Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası

Abdülhakim Bahadır Darı; Caner Çakı

doi:10.56597/kausbed.1069389

Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası

Öz

Osmanlı İmparatorluğu’nun İttifak Devletleri’nin yanında Birinci Dünya Savaşı’na katılmasıyla Osmanlı padişahı ve aynı zamanda 114. İslam halifesi V. Mehmet Reşat Cihad-ı Ekber ilan ederek, İtilaf Devletleri’ne karşı dünya Müslümanlarını savaşa çağırmıştır. Bu dönemde Alman İmparatorluğu’nda propaganda amacıyla hizmet eden dönemin önde gelen mizah dergilerinde Cihad-ı Ekber süreci işlenerek, çeşitli propaganda mesajları verilmiştir. Bu açıdan dönemin mizah dergilerinde Cihad-ı Ekber sürecinin incelenmesi, Alman İmparatorluğu’nun Cihad-ı Ekber’e yönelik propagandasının ortaya konulması bakımından önem taşımaktadır. Çalışmada, Alman İmparatorluğu’nda dönemin önde gelen beş büyük mizah dergisi Fliegende Blätter, Kladderadatsch, Lustige Blätter, Simplicissimus ve Ulk üzerinden Alman mizahında Cihad-ı Ekber sürecinin propaganda amaçlı ne yönde işlendiğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada beş dergide Cihad-ı Ekber sürecini konu alan karikatürler, göstergebilim yöntemi üzerinden propaganda boyutunda analiz edilmiştir. Çalışmada ele edilen bulgularda Cihad-ı Ekber’in İtilaf Devletleri’ne karşı Müslümanların büyük isyanlarına yol açacağına yönelik propaganda mesajının verildiği ortaya çıkarılmıştır. Bu şekilde savaşın Alman İmparatorluğu’nun lehine gelişeceğine yönelik algının oluşturulmaya çalışıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ahang, A., & Ettehad, S. F. (2018). Methods of propagating Islam and preventing anti-religious propaganda in cyberspace. Pure Life , 5 (14), 33-60.
Aksakal, M. (2011). ‘Holy war made in Germany’? Ottoman origins of the 1914 jihad. War in History , 18 (2), 184-199.
Avcı, R. (2021). Oryantalist Oskar Mann’ın (1867–1917) Osmanlı seyahati mektuplarında Zazacanın tasnifi. Nüsha , 21 (52), 161-178.
Avcı, R. (2019). Pan-Islamism and the jihad discourse of the German orientalists in The First World War. Journal of Al-Tamaddun , 14 (2), 25-35.
Aydın, Y. (2021a). Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin cihad ilan etmesinin Doğu Türkistan’daki yankıları. Atatürk Yolu Dergisi (68), 127-154.
Aydın, Y. (2021b). Cihâd-ı Ekber bağlamında I. Dünya Savaşı’nda Libya’da Türk-Alman-İtalyan faaliyetleri ve Senûsî direnişi. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları (39), 39-74.
Banerjee, J. (2014). Jihad and counter-jihad in Germany. Jadavpur Journal of International Relations , 18 (2), 1031-36.
Çabuk, M. (2017). Cihan Harbi’nde Sudan’daki Osmanlı faaliyetleri ve Şeyhülislam’ın cihat mektubu. Türkiyat Mecmuası , 27 (1), 101-120.

