İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ

İpek Kışlalı; İnci Erdem Artan

İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ

Öz

Bu çalışmada, iş özelliklerinden iş karmaşıklığı (İŞK) özelliğinin ve kişilik özelliklerinden iş kontrol odağının (İKO) çalışan girişimciliği yönelimine (ÇGY) etkisinde kontrol mekanizmalarından kurum içindeki insan kaynakları yönetim kontrol (İKYK) mekanizmalarının ve bireysel kontrolün (BK) rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Niceliksel araştırma yöntemlerinin desteğiyle, araştırmaya dahil olan 305 kişinin anket cevapları dikkate alındığında, özellikle iş kontrol odağı (İKO) değişkeninin çalışan girişimciliği yöneliminde (ÇGY) anlamlı farklar oluşturduğu, İKYK ve BK şartlı (moderatör) değişkenlerinin seviyelerine bağlı olarak etkide farklılaşmalar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İç girişimcilik,insan kaynakları,kontrol

Kaynakça

ABERNETHY, M. A. ve P. BROWNELL (1997), Management Control Systems in Research and Development Organizations: The Role of Accounting, Behavior and Personnel Controls, Accounting, Organizations & Society, 22(3/4): 233-248.
ADLER, A. (2007), İnsan Tabiatını Tanıma, A. Yörükân (çev.), İş Bankası Yayınları, 7. Baskı,
İstanbul.
AKDOĞAN, A. A. ve A. CİNGÖZ (2015), Stratejik İnsan Kaynakları Yönetiminin İç Girişimcilik) Girişimsel Performans Üzerindeki Etkileri: Kayseri İmalat Sanayinde Bir Araştırma, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 11(43): 1-25.
ALVESSON, M. ve H. WILLMOTT (2002), Identity Regulation as Organizational Control: Producing the Appropriate Individual, Journal of Management Studies, 39(5): 619-644.
ANTHONY, R. N. ve V. GOVINDARAJAN (1998), Management Control Systems, McGraw Hill, 9th Ed., Chicago, IL .
ANTONCIC, B. (2001), Organizational Processes in Intrapreneurship: A Conceptual Integration, Journal of Enterprising Culture, 9(2): 221-235.
AYTAÇ, S. (2005), Çalışma Yaşamında Kariyer-Yönetimi Planlaması Gelişimi ve Sorunları, Ezgi Kitabevi Dağıtım, 2. Baskı, Bursa.

