BÜYÜKŞEHİRLERDE GEÇİCİ KORUMA KAPSAMINDA BULUNAN SURİYELİLERİN YEREL YÖNETİM POLİTİKALARINA ETKİSİ

Öz

Türkiye, özellikle 2011 yılında Suriye’de başlayan iç savaşın ardından yaşanan yoğun göç dalgası ile bu olgunun etkilerini derinlemesine yaşamaktadır. Türkiye’nin coğrafi konumu ve Suriye’ye olan sınır komşuluğu, Suriyeli göçmenlerin önemli bir kısmının Türkiye’ye sığınmasına neden olmuş; bu durum, başta yerel yönetimler olmak üzere birçok kamu kurumunun politika üretme süreçlerinde köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, geçici koruma statüsünde bulunan Suriyeli göçmenlerin Türkiye’deki belediyelerin göç politikaları üzerindeki etkilerini ortaya koymak, bu politikaların yeterlilik düzeylerini değerlendirmek ve karşılaşılan sorunlara yönelik geliştirilen çözüm önerilerini analiz etmektir. Araştırmada, Göç İdaresi Başkanlığının 2025 yılı verileri doğrultusunda geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin en yoğun yaşadığı on büyükşehir belediyesi (İstanbul, Gaziantep, Şanlıurfa, Adana, Hatay, Mersin, Bursa, Konya, İzmir ve Ankara) örneklem olarak seçilmiştir. Doküman analizi yöntemi kullanılarak bu belediyelerin 2015 sonrası faaliyet raporları, stratejik planları ve yerel göç projeleri incelenmiş; göçmenlere yönelik geliştirilen politika ve uygulamalar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, her bir büyükşehir belediyesinin göç politikalarının; bulundukları bölgenin demografik yapısı, ekonomik kapasitesi ve göçmen yoğunluğuna bağlı olarak farklılık gösterdiği, bununla birlikte göç olgusunu öncelikli bir mesele olarak ele alan belediyelerin daha aktif ve kapsamlı çalışmalar yürüttüğü tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Büyükşehir Belediyeleri
• Geçici Koruma
• Göç
• Şartlı Mülteci
• Zorunlu Göç

THE IMPACT OF SYRIANS UNDER TEMPORARY PROTECTION ON LOCAL GOVERNMENT POLICIES IN METROPOLITAN CITIES

Öz

Turkey has been experiencing the effects of this phenomenon in depth, especially with the intense wave of migration following the civil war that started in Syria in 2011. Turkey's geographical location and its border with Syria have caused a significant number of Syrian migrants to seek refuge in Turkey, which has led to radical changes in the policy-making processes of many public institutions, especially local governments. In this context, the aim of this study is to reveal the effects of Syrian migrants under temporary protection status on the migration policies of municipalities in Turkey, to evaluate the adequacy levels of these policies and to analyze the solutions developed for the problems encountered. In the study, ten metropolitan municipalities (Istanbul, Gaziantep, Şanlıurfa, Adana, Hatay, Mersin, Bursa, Konya, İzmir and Ankara), where Syrians under temporary protection live the most, were selected as the sample in line with the data of the Directorate of Migration Management for the year 2025. Using the document analysis method, the post-2015 activity reports, strategic plans and local migration projects of these municipalities were examined, and the policies and practices developed for migrants were analyzed comparatively. As a result of the analyses, it has been determined that the migration policies of each metropolitan municipality differ depending on the demographic structure, economic capacity and migrant density of the region in which they are located; however, municipalities that address the phenomenon of migration as a priority issue carry out more active and comprehensive studies.

Anahtar Kelimeler

• Metropolitan Municipalities
• Temporary Protection
• Migration
• Conditional Refugee

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.adana.bel.tr/tr/faaliyet-raporu
2. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2019). 2020-2024 dönemi stratejik planı. https://s.ankara.bel.tr/files/2022/04/06/c2dd96f266679134a44d544972fd36dc.pdf
3. Ankara Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.ankara.bel.tr/dokumanlar/saydamlik-ve-hesapverilebilirlik/stratejik-yonetim-araclari/faaliyet-raporlari
4. Baş, T., & Akturan, U. (2017). Sosyal bilimlerde bilgisayar destekli nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
5. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2014). 2015-2019 dönemi stratejik planı. https://www.bursa.bel.tr/dosyalar/birimek/2015-2019-stratejik-plan.diger.u8RAERrHKm.pdf
6. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2022). 2020-2024 dönemi stratejik planı. https://www.bursa.bel.tr/dosyalar/yayinlar/191011104504_0.0.0.BBB-2020-2024-Stratejik-Plani.pdf
7. Bursa Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.bursa.bel.tr/yayinlar?tur=kurumsal
8. Çakan, S. (2022). Hukuk ve göç. İçinde Öcal, A. (Ed.). (2022). Göç politikalarına disiplinler arası bir bakış (1. baskı). Detay Yayıncılık.

