YÖNETİŞİM KAPASİTESİ VE KURUMSAL DENGESİZLİK ÇERÇEVESİNDE AFET RİSKİ: ÜLKELERARASI KARŞILAŞTIRMALI BİR KAMU YÖNETİMİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, afet riskini doğal tehlikelerin kaçınılmaz bir sonucu olarak değil, yönetişim kapasitesi ve kamu politikalarının performansı tarafından şekillenen bir sonuç değişkeni olarak ele almaktadır. Çalışmanın amacı, ülkeler düzeyinde yönetişim kapasitesi ile afet riski arasındaki ilişkiyi incelemek, yönetişim boyutları arasındaki kurumsal dengesizliklerin bu ilişkiye katkısını değerlendirmek ve bu ilişkinin insani gelişmişlik düzeyine göre değişip değişmediğini ortaya koymaktır. Araştırma, 2022 yılına ait kesitsel ülke verilerine dayanmaktadır. Afet riski WorldRiskIndex ile, yönetişim kapasitesi Worldwide Governance Indicators ile ve bağlamsal değişken Human Development Index ile ölçülmüştür. Genel yönetişim düzeyi, WGI göstergelerinin ortalamasını ifade eden WGI Mean değişkeni ile temsil edilmiştir. Yönetişim boyutları arasındaki farklılaşmayı belirlemek amacıyla Governance Imbalance Index oluşturulmuştur. Veri setlerinin birleştirilmesinin ardından analizler 190 ülkeyi kapsayan örneklem üzerinden yürütülmüştür. İstatistiksel analizler R yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve en küçük kareler yöntemi uygulanmıştır. Heteroskedastisite sorununa karşı dayanıklı HC3 standart hatalar kullanılmıştır. Ayrıca insani gelişmişlik düzeyine göre alt grup analizleri yapılmıştır. Bulgular, genel yönetişim düzeyi arttıkça afet riskinin azaldığını göstermektedir ve bu ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır. Kurumsal dengesizlik değişkeninin doğrudan etkisi ise anlamlı bulunmamıştır. Alt boyutlara ilişkin analizlerde hukukun üstünlüğü değişkeni afet riskini azaltan bir unsur olarak öne çıkarken, hükümet etkililiği değişkeni pozitif ve anlamlı bir ilişki göstermiştir. Alt grup analizleri, yönetişim ile afet riski arasındaki ilişkinin ülkelerin gelişmişlik düzeyine göre farklılaşabileceğine işaret etmektedir. Sonuç olarak, afet riski yönetişim kapasitesi ve kamu yönetimi performansı çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir olgudur. Bulgular, kurumsal kapasite ve yönetişim yapısının etkilerinin, ülkelerin gelişmişlik düzeyi dikkate alınarak analiz edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afet Riski
• Yönetişim Kapasitesi
• Devlet Kapasitesi
• Kurumsal Dengesizlik
• Kamu Politikası Performansı

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma ikincil veri kaynaklarına dayanmaktadır. Araştırma kapsamında insan katılımcılardan veri toplanmadığı için etik kurul izni gerekmemektedir. Kullanılan tüm veri setleri kamuya açık kaynaklardan elde edilmiştir. Araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket edilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışmada kullanılan veri setlerini kamuya açık hale getirerek araştırmacıların erişimine sunan ilgili kurum ve kuruluşlara teşekkür ederim.

DISASTER RISK, GOVERNANCE CAPACITY, and INSTITUTIONAL IMBALANCE: A CROSS-NATIONAL COMPARATıVE ANALYSIS in PUBLIC ADMINISTRATION