BANAI, M., W. D. REISEL ve T. M. PROBST (2004), A Managerial and Personal Control Model: Predictions of Work Alienation and Organizational Commitment in Hungary, Journal of International Management, 10: 375-392.
BOURGUIGNON, A. (2004), Performance Management and Management Control: Evaluated Managers’ Point of View, European Accounting Review, 13(4): 659-687.
BÖRÜ, D. (2002), Örgütsel Anlamda Teknoloji Kullanımı ve Yansımaları. A.E. Aslan (Ed.). Örgütte Kişisel Gelişim içinde, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara: 241-274.
BURUK, S. P. (2006), Örgüt Kaynaklı Öz-Değerin İşin Özellikleri, Bağlılık ve Performans Algısı Arasındaki İlişkiye Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
BÜTE, M. (2008), Örgütsel Faktörlerin İç Girişimcilik Üzerine Etkileri, Ekev Academic Review, 12(37): 41-60.
CARDINAL, L. B. (2001), Technological Innovation in the Pharmaceutical Industry: The Use of Organizational Control in Managing Research and Development, Organization Science, 12(1): 19-36.
CREWS, T. B., BODENHAMER, J. ve T. WEAVER (2010), Understanding True Colors Personality Trait Spectrums of Hotel, Restaurant, and Tourism Management Students to Enhance Classroom Instruction, Journal of Teaching in Travel and Tourism, 10(1): 22- 41.
CUMMINGS, L. L. ve R. B. DUNHAM (Ed). (1980), Introduction to Organizational Behavior Text and readings, Richard D. Irwin, Inc., Illinois.
CZARNITSKI, D. ve K. KRAFT (2004), Management Control and Innovative Activity, Review of Industrial Organization, 24(1): 1-24.
DAVILA, T. (2005), An Exploratory Study on the Emergence of Management Control Systems: Formalizing Human Resources in Small Growing Firms, Accounting, Organizations and Society, 30(3): 222-248.
DEMİREL, Y. ve D. ÖZBEZEK (2015), İşletmelerde İç Girişimcilik ve Yenilik İlişkisine Yönelik Kavramsal Bir İnceleme, TİSK Akademi, 10(19): 112-135.
DESOUZA, K. C. ve Y. AWAZU (2006), Engaging Tensions of Knowledge Management Control, Singapore Management Review, 28(1): 1-13.
DICKSON, J. W. (1981), Participation as a Means of Organizational Control, Journal of Management Studies, 18(2): 159-176.
DURSUN, A. (2007), Yönetim Açısından Uygulamalı Denetim El Kitabı, Beta Basım Yayım, İstanbul .
DWYER, D. J. ve D. C. GANSTER (1991), The Effects of Job Demands and Control on Employee Attendance and Satisfaction, Journal of Organizational Behavior, 12: 595-608.
ERDEM ARTAN, İ., M. YENER ve S. ERGUN AYKOL (16-18 Mayıs 2008), Girişimcilik Değerleri ve Girişimcilik Davranışı Yönelimleri Üzerine Bir Araştırma, 16. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi GM Matbaacılık, Antalya: 282-288.
EREN, E. (2001), Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi, Beta Basım Yayım, Genişletilmiş 7. Baskı, İstanbul.
EZZAMEL, M. ve H. WILLMOTT (1998), Accounting for Teamwork: A Critical Study of Group-based Systems of Organizational Control, Administrative Science Quarterly, 43(2): 358-397.
FINDIKÇI, İ. (2001), İnsan Kaynakları Yönetimi, Alfa Basım Yayım, 3. Baskı, İstanbul.
FORD, M. W. ve B. M. GREER (2005), The Relationship Between Management Control System Usage and Planned Change Achievement: An Exploratory Study, Journal of Change Management, 5(1): 29-46.
FUTRELL, C. M., J. E. SWAN ve J. T. TODD (1976), Job Performance Related to Management Control Systems for Pharmaceutical Salesman, Journal of Marketing Research, 13(1): 25- 33.
GEARY, J. F. ve A. DOBBINS (2001), Teamworking: A New Dynamic in the Pursuit of Management Control, Human Resource Management Journal, 11(1): 3-23.
GHOSH, S. ve M. KUMARASWAMY (2002), Expert Systems in Human Resource Management, Journal of Management Research, 2(1): 53-59.
GLASSER, W. (1999), Okulda Kaliteli Eğitim, U. Kaplan (çev.), Beyaz Yayınları, (orjinalinin 1. baskı tarihi 1990), İstanbul.
GLESNE, C. (1999), Becoming Qualitative Researchers – An Introduction, Addison Wesley Longman, Inc., 2nd Ed., NY USA.
GREENBERGER, D. B., S. STRASSER ve S. LEE (1988), Personal Control as a Mediator Between Perceptions of Supervisory Behaviors and Employee Reactions, Academy of Management Journal, 31(2): 405-417.
HUNTER, L., P. BEAUMONT ve D. SINCLAIR (1996), A ‘Partnership’ Route to Human Resource Management, Journal of Management Studies, 33(2): 235-257.
INGRAM, T. N., R. W. LaFORGE ve C. H. SCWEPKER, Jr. (2007), Salesperson Ethical Decision Making: The Impact of Sales Leadership and Sales Management Control Strategy, Journal of Personal Selling & Sales Management, 27(4): 301-315.
