.
17. Gürses, İbrahim. “Jung’cu Arketip Teorisi Bağlamında Tasavvufi Öykülerin Değerlendirilmesi: Sîmurg Örneği”. Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 16/1 (2007), 77-96.
18. İnan, Abdülkadir. Tarihte ve Bugün Şamanizm. Ankara: Altınordu Yayınları, 12. Basım, 2023.
19. Joyce, James. Finnegans Wake. New York: Viking Press, 1939.
20. Kurt, Savaş - Kurt, Beyza. “Türk Devlet Kültüründe Rüya”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/2 (01 Nisan 2015), 239-246.
21. Ocak, Ahmet Yaşar. İslam- Türk İnançlarında Hızır yahut Hızır-İlyas Kültü. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 2. Basım, 1990.
22. Ögel, Bahaeddin. Türk Mitolojisi. 2 Cilt. Ankara: Altınordu Yayınları, 10. Basım, 2025.
23. Pala, İskender. Ansiklopedik Divân Şiiri Sözlüğü. İstanbul: Kapı Yayınları, 32. Basım, Aralık 2020.
24. Parlatır, İsmail. Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Yargı Yayınevi, 2. Basım, 2009.
25. Tunalı, Dilek. “Popüler Masallardan Sinemaya Yapılan Uyarlamalarda Kültürel Antropolojik Süreklilik ve Dönüşüm”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 10/49 (Nisan 2017), 362-372. https://doi.org/10.17719/jisr.2017.1587
26. Uludağ, Süleyman. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Marifet Yayınları, 4. Basım, 1999.
27. Yağlı Mavil, Hikmet. “Eş’arîlik ve Mâtürîdîlik Arasındaki İhtilaflı Meselelere Bir Katkı: Kün Emri ve Yaratmaya Tesiri”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergiabant 9/1 (Mayıs 2021), 64-94. https://doi.org/10.33931/abuifd.902409
28. Kur’an-ı Kerim ve Türkçe Meâli. çev. Elmalılı Hamdi Yazır. İstanbul: Nuh Yayıncılık, 2010.
29. Elektronik Kaynakça
30. Eşsiz, Ferhat. "Gönül Dağı". TRT 1. Yayın Tarihi 27 Eylül 2022. https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi/bolum/69bolum
31. Eşsiz, Ferhat. "Gönül Dağı". TRT 1. Yayın Tarihi 04 Ekim 2022. https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi/bolum/70bolum
32. Eşsiz, Ferhat. "Gönül Dağı". TRT 1. Yayın Tarihi 11 Ekim 2022. https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi/bolum/71bolum
33. Eşsiz, Ferhat. "Gönül Dağı". TRT 1. Yayın Tarihi 27 Aralık 2022. https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi/bolum/79bolum
34. Eşsiz, Ferhat. "Gönül Dağı". TRT 1. Yayın Tarihi 03 Ocak 2023. https://www.trt1.com.tr/diziler/gonul-dagi/bolum/81bolum