Öz

Disaster risk is conceptualized as an outcome shaped by governance capacity and the effectiveness of public policy, rather than as an unavoidable result of natural hazards. This study examines the association between governance capacity and disaster risk at the national level, evaluates the impact of institutional imbalances across governance dimensions, and investigates whether this relationship differs according to levels of human development.The study employs cross-sectional country-level data from 2022. Disaster risk is assessed using the WorldRiskIndex, governance capacity is measured by the Worldwide Governance Indicators, and human development is evaluated through the Human Development Index. The WGI Mean variable reflects the average of the governance indicators, while the Governance Imbalance Index captures differentiation among governance dimensions. The dataset comprises 190 countries. Statistical analyses, including descriptive statistics, correlation analysis, and the least-squares method, were performed in R. HC3 standard errors, which are robust to heteroscedasticity, were applied. Subgroup analyses were conducted by human development level. The results demonstrate that disaster risk decreases as overall governance levels increase, and this association is statistically significant. The institutional imbalance variable did not show a significant direct effect. Analysis of the governance sub-dimensions identified the rule of law as a factor associated with reduced disaster risk, while government effectiveness showed a positive, significant association. Subgroup analyses indicate that the relationship between governance and disaster risk differs across countries' levels of development.In summary, disaster risk should be evaluated in relation to governance capacity and public administration performance. The findings suggest that the effects of institutional capacity and governance structure require analysis that accounts for countries' levels of development.

Anahtar Kelimeler

• Disaster Risk
• Governance Capacity
• State Capacity
• Institutional Imbalance
• Public Policy Performance

Destekleyen Kurum

This research received no external funding.

Etik Beyan

The present study utilized secondary data sources exclusively. As no data were collected from human participants, ethics committee approval was not necessary. All datasets analyzed were obtained from publicly accessible sources. The research adhered to established principles of research and publication ethics.

Teşekkür

The institutions and organizations that provided public access to the datasets for research purposes are gratefully acknowledged.

Kaynakça

1. AFAD. (2022). Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani
2. Aida, T., ve Shoji, M. (2022). Cross-Country Evidence on the Role of National Governance in Boosting COVID-19 Vaccination, BMC Public Health, Mar 23;22(1):576. doi: 10.1186/s12889-022-12985-5
3. Akman, E., Ökten, S., ve Akman, Ç. (2012). İrlanda ve Türk Kamu Yönetiminde Yönetişim Bağlamında Hesap Verme Sorumluluğu, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 7(25), 4323-4336. https://izlik.org/JA27LL74LD
4. Ataklı Demiralp, G., ve Şimşek, Ü. (2025). Kentsel Dirençlilik ve Stratejik Planlama: TR83 Bölgesi’nde Durum Analizi, Urban 21 Journal, 3(2), 43-70. https://izlik.org/JA33CE95LW Babaoğlu, C., Yıldız, M., & Kulaç, O. (2024). Street-Level Bureaucrats Against Pandemic in Türkiye: Problems & Strategies, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 63, 239-250. https://doi.org/10.30794/pausbed.1464403
5. Bündnis Entwicklung Hilft ve Institute for International Law of Peace and Armed Conflict (IFHV). (2025). WorldRiskReport 2025: Focus - Floods. Berlin: Bündnis Entwicklung Hilft. https://reliefweb.int/report/world/worldriskreport-2025-focus-floods
6. Carter, D. P., Weible, C. M., Siddiki, S. N., Brett, J. M., ve Chonaiew, S. (2014). Assessing Policy Divergence: How to Investigate the Differences Between A Law and A Corresponding Regulation, Public Administration, 93(1), 159-176. https://doi.org/10.1111/padm.12120
7. Cermeño, A. L., Enflo, K., ve Lindvall, J. (2021). Railroads and Reform: How Trains Strengthened the Nation State, British Journal of Political Science, 52(2), 715-735. https://doi.org/10.1017/S0007123420000654
8. Christensen, T., Lægreid, P., ve Rykkja, L. H. (2016). Organizing for Crisis Management: Building Governance Capacity and Legitimacy, Public Administration Review, 76(6), 887-897. https://doi.org/10.1111/puar.12558