İŞÇİ, E. (2010), Psikolojik Sözleşme İhlalinin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisinde Güvenin Rolü, Doktora Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
KABADAYI, S. ve S. RYU (2007), The Protection of the Trustor Through the Use of Control Mechanisms and Its Performance Implications, Journal of Business and Industrial Marketing, 22(4/5): 260-271.
KARAGÖZOĞLU, C. (1997), 11-14 Yaş Grubu Sporcularda Grupla Psikolojik Danışmanın Kontrol Odağına Etkisinin Araştrılması, Doktora Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
KARASEK, R. A., K. P. TRIANTIS ve S. S. CHAUDHRY (1982), Coworker and Supervisor Support as Moderators of Associations Between Task Characteristics and Mental Strain, Journal of Occupational Behavior, 3(2), 181-200.
KERFOOT, D. ve D. KNIGHTS (1992), Planning for Personnel?—Human Resource Management Reconsidered, Journal of Management Studies, 29(5): 651-668.
KHANDWALLA, P. N. (1973), Effect of Competition on the Structure of Top Management Control, Academy of Management Journal, 16(2): 285-295.
KOÇEL, T. (2005), İşletme Yöneticiliği, Arıkan Basım Yayım, İstanbul.
KOZA, K. L. ve R. P. DANT (2007), Effects of Relationship Climate, Control Mechanism, and Communications on Conflict Resolution Behavior and Performance Outcomes, Journal of Retailing, 83(3): 279-296.
KUSARI, S., D. COHEN, J. SINGH ve D. MARINOVA (2005), Trust and Control Mechanisms in Organizational Boundary Spanners’ Cognitions and Behaviors, Academy of Management Proceedings, D1-D6.
LASSOUED, K. (2005), Relation Culture d’Entreprise Contrôle de Gestion: Une Étude Empirique, Revue des Sciences de Gestion, 216: 122-143.
LEGA, F. (2009), Strategic, Organizational and Managerial Issues Related to Innovation, Entrepreneurship and Intrapreneurship in the Hospital Context: Remarks from the Italian Experience, Journal of Management & Marketing in Healthcare, 2(1): 77-93.
LEGEWIE, J. (2002), Control and Co-ordination of Japanese Subsidiaries in China: Problems of an Expatriate-based Management System, International Journal of Human Resource Management, 13(6): 901-919.
LIAO, Y. S. (2006a), Human Resource Management Control System and Firm Performance: A Contingency Model of Corporate Control, International Journal of Human Resource Management, 17(4): 716-733.
LIAO, Y. S. (2006b), Task Characteristics as a Moderator of the Relationship between Human Resource Management Control and Product Innovation, International Journal of Management, 23(2): 348-355.
LIAO, Y. S. (2006c), The Effect of Fit between Organizational Life Cycle and Human Resource Management Control on Firm Performance, Journal of American Academy of Business, Cambridge, 8(1): 192-196.
LIAO, Y. S. (2005), Business Strategy and Performance: The Role of Human Resource Management Control, Personnel Review, 34(3): 294-309.
LONERGAN, J. M. ve K. J. MAHER (2000), The Relationship Between Job Characteristics and Workplace Procrastination as Moderated by Locus of Control, Journal of Social Behavior and Personality, 15(5), Special Issue: 213-224.
LOWMAN, R. L. ve N. YIN-MEI (2010), Interest, Ability and Personality Characteristics of Two Samples of Employed Realistic Males: Implications for Management and Assessment, Psychologist-Manager Journal, 13(3): 147-163.
MARTORY, B. (1999), Vingt Ans de Contrôle de Gestion Sociale, Comptabilité Contrôl Audit/Les Vingt Ans de L’Association Francophone Comptabilité, 165-177.
McCRAE, R. R. ve P. T. COSTA Jr. (1989), Reinterpreting the Myers-Briggs Type Indicator from the Perspective of the Five-Factor Model of Personality, Journal of Personality, 57(1): 17-40.
MERCHANT, K. A. (1998), Modern Management Control Systems: text and cases, Prentice-Hall, Inc., New Jersey.
MEYDAN, C. H. (2010), Adalet Algısı-İç Girişimci Davranışlar İlişkisinde Kontrol Odağının Şekilllendirici Rolü, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36: 195-222.
MODELL, S. (2000), Integrating Management Control and Human Resource Management in Public Health Care: Swedish Case, Financial Accountability and Management, 16(1): 33-54.
MOLLEMAN, E. ve A. VAN DEN BEUKEL (2007), Worker Flexibility and Its Perceived Contribution to Performance: The Moderating Role of Task Characteristics, Human Factors and Ergonomics in Manufacturing, 17(2): 117-135.
MORRIS, M. H., J. ALLEN, M. SCHINDEHUTTE ve R. AVILA (2006), Balanced Management Control Systems as a Mechanism for Achieving Corporate Entrepreneurship, Journal of Managerial Issues, 18(4): 468-493.