Erden, Ö. O. (2020). The AKP’s electoral strategy in the June 7 and the November 1 popular elections in Turkey: Religion as a tool of political propaganda. Journal for the Study of Religions and Ideologies , 19 (57), 129-144.
Fiske, J. (2017). İletişim çalışmalarına giriş (5. Baskı b.). (S. İrvan, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Fliegende Blätter. (1844-1944). Fliegende Blätter – digital: https://www.ub.uni-heidelberg.de/helios/fachinfo/www/kunst/digilit/fliegendeblaetter.html adresinden alınmıştır
Fliegende Blätter. (1915). Heidelberg historic literature – digitized: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/fb142/0094/image adresinden alınmıştır
Goddijn, W. (1960). Propaganda and the continuity of religious groups. Social Compass. Social Compass , 7 (5-6), 449-460.
Jung, D. (2014). The ‘Ottoman-German jihad’: Lessons for the contemporary ‘area studies’ controversy. British Journal of Middle Eastern Studies , 41 (3), 247-265.
Kılıç, S. (2019). Birinci Dünya Savaşı sırasında Erzurum Palandöken’de bir kayak kursu ve Bakû Heyet-i Seferiyesi. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (68), 355-368.
Kılıç, S. (2018). I. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın Kafkas halklarını Rusya’ya karşı ayaklandırma girişimleri. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi (62), 481-507.
Kladderadatsch. (1848-1944). Kladderadatsch (1848-1944) - digital: https://www.ub.uni-heidelberg.de/helios/digi/kladderadatsch.html adresinden alınmıştır
Kladderadatsch. (1914, Kasım 22). Heidelberg historic literature – digitized: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/kla1914/0727/image adresinden alınmıştır
Lustige Blätter. (1886-1944). Lustige Blätter: schönstes buntes Witzblatt Deutschlands – digital: https://www.ub.uni-heidelberg.de/helios/fachinfo/www/kunst/digilit/artjournals/lb.html adresinden alınmıştır
Lustige Blätter. (1914). Heidelberg historic literature – digitized: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/lb29/0996/image adresinden alınmıştır
McCarthy, J. (1998). Drama, religion and republicanism: Theatrical propaganda in the Spanish civil war. Contemporary Theatre Review , 7 (2), 47-59.
Orhan, S. (2018). Alman imparatoru II. Wilhelm’in weltpolitik siyaseti çerçevesinde osmanlı topraklarını ikinci ziyareti (1898). Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi , 7 (5), 651-665.
Öğün, T. (2018). Osmanlı basınında Cihad-ı Ekber: İran örneği. Türkiyat Mecmuasi , 28 (1), 91-114.
Pearl, D. L. (1993). Tsar and religion in Russian revolutionary propaganda. Russian History , 20 (1-4), 81-107.
Sălăvăstru, A. C. (2021). The biblical image of the providential ruler in the protestant propaganda on the eve of the French wars of religion. Religions , 12 (8), 1-18.
Sarıtaş, İ. (2019). Alman İmparatorluğu’nun Türk dünyasına yönelik propaganda faaliyetleri: Arkeolog Max Freiherr von Oppenheim ve Doğu Haber Ajansı. Bilig (91), 113-135.
Schwanitz, W. G. (2004). Max von Oppenheim und der Heilige Krieg Heilige Krieg. Zwei Denkschriften. Zwei Denkschriften zur Revolutionierung islamischer evolutionierung islamischer Gebiete 1914 und 1940. Sozial. Geschichte , 19 (3), 28-59.
Shaw, T. (2002). Martyrs, miracles, and martians: Religion and cold war cinematic propaganda in the 1950s. Journal of Cold War Studies , 4 (2), 3-22.
Simplicissimus. (1914, Kasım 10). Simplicissimus 1914/15 19: http://www.simplicissimus.info /index.php?id=6&tx_lombkswjournaldb_pi1%5Bvolume%5D=2&tx_lombkswjournaldb_pi1%5Baction%5D=showVolume&tx_lombkswjournaldb_pi1%5Bcontroller%5D=YearRegister&cHash=345ffc8 adresinden alınmıştır
Slight, J. (2019). Reactions to the Ottoman jihad fatwa in the British Empire, 1914–18. R. Johnson, & J. E. Kitchen (Dü) içinde, The Great War in the Middle East (s. 256-274). London: Routledge.
Ulk. (1872-1933). Ulk. Illustriertes Wochenblatt für Humor und Satire – digital: https://www.ub.uni-heidelberg.de/helios/digi/ulkhd.html adresinden alınmıştır
Ulk. (1914, Kasım 13). Heidelberg historic literature – digitized: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ulk1914/0357/image adresinden alınmıştır
Ulk. (1915, Ocak 15). Heidelberg historic literature – digitized: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ulk1915/0013/image adresinden alınmıştır
Ulucutsoy, H. (2018). Birinci Dünya Savaşı’nda Donanma Mecmuasının cihat ilânı özel sayısı. Türkiyat Mecmuası , 28 (2), 177-204.
Warr, C. (2002). Religious habits and visual propaganda: The vision of the Blessed Reginald of Orléans. Journal of Medieval History , 28 (1), 43-72.
Zimmermann, H. (2019). Über die Zeitschrift. http://www.simplicissimus.info/index.php?id=9 adresinden alınmıştır

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdülhakim Bahadır Darı ^*
0000-0003-3525-5823
Türkiye

Caner Çakı
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

7 Şubat 2022

Kabul Tarihi

10 Mart 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 29

DOI

https://doi.org/10.56597/kausbed.1069389

IZ

https://izlik.org/JA35CL53NY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Darı, A. B., & Çakı, C. (2022). Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 185-209. https://doi.org/10.56597/kausbed.1069389

AMA

1.Darı AB, Çakı C. Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası. KAÜSBED. 2022;(29):185-209. doi:10.56597/kausbed.1069389

Chicago

Darı, Abdülhakim Bahadır, ve Caner Çakı. 2022. “Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 29: 185-209. https://doi.org/10.56597/kausbed.1069389.

EndNote

Darı AB, Çakı C (01 Temmuz 2022) Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 185–209.

IEEE

[1]A. B. Darı ve C. Çakı, “Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası”, KAÜSBED, sy 29, ss. 185–209, Tem. 2022, doi: 10.56597/kausbed.1069389.

ISNAD

Darı, Abdülhakim Bahadır - Çakı, Caner. “Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 29 (01 Temmuz 2022): 185-209. https://doi.org/10.56597/kausbed.1069389.

JAMA

1.Darı AB, Çakı C. Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası. KAÜSBED. 2022;:185–209.

MLA

Darı, Abdülhakim Bahadır, ve Caner Çakı. “Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 29, Temmuz 2022, ss. 185-09, doi:10.56597/kausbed.1069389.

Vancouver

1.Abdülhakim Bahadır Darı, Caner Çakı. Alman Mizah Dergilerinde Cihad-ı Ekber Propagandası. KAÜSBED. 01 Temmuz 2022;(29):185-209. doi:10.56597/kausbed.1069389

Cited By

İSTİKLAL HARBİNDE ELCEZİRE CEPHESİ KOMUTANLIĞININ TEŞKİL SÜRECİNİN, FAALİYETLERİNİN VE ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi

https://doi.org/10.17498/kdeniz.1649267