9. Çamur, A. (2017). Suriyeli mülteciler ve belediyelerin sorumluluğu: İzmir örneği. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 113-129.
10. Castles, S., ve Miller, M. J. (2008). Göçler çağı modern dünyada uluslararası göç hareketleri. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
11. Erdoğan, M. M. (2017). “Kopuş” tan “Uyum”a kent mültecileri: Suriyeli mülteciler ve belediyelerin süreç yönetimi: İstanbul örneği. Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları.
12. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://eski.gaziantep.bel.tr/tr/plan-ve-rapor
13. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. (2023). 2023 yılı mali durum raporu. https://www.gaziantep.bel.tr/uploads/2024/06/faliyet-kitabi-yeni-9-compressed-1.pdf
14. Göç İdaresi Başkanlığı, (2024). https://www.goc.gov.tr/hakkimizda, E. T: 16.02.2024.
15. Göç İdaresi Başkanlığı, (2025). Türkiye'deki geçici koruma altındaki Suriyelilerin sayısı. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
16. Hatay Büyükşehir Belediyesi. (2014). 2015-2019 dönemi stratejik planı. https://hatay.bel.tr/Uploads/Docs/2015-2019-stratejik-plan%C4%B1.pdf
17. Hatay Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 dönemi stratejik planı. https://hatay.bel.tr/Uploads/Docs/2020-2024-stratejik-plani.pdf
18. Hatay Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://hatay.bel.tr/raporlar
19. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://ibb.istanbul/ibb/faaliyet-raporlari/
20. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.izmir.bel.tr/tr/Dokumanlar/23/43
21. Kirisçi, K. (2014). Syrian refugees and Turkey’s challenges: Going beyond hospitality. Washington, DC: Brooking Institution.
22. Konya Büyükşehir Belediyesi. (2020). 2020-2024 dönemi stratejik planı. https://eski.konya.bel.tr/dosyalar/stratejik_plan_2020_2024/stratejik_plan.pdf
23. Konya Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.konya.bel.tr/birim/strateji-fon-ve-hibeler-sube-mudurlugu/faaliyet-raporu
24. Menekşe, M. (2021). Göç ve medeniyet: Osmanlı Afrika'sında (Libya) medeniyetin inşasında göçmenlerin rolü. Mediterranean Journal of Humanities, 10, 127-158. https://doi.org/10.13114/MJH.2021.556
25. Mersin Büyükşehir Belediyesi. (2014). 2015-2019 dönemi stratejik planı. https://www.mersin.bel.tr/dokumanlar/2015-2019-mbb-stratejik-plan
26. Mersin Büyükşehir Belediyesi. (2022). 2020-2024 dönemi stratejik planı. https://www.mersin.bel.tr/dokumanlar/2020-2024-donemi-stratejik-plani
27. Mersin Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://mersin.bel.tr/dokumanlar/mbb-faaliyet-raporlari
28. Öcal, Yemen A. (2020). Göç politikaları ve düşünce kuruluşları ilişkisi üzerine bir inceleme. Turkish Studies - Economy, 15(4), 2289-2310. https://doi.org/10.47644/TurkishStudies.46644
29. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi. (2025). Yıllık faaliyet raporları. https://www.sanliurfa.bel.tr/kategori/224/3/faaliyet-raporu
30. Taneri, G. (2012). Uluslararası hukukta mülteci ve sığınmacıların geri gönderilmemesi (nonrefoulement) ilkesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
31. Topal, A. H. (2015). Geçici koruma yönetmeliği ve Türkiye’deki Suriyelilerin hukuki statüsü. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 05-22.
32. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM). (1961). Cenevre'de 1951 tarihinde imzalanmış olan Mültecilerin Hukuki Durumuna dair Sözleşmenin tasdiki hakkında kanun tasarısı ve Dışişleri Komisyonu raporu (1/125). https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/KM__/d00/c002/km__00002024ss0053.pdf
33. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Resmî Gazete, 1982, (Sayı. 17863),22, 3. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
34. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete. (2013). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (Kanun No. 6458). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130411-2.htm
35. Varcan, N., Taraktaş, A., & Hacıköylü, C. (2013). Yerel yönetimler (1. baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
36. Yıldız, U., & Sert, D. (2021). Dynamics of mobility-stasis in refugee journeys: Case of resettlement from Turkey to Canada. Migration Studies, 9(2), 196-215.
37. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete (2005). 5393 Sayılı Belediye Kanunu, (Kanun No. 6458). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050713-6.htm