MEDYADA BATI ALGISI VE POLİTİK PARANOYA: 2023 GENEL SEÇİMLERİ

Öz

Bu çalışma, politik psikoloji perspektifinden, 2023 Türkiye Genel Seçimleri öncesinde yayımlanan köşe yazılarında siyasal sürece yönelik Batı müdahalesi algısını, yaygın olarak “Batı paranoyası” olarak adlandırılan olguyu incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, seçim sürecinde Batı’nın müdahaleci bir aktör olarak söylemsel düzeyde nasıl inşa edildiğini analiz etmek ve bu algının medya söylemi içinde hangi tematik örüntüler aracılığıyla yeniden üretildiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla, farklı gazetelerde ve çevrimiçi haber platformlarında yayımlanan toplam on köşe yazısı nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Metinler tematik kodlama yoluyla analiz edilmiş; dış güçler, Batı medyasının taraflılığına ilişkin iddialar, uluslararası aktörlere atfedilen niyetler ve bunların iç siyasal süreçlerle ilişkilendirilmesi gibi tekrar eden temalar tespit edilmiştir. Bulgular, bazı köşe yazılarında Batı’nın seçim sürecine aktif biçimde müdahil olan bir aktör olarak sunulduğunu ve seçimlerin demokratik rekabet bağlamının ötesinde çerçevelendiğini göstermektedir. Buna karşılık, diğer bazı yazılar Batı müdahalesi iddialarını eleştirel biçimde sorgulamakta ve bu tür anlatıları iç siyasal söylemin bir parçası olarak yorumlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Politik Psikoloji
• Paranoyanın Psikolojisi
• Komplocu Zihniyet
• Batı Paranoyası
• Türkiye 2023 Genel Seçimleri

PERCEPTION OF THE WEST IN THE MEDIA AND POLITICAL PARANOIA: THE 2023 GENERAL ELECTIONS

Öz

This study examines the perception of Western interference in the political process, commonly referred to as “Western paranoia,” as reflected in opinion columns published prior to the 2023 General Elections in Türkiye, from a political psychology perspective. The main objective of the research is to analyze how the Western actor is discursively constructed as an interventionist force during the election period and to identify the thematic patterns through which this perception is reproduced in media discourse. For this purpose, a total of ten opinion columns published in various newspapers and online news platforms were analyzed using qualitative content analysis. The texts were examined through thematic coding, revealing recurring themes such as external powers, alleged bias of Western media, attributed intentions of international actors, and their connections to domestic political processes. The findings indicate that some opinion columns portray the West as an active intervening actor in the electoral process, framing elections beyond the context of democratic competition. At the same time, other columns critically question claims of Western interference and interpret such narratives as components of domestic political discourse.

Anahtar Kelimeler

• Political Psychology
• Psychology of Paranoia
• Conspiratorial Thinking
• Western Paranoia
• 2023 Elections in Türkiye

Kaynakça

1. Adorno, T. W., Frenkel-Brunswik, E., Levinson, D. J. ve Sanford, R. N. (1950). The authoritarian personality. New York: Norton & Company.
2. Aktaş, A. (2011). Güvenlikleştirme yaklaşımı ve Türkiye’nin ulusal güvenlik anlayışındaki dönüşümü. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 7-47.
3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84. https://izlik.org/JA92LL24LY
4. Alexander, J. C. (2004). Toward a theory of cultural trauma. J. C. Alexander ve R. Eyerman (Ed.), In Cultural trauma and collective identity (p. 1-30). Berkeley, CA: University of California Press.
5. Arslanoğlu, K. (2005). Politik psikiyatri: Yanılmanın gerçekliği. İstanbul: İthaki Yayınları.
6. Avşar, B. (2019). Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinin psikopolitiği: Tarihsel öteki-biz algısı. Antalya: Akdeniz Üniversitesi Yayınları.
7. Berke, J. H., Pierides, S., Sabbadini, A. ve Schneider, S. (1998). General introduction. J. H. Berke (Ed.), In Even paranoids have enemies (p. 1-12). London: Taylor & Francis.
8. Bilgin, P. (2005). Turkey’s changing security discourses: The challenge of globalisation. European Journal of Political Research, 44(1), 175-201.