NADLER, G. (1963), Work Design, Richard D. Irwin, Inc., Illinois.
NUNNALLY, J.C. (1978), Psychometric Theory, McGraw Hill, 2nd Ed., New York.
ONES, D. S. ve C. VISWESVARAN (2001), Integrity Tests and Other Criterion-Focused Occupational Personality Scales(COPS) Used in Personnel Selection, International Journal of Selection & Assessment, 9(Issue1/2): 31-39.
ÖNAL, E. S. (2008), İş Tatminini Etkileyen Faktörler, Kalkınmada Anahtar Verimlilik Gazetesi, 234: 14.
ÖNERGİL, B. (2005), The Relationship Between People’s Locus of Control Style and the Stress Felt in One’s Job, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
PERREWÉ, P. L. (1987), The Moderating Effects of Activity Level and Locus of Control in the Personal Control-Job Stress Relationship, International Journal of Psychology, 22: 179-193.
PLAISANT, O., J. GUERTAULT, R. COURTOIS, C. REVEILLERE, G. A. MENDELSOHN ve O.P. JOHN (2010), Big Five History: OCEAN of Personality Factors. Introduction of the French Big Five Inventory or BFI-Fr, Annales Medico Psychologiques, 168(7): 481-486.
PORTER, L. W., E. E. LAWLER III ve J. R. HACKMAN (1975), Behavior in Organizations, Mc-Graw Hill, International Student Edition.
ROBBINS, S. P. (2000), Managing Today!, Prentice Hall Publications, 2nd Ed., NJ.
ROBINSON, P. B., D. V. STIMPSON, J. C. HUEFNER ve H. K. HUNT (1991), An Attitude Approach to the Prediction of Entrepreneurship, Entrepreneurship Theory and Practice. Summer 1991: 13-31.
RODOPMAN, A. (1999), The Perception of Core Job Characteristics by Turkish Employees and Its Relation to Job Satisfaction, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
SABUNCUOĞLU, Z. ve T. TOKOL (1997), İşletme I-II, Uludağ Üniversitesi Yayını, Bursa.
SAMUEL, W. (1981), Personality: Searching for the Sources of Human Behavior, McGraw Hill, Auckland.
SANDINO, T. (2007), Introducing the First Management Control Systems: Evidence from the Retail Sector, Accounting Review, 82(1): 265-293.
SARGUT, A. S. (2001), Kültürler Arası Farklılaşma ve Yönetim, İmge Kitabevi, Genişletilmiş 2. Baskı, Ankara.
SARIKAYA, P. (2007), Tükenmişlik Sendromunun Kişilik Özelliklerinden Denetim Odağı ile İlişkisi ve Bir Uygulama, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
SAXBERG, B. O. ve J. W. SLOCUM, Jr. (1968), The Management of Scientific Manpower, Management Science, 14(8): B-473-B-489.
SIA, S. K. ve B. S. NEO (1997), Reengineering Effectiveness and the Redesign of Organizational Control: A Case Study of the Inland Revenue Authority of Singapore, Journal of Management Information Systems, 14(1): 69-92.
SNELL, S. (1992), Control Theory in Strategic Human Resource Management: The Mediating Effect of Administrative Information, Academy of Management Journal, 35(2): 292-327.
SOLLE, G. ve É. ROUBY (2003), De la Conception des Innovations Managériales en Côntrole de Gestion: Quelles Propositions?, Comptabilité Côntrole Audit, Special Issue: 147-168.
SPECTOR, P. E. (1988), Development of the Work Locus of Control Scale, Journal of Occupational Psychology, 61: 335-340.
STONCUTĖ, E. ve P. ŽUKASTAS (2003), Management Control System’s Design: Theoretical Concepts, Management of Organizations: Systematic Research, 25: 273-286.
TANDOĞAN, H. T. (2002), Dönüştürücü ve İşgördürücü Liderliğin Kontrol Odağına Bağlı olarak Personel Güçlendirmeye Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
TEVRÜZ, S. (2002), Güdülenme. A.E. Aslan (Ed.). Örgütte Kişisel Gelişim içinde, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara: 95-128.
TINAZ, P. (2005), Çalışma Yaşamından Örnek Olayla, Beta Basım A.Ş, İstanbul.
TOP, S. (2006), Girişimcilik Keşif Süreci, Beta Basım A.Ş, İstanbul.
TURNER, K. L. ve M. V. MAKHIJA (2006), The Role of Organizational Controls in Managing Knowledge, Academy of Management Review, 31(1): 197-217.
UÇANOK, Z. (2002), Gelişimsel Düzenleme Modeli: Yetişkinlikte Kontrol Stratejilerinin İncelenmesi, Türk Psikoloji Dergisi, 17(49): 1-16.
WESTPHAL, J. D. ve P. KHANNA (2003), Keeping Directors in Line: Social Distancing as a Control Mechanism in the Corporate Elite, Administrative Science Quarterly, 48(3): 361-398.
ZAYAS, M. (2006), Psychological Determinants of Commitment and Attitudes Toward Work Termination: The Effect of Locus of Control on Turnover Intention, Yüksek Lisans Tezi, T.C.Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İpek Kışlalı Bu kişi benim