9. Çakı, F. (2020). Afet Yönetişiminde Sivil Toplum ve Güven Algıları, Journal of Social and Cultural Research (JSCR), 6(12), 1-45. https://doi.org/10.25306/skad.720617
10. Çiner, C., Bölükbaşı, H. Ve Karakaya, O. (2024). Türkiye’de Bireysel Kamu Politikası Kapasitesi: Mülki İdare Amirleri Örneği, Amme İdaresi Dergisi , 57(2), 1-28.
11. Demir, A., Dinçer, A.E. ve Dincer, N.N. Measuring Disaster Resilience in MENA Countries and Its Impact on Disaster Losses, Scientific Reports, 43357 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-025-27844-7
12. Doğan, B. (2025). Afet Yönetiminde Kamu Politikası Süreci: Türkiye Örneği, Antalya Bilim Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 62-82. https://doi.org/10.54969/abuijss.1725858
13. Donahue, A. K., ve Joyce, P. G. (2001). A Framework For Analyzing Emergency Management With an Application to Federal Budgeting, Public Administration Review, 61(6), 728-740. https://doi.org/10.1111/0033-3352.00143
14. Ekane, N., Kjellén, M., Westlund, H., Ntakarutimana, A., ve Mwesige, D. (2020). Linking Sanitation Policy to Service Delivery in Rwanda and Uganda: From Words to Action, Development Policy Review, 38(3), 344-365. https://doi.org/10.1111/dpr.12428
15. Genç Yılmaz, A. (2013). Devlet Kapasitesi Ve Umumi Müfettişlikler Altyapısal İktidarın Yerelde İnşası, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 1(1), 43-65. https://izlik.org/JA79TN38UY
16. Huisman, J., Martyr, R., Rott, R. ve Smits, J. (2025). Projections of Climate Change Vulnerability Along the Shared Socioeconomic Pathways 2020-2100, Scientific Data, 12:1527. https://doi.org/10.1038/s41597-025-05732-z
17. Juhász, R., ve Lane, N. (2024). The Political Economy of Industrial Policy, Journal of Economic Perspectives, 38(4), 27-54. https://doi.org/10.1257/jep.38.4.27
18. Kasdan, DO. (2022), "Governance quality, administrative values and disaster risk management". Disaster Prevention and Management: An International Journal, Vol. 31 No. 4 pp. 349-360, https://doi.org/10.1108/DPM-09-2021-0252
19. Khadka A. (2024). The Effect Of Adaptive Capacity on Resilience to The COVID-19 Pandemic: A Cross-Country Analysis, Jamba (Potchefstroom, South Africa), 16(1), 1697. https://doi.org/10.4102/jamba.v16i1.1697
20. Lima, J., ve Crisóstomo, V. (2023). Cultural Factors, Quality of Government and The Effectiveness of Supreme Audit Institutions in Sub-Saharan Africa, Cuadernos de Gobierno y Administración Pública, 9(2), 67-81. https://doi.org/10.5209/cgap.84797
21. Meijer, A., ve Webster, C. W. R. (2020). The COVID-19 Crisis and the Information Polity: An Overview of Responses and Discussions in Twenty-One Countries From Six Continents, Information Polity, 25(3), 243-274. https://doi.org/10.3233/IP-200006
22. Musa, A., ve Petak, Z. (2015). Coordination For Policy in Transition Countries: Case of Croatia, Central European Public Administration Review, 13(3-4), 117-159. https://doi.org/10.17573/ipar.2015.3-4.06
23. Nagel, M., ve Pierre, J. (2020). Putting the Peter Parker Principle Into Practice, International Review of Public Policy, 2(2), 192-208. https://doi.org/10.4000/irpp.1123
24. Nemakonde, L., ve van Niekerk, D. (2017). A Normative Model for Integrating Organisations for Disaster Risk Reduction and Climate Change Adaptation Within SADC Member States, Disaster Prevention and Management: An International Journal, 26(3), 361-376. https://doi.org/10.1108/DPM-03-2017-0066
25. Oran, F. Ç. (2023). Afet Risk Yönetiminin İnsani Gelişim Endeksi Çerçevesinde İncelenmesi, Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 233-257. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1185246
26. Pribble, J. (2015). The Politics of Building Municipal Institutional Effectiveness in Chile, Latin American Politics and Society, 57(3), 100-122. https://doi.org/10.1111/j.1548-2456.2015.00276.x
27. Punt, E., Monstadt, J., Frank, S., ve Witte, P. (2022). Beyond the Dikes: An Institutional Perspective on Governing Flood Resilience at the Port of Rotterdam, Maritime Economics ve Logistics, 25(2), 230-248. https://doi.org/10.1057/s41278-022-00234-w