9. Blum, H. (1994). The tyranny of malice: Exploring the dark side of character and culture. London: Simon and Schuster.
10. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
11. Braun, V. ve Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide. London: SAGE.
12. Cengiz, M. F. ve Şen, O. (2021). Ülke imajı bağlamında Türkiye’de Amerika Birleşik Devletleri imajı üzerine bir analiz. İletişim ve Diplomasi, 6, 3-27. https://doi.org/10.54722/iletisimvediplomasi.1015573
13. Dilmaç, A. (2020a). Bireyden topluma toplumdan bireye: “Kolektif Hafıza”. Ş. Kantarcı (Ed.), Politik psikoloji boyutuyla Türk dış politikası (1923-2000) içinde (s. 87-114). Ankara: Nobel Yayınları.
14. Dilmaç, A. (2020b). Türk-Amerikan ilişkilerinde Pandora’nın kutusunu açmak. Ş. Kantarcı (Ed.), Politik psikoloji boyutuyla Türk dış politikası (1923-2000) içinde (s. 465-518). Ankara: Nobel Yayınları.
15. Freud, S. (1911). Psycho-analytic notes on an autobiographical account of a case of paranoia. Standard Edition, 12, 3-79. London: Hogarth Press.
16. Freud, S. (1961). The ego and the id (J. Strachey, Trans.). New York: W. W. Norton & Company.
17. Hepkon, H. (2022). Komplo teorileri tarihi. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi.
18. Hınız, G. ve Yavuz, A. (2023). Yansıtıcı tematik analiz: Bir doktora tez çalışması örneği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 19(2), 388-408. https://doi.org/10.17244/eku.1300330
19. Hofstadter, R. (1964). The paranoid style in American politics. Harper’s Magazine.
20. Jung, C. G. (2025). Arketipler ve kolektif bilinçdışı. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
21. Kantarcı, Ş. (2020). Osmanlı/Türk dış politikası: ‘Statükocu’ yapı ve ‘batıcı’ eksen yaklaşımının psikopolitiği üzerine bir deneme. Ş. Kantarcı (Ed.), Politik psikoloji boyutuyla Türk dış politikası (1923-2000) içinde (s. 139-162). Ankara: Nobel Yayınları.
22. Karaosmanoğlu, K. (2019). Komplo teorileri: Disiplinlerarası bir bakış (1. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
23. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
24. Kristeva, J. (1982). Powers of horror: An essay on abjection (L. S. Roudiez, Trans.). New York: Columbia University Press.
25. Kurban, V. ve Derman, G. S. (2015). Türkiye’nin SSCB ve ABD ile ilişkileri (1960-1980). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (35), 19-46.
26. Liu, W. (2021). Pandemic paranoia: Toward a reparative practice of the global psyche. Psychoanalysis, Culture & Society, 1-15.
27. Mirowsky, J. ve Ross, C. E. (1983). Paranoia and the structure of powerlessness. American Sociological Review, 48(2), 228-239.
28. Moskovici, S. (1996). Yabancı parmağı-komplo zihniyeti (H. Harlak, Çev.). Birikim, 90, 45-59.
29. Önderman, M. (2019). Türkiye’de paranoid ethos (2. baskı). İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları. Pfahl-Traughber, A. (2002). ‘Bausteine’ zu einer theorie über “Verschwörungstheorien”: Definitionen, erscheinungsformen, funktionen und ursachen. H. Reinalter (Ed.), Verschwörungstheorien: Theorie-geschichte-wirkung içinde. Innsbruck: Studien Verlag.
30. Poyraz, T. ve Arıkan, G. (2003). Avrupa-Türkiye ilişkileri ve dönemsel olarak değişen "öteki" tanımları. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 20(2).
31. Preti, A. ve Cella, M. (2010). Paranoia in the "normal" population. New York: Nova Publishers.
32. Resnik, S. (1998). Being in a persecutory world: The construction of a world model and its distortions. J. H. Berke (Ed.), In Even paranoids have enemies içinde (p. 16-35). London: Taylor & Francis. Robins, S. R. ve Post, J. M. (2001). Politik paranoya: Nefretin psikopolitiği (İ. Kurmuş, Çev., 1. baskı). İstanbul: Doğan Kitapçılık.
33. Sallan Gül, S. ve Kâhya Nizam, Ö. (2021). Sosyal bilimlerde içerik ve söylem analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 181-198. https://doi.org/10.30794/pausbed.803182
34. Sarıbay, A. Y. (2012). Demokrasinin sosyolojisi: Çoğunlukçuluk ve çoğulculuk arasında Türkiye (1. baskı). İstanbul: Timaş Yayınları.
35. Schmitt, C. (2007). The concept of the political (G. Schwab, Trans.). Chicago, IL: University of Chicago Press.
36. Sedgwick, E. K. (2003). Touching feeling: Affect, pedagogy, performativity. Durham: Duke University Press.
37. Snowden, R. (2011). Jung: Kilit fikirler. İstanbul: Optimist Yayınları.
38. Subay, Ö. Ö. ve Bakırsoy, Ş. (2025). 2023 Genel seçimleri cumhurbaşkanı adaylarının Instagram hesaplarının söylem-tarihsel yaklaşım stratejileriyle incelenmesi. İletişim Bilimi Araştırmaları Dergisi, 5(3), 221-236.
39. Tekin, F. (2024). Türkiye’nin güvenlik paranoyasının dönüşümünün tarihsel süreci üzerine bir değerlendirme. INTPOLSEC, 32-38.
40. Volkan, V. D. (1997). Bloodlines: From ethnic pride to ethnic terrorism. Boulder, CO: Westview Press.
41. Volkan, V. D. (2005). Körü körüne inanç: Kriz ve terör dönemlerinde geniş gruplar ve liderleri. İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
42. White, M. D. ve Marsh, E. E. (2006). Content analysis: A flexible methodology. Library Trends, 55(1), 22-45.