Araştırma Makalesi

Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması

Cilt: 22 Sayı: 1 30 Mart 2023
PDF İndir
EN TR

Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması

Öz

Arendt ve Kant arasındaki ilişki genellikle Arendt’in 1970’de New School’da verdiği derslerden derlenen Kant’ın Siyaset Felsefesi Üzerine Dersler’ine odaklanarak ele alınır ve Kant ile bağlantısı Arendt’in bu derslerde referans verdiği üzere Yargıgücünün Eleştirisi (Kritik der Urteilskraft) merkezinde değerlendirilir. Ancak Arendt üzerindeki Kant etkisinin izleri, burada olgunlaşmış düşünceleri de kapsayacak şekilde çok daha erken dönemden itibaren sürülebilir. Sistematik bir bütünlük arz etmese ve anlaşılması zaman zaman güç de olsa Arendt’in yazılarında Kant’ı bir milat olarak gördüğü ve transendental felsefenin temel ilkelerinin önemini teslim ettiği görülür. Arendt için Kant felsefe tarihinin en önemli dönüşümlerinden biri olan varlık ve düşünme arasındaki doğrudan bağlantıyı ve solayıısyla Platoncu bir yaklaşımla felsefeyi ayrıcalıklı insanların tekelinde salt bir düşünme faaliyeti olarak algılamayı böylelikle ortadan kaldırmış, ayrıca seküler, “şimdi” ve “burada” olana ilişkin politik yargıda bulunabilmenin imkanını ortaya çıkarabilecek temelleri atmıştır. Bu temellerin açığa çıkarılmasında Arendt yüzünü güzele ilişkin reflektif yargılarda betimlendiği şekliyle Kant’ın yargıgücüne dönmüştür. Arendt’de yargıgücü, yirminci yüzyılda dehşet verici boyutlara ulaşan bir mefhum olan “kötülüğün sıradanlığını” anlamada hem neden tespitini kolaylaştıran hem bir çözüm sunan bir yeti olarak öne çıkar. Aynı zamanda yargı yetisi insanı deterministik bağlantılarla ele almama ve eylemlerdeki sorumluluğun ehliyetinin taşınması anlamında da önemli bir noktada durur. Ancak yargıgücü verili ve belirlenmiş, nesnel bir yapıya sahip olmadığı için gelişmesi toplumsal iletişimi ve deneyimi gerektirir. Bu da ancak düşüncelerin kamusal alanda dolaşıma girebildiği bir özgürlük ortamı ile mümkündür. Bu çalışmada Arendt ve Kant arasındaki ilişki bir hata tespiti olarak düşünmenin politika alanında yetersiz kalması ve tikel eğilimlerin düşünmenin önüne geçmesiyle ortaya çıkan bir olgu olarak kötülük problemine ilişkin yargıgücü merkezli çözüm önerisini ele alacaktır. Arendt’in yaklaşımının Kantçı kökenleri ortaya konularak iddia edilenin aksine Arendt’in siyaset felsefesi yorumunun Kant felsefesine bağlı, yaratıcı bir yorum olduğu ileri sürülecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acreman, S. (2018). The Enlarged mentality in Kant’s Third Critique. Political theory and the Enlarged Mentality. New York: Routledge.
  2. Allison, H.E. (2004). Kant’s Transcendental Idealism: An Interpretation and Defense, Yale University Press, New Haven.
  3. Arendt, H. (1961). The Crisis in Culture: Its Social and Political Significance. Between Past and Future: Six Exercises in Political Thought, New York: The Viking Press.
  4. Arendt, H. (1978). The Life of the Mind, Florida: Harcourt Inc.
  5. Arendt, H. (2000). Truth And Politics. The Portable Hannah Arendt (ed. Peter Baehr). New York: Penguin Books.
  6. Arendt, H. (2003). Responsibility and Judgment. New York: Schoken Books.
  7. Arendt, H. (2005a). Essays in Understanding, 1930-1954: Formation, Exile and Totalitarianism (ed. Jerome Kohn), New York: Schocken Books.
  8. Arendt, H. (2005b). Introduction into Politics. The Promise of Politics (ed. Jerome Kohn). New York: Schocken Books.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Felsefe

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

2 Eylül 2022

Kabul Tarihi

9 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 22 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Salman, S. (2023). Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 22(1), 289-318. https://doi.org/10.20981/kaygi.1170391
AMA
1.Salman S. Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması. Kaygı. 2023;22(1):289-318. doi:10.20981/kaygi.1170391
Chicago
Salman, Selda. 2023. “Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 22 (1): 289-318. https://doi.org/10.20981/kaygi.1170391.
EndNote
Salman S (01 Mart 2023) Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 22 1 289–318.
IEEE
[1]S. Salman, “Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması”, Kaygı, c. 22, sy 1, ss. 289–318, Mar. 2023, doi: 10.20981/kaygi.1170391.
ISNAD
Salman, Selda. “Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 22/1 (01 Mart 2023): 289-318. https://doi.org/10.20981/kaygi.1170391.
JAMA
1.Salman S. Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması. Kaygı. 2023;22:289–318.
MLA
Salman, Selda. “Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, c. 22, sy 1, Mart 2023, ss. 289-18, doi:10.20981/kaygi.1170391.
Vancouver
1.Selda Salman. Politik Yargı Sorunu Ekseninde Bir Arendt Kant Okuması. Kaygı. 01 Mart 2023;22(1):289-318. doi:10.20981/kaygi.1170391

e-ISSN: 2645-8950