28. Scown, M.W., Chaffin, B.C., Triyanti, A. ve Boyd, E. (2022) A Harmonized Country-Level Dataset to Support the Global Stocktake Regarding Loss and Damage from Climate Change, Geoscience Data Journal, 9, 328-340. https://doi.org/10.1002/gdj3.147
29. Šedová, B., Binder, L., Michelini, S., Schellens, M., ve Rüttinger, L. (2024). A Review of Climate Security Risk Assessment Tools, Environment and Security, 2(1), 175-210. https://doi.org/10.1177/27538796241226996
30. Smits, J. ve Huisman, J. (2024). The GDL Vulnerability Index (GVI), Social Indicators Research , 174, 721-741. https://doi.org/10.1007/s11205-024-03399-4
31. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB). (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028): Afet Yönetimi Özel İhtisas Komisyonu Raporu. SBB Yayınları. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/11/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_17112023.pdf
32. Tennant, E ve Gilmore, E.A. (2020). Government Effectiveness and Institutions As Determinants of Tropical Cyclone Mortality, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 117 (46) 28692-28699, https://doi.org/10.1073/pnas.2006213117
33. Trein, P., ve Ansell, C. (2020). Countering Fragmentation, Taking Back The State, or Partisan Agenda-Setting? Explaining Policy Integration and Administrative Coordination Reforms, Governance, 34(4), 1143-1166. https://doi.org/10.1111/gove.12550
34. United Nations Development Programme (UNDP). (2022). Human Development Report 2021-2022: Uncertain Times, Unsettled Lives-Shaping Our Future in a Transforming World, United Nations. https://hdr.undp.org/data-center
35. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR). (2025). Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction 2025: Resilience Pays, United Nations. https://www.undrr.org/gar/gar2025
36. United Nations University Institute for Environment and Human Security (UNU-EHS). (2011). Indicators for the Worldriskındex: Evaluation Criteria and Standards for Indicators and the Selection of Relevant Data Sources. United Nations University. https://weltrisikobericht.de/wp-content/uploads/2017/11/Indicators-WorldRiskIndex.pdf
37. Vesco, P., von Uexkull, N., Vestby, J., ve Buhaug, H. (2025). Political Development Predicts Reduced Human Cost of Flooding, Nature Communications, 16(1), 10128. https://doi.org/10.1038/s41467-025-65914-6
38. Visser, H., De Bruin, S., Martens, A., Knoop, J., ve Ligtvoet, W. (2020). What Users of Global Risk Indicators Should Know, Global Environmental Change, 62, 102068. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2020.102068
39. Williams, M. J. (2020). Beyond State Capacity: Bureaucratic Performance, Policy Implementation and Reform. Journal of Institutional Economics, 17(2), 339-357. https://doi.org/10.1017/S1744137420000478
40. Wooldridge, J. M. (2016). Introductory econometrics: A modern approach (6th ed.). Cengage Learning.
41. World Bank. (2022). Worldwide Governance Indicators. https://www.worldbank.org/en/publication/worldwide-governance-indicators
42. Yıldız, M., ve Leblebici, N. (2018). Kurumsal Örgüt Kuramı E-Devlet Uygulamalarını Anlamak ve Açıklamak için
43. Yararlı Olabilir mi?, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 27(1), 7-22. https://izlik.org/JA48SF23YX
44. Zhang, N., ve Rosenbloom, D. H. (2018). Multi-Level Policy Implementation: A Case Study on China’s Administrative Approval Intermediaries’ Reforms, Australian Journal of Public Administration, 77(4), 779-796. https://doi.org/10.1111/1467-8500.12318
45. Veri Setleri
46. Veri Seti 1. UNU-EHS. (2022). WorldRiskIndex Data. WorldRiskReport Data Portal. https://weltrisikobericht.de/english/data/
47. Veri Seti 2. World Bank. (2022). Worldwide Governance Indicators (WGI). https://www.worldbank.org/en/publication/worldwide-governance-indicators
48. Veri Seti 3. UNDP. (2022). Human Development Index (HDI). https://hdr.undp.org/data-center