Korkunun Araçsal Kullanımı Üzerine Bir Tartışma: Telefon Dolandırıcılığı Örneği

Öz

Duygular sadece farklı ruh hallerini ifade etmeye yaramazlar, aynı zamanda sosyalizasyon sürecinin önemli bir parçasıdırlar. Bu nitelikleri duyguların sosyal bir mesele olarak ele alınmasını da beraberinde getirir. Duyguların insanları harekete geçirebilme potansiyeli, politik bir amaç için seçim propagandalarında ya da belirli bir ürünü satmak için ticari reklamlarda kullanılabilmektedir. Korku bu anlamda belki de en çok tartışılan duygulardan biridir. Telefon dolandırıcılığının Türkiye’de çoğunlukla korku odaklı olarak kullanılıyor olması incelemeye değerdir. Bu çerçeveden hareket eden bu yazı; korkunun, insanları bir fikre inandırmak, ikna etmek ve harekete geçirmek için nasıl kullanıldığını telefon dolandırıcılığı örneğinde tartışmayı istemektedir. Bu amaçla öncelikle “duygu” kavramına değinilerek evrensllik-kültürellik üzerinde durulmuştur. Ardından korku fizyolojik, psikolojik ve sosyal/kültürel yönlerden ele alınarak araçsal olarak kullanımı telefon dolandırıcılığı örneğinde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Korku
• Duygu sosyolojisi
• Suç sosyolojisi
• Telefon dolandırıcılığı
• İkna

A Discussion on The Instrumental Use of Fear: The Example of Impersonation Fraud

Öz

Emotions do not only express different states of mind, they are also an important part of socialization. These qualities of emotions also bring about their consideration as a social issue. The potential of emotions to mobilize people can be used in election periods for a political purpose or in commercial advertisements to sell a certain product. Fear is perhaps one of the most debated emotions in this sense. It is worth examining that impersonation frauds are mostly used in a fear-focused manner in Turkey. Based on this framework, this article aims to discuss how fear is used to convince, persuade and mobilize people for an idea in the example of impersonation frauds. For this purpose, first, the concept of “emotion” was taken into consideration and the concept was examined in the context of universality vs. culturality discussions. Then, fear was considered from physiological, psychological and social/cultural aspects and its instrumental use was examined in the example of telephone fraud.

Anahtar Kelimeler

• Fear
• Sociology of emotion
• Sociology of crime
• Impersonation fraud
• Persuasion

Kaynakça

1. Brader, T. (2006). Campaigning for hearts and minds: how emotional appeals in political ads work. London: The University of Chicago Press.
2. Briggs, J. L. (2000). Emotions have many faces: Inuit lessons. Anthropologica, 42, Issue 2, 157-164. Erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/25605984
3. Button, M., Shepherd, D., Hawkins, C., ve Tapley, J. (2024). Fear and phoning: Telephones, fraud, and older adults in the UK. International Review of Victimology, 0(0). https://doi.org/10.1177/02697580241254399
4. Cialdini, R. (2009). Influence: science and practice, Boston: Pearson.
5. Durkheim, E. (2013 (1897)). İntihar: bir toplumbilim incelemesi. Çev. Z. Z. İlkgelen, İstanbul: Pozitif.
6. Ekman, P., Friesen, W. V., O'Sullivan, M., Chan, A., Diacoyanni-Tarlatzis, I., Heider…Tzavaras, A. (1987). Universals and cultural differences in the judgments of facial expressions of emotion. Journal of Personality and Social Psychology. 53(4), 712–717. https://doi.org/10.1037/0022-3514.53.4.712
7. Ekman, P. (1998). Universality of emotional expression? a personal history of the dispute. in Ekman, P. (Ed.), The Expression of the Emotions in Man and Animals. Syf. 363-393. New York: Oxford University Press.
8. FTC, 2024. How to avoid a government impersonation scam. Erişim adresi: https://consumer.ftc.gov/articles/how-avoid-government-impersonation-scam#whattoknow

9. Füredi, F. (2017). Korku kültürü: risk almamanın riskleri, Ayrıntı: İstanbul.
10. Geertz, H. (1959). The vocabulary of emotion. Psychiatry, 22:3, 225-237, DOI: 10.1080/00332747.1959.11023175
11. Hobbes, T. (2019(1651)). Leviathan, Çev. S. Lim, Yapı Kredi: İstanbul. Lawrence, N.W. (2006). Toplumsal araştırma yöntemleri, nitel ve nicel yaklaşımlar (2. cilt). Yayın Odası: Ankara.
12. LeDoux J. E. (1994). Emotion, memory and the brain. Scientific American. 270 (6), 50‐57. doi:10.1038/scientificamerican0694-50
13. Leys, R. (2010). How did fear become a scientific object and what kind of object is it?”, Representations. 110, 1, 66–104.
14. Lutz, C., & White, G. M. (1986). The anthropology of emotions. Annual Review of Anthropology, 15, 405–436. https://doi.org/10.1146/annurev.an.15.100186.002201
15. Parker, M. T., & Isbell, L. M. (2010). How I vote depends on how I feel: The differential impact of anger and fear on political information processing. Psychological Science, 21(4), 548–550. https://doi.org/10.1177/0956797610364006
16. Plamper, J. (2015). The history of emotions: an introduction, Oxford: Oxford University Press. Jean, S. (1981). Self and experience in Maori culture. Indigenous Psychologies: The Anthropology of the Self. 145–59, Eds. Heelas, P., Lock, A. London: Academic Press.
17. Starkstein, S. (2018). A Conceptual and therapetual analysis of fear, Fremantle: Palgrave Macmillan.
18. Tomkins, S. (2008). Affect Imagery Consciousness: The Complete Edition, New York: Springer.
19. Tomkins (The Tomkins Institute). (2020). Nine affects, present at birth, combine with life experience to form emotion and personality. Erişim adresi: https://www.tomkins.org/what-tomkins-said/introduction/nine-affects-present-at-birth-combine-to-form-emotion-mood-and-personality
20. Warren, J. (2009). The Cambridge companian to Epicureanism. Cambridge: Cambridge University Press.
21. Yılmaz, A. (2015). Türkiye’deki dolandırıcılık tipolojileri: dolandırıcılık olaylarının kategorik tasnifi ve yapılış şekilleri. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-dergisi. Erişim adresi: https://web.archive.org/web/20220223065646/http://www.sdergi.hacettepe.edu.tr/makaleler/DOLANDIRICILIK_TIPOLOJILERI_12_2015.pdf erişim tarihi 26.08.2024