İnci Erdem Artan

Yayımlanma Tarihi

7 Temmuz 2017

Gönderilme Tarihi

20 Haziran 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 7 Sayı: 14

IZ

https://izlik.org/JA85DP54JS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kışlalı, İ., & Erdem Artan, İ. (2017). İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 519-556. https://izlik.org/JA85DP54JS

AMA

1.Kışlalı İ, Erdem Artan İ. İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ. KAÜİİBFD. 2017;7(14):519-556. https://izlik.org/JA85DP54JS

Chicago

Kışlalı, İpek, ve İnci Erdem Artan. 2017. “İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ”. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 (14): 519-56. https://izlik.org/JA85DP54JS.

EndNote

Kışlalı İ, Erdem Artan İ (01 Temmuz 2017) İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 14 519–556.

IEEE

[1]İ. Kışlalı ve İ. Erdem Artan, “İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ”, KAÜİİBFD, c. 7, sy 14, ss. 519–556, Tem. 2017, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85DP54JS

ISNAD

Kışlalı, İpek - Erdem Artan, İnci. “İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ”. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7/14 (01 Temmuz 2017): 519-556. https://izlik.org/JA85DP54JS.

JAMA

1.Kışlalı İ, Erdem Artan İ. İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ. KAÜİİBFD. 2017;7:519–556.

MLA

Kışlalı, İpek, ve İnci Erdem Artan. “İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ”. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 14, Temmuz 2017, ss. 519-56, https://izlik.org/JA85DP54JS.

Vancouver

1.İpek Kışlalı, İnci Erdem Artan. İŞ VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN ÇALIŞAN GİRİŞİMCİLİĞİ YÖNELİMİNE ETKİSİNDE KONTROL MEKANİZMALARININ ROLÜ. KAÜİİBFD [Internet]. 01 Temmuz 2017;7(14):519-56. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85DP54JS