TR
EN
Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme
Öz
Bu araştırmanın amacı, güzel kokuların zaman algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Literatür, görece güzel kokuların psikolojik iyi oluşu artırarak zaman algısını etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, koku algısının cinsiyetler arasında farklılık gösterebileceği ve bu farklılığın zaman algısını etkileyebileceği düşünülmektedir. Deneysel yöntemle gerçekleştirilen bu araştırma, çeşitli örnekleme yöntemleri aracılığı ile katılımcıları güzel kokulu ve nötr kokulu ortamlara ayırmıştır. Çalışma, zaman algısının psikolojik iyi oluş ve uyku kalitesi gibi kovaryantlar kontrol edilerek ölçülmesini amaçlamıştır. Bu nedenle verileri analiz etmek için başlangıçta ANCOVA ve cinsiyetler arası farklılaşmayı gözlemlemek için bağımsız gruplar için t-testi kullanılması planlanmıştır. Ancak, testler çeşitli varsayımları sağlanmadığı için analizler Mann Whitney U testi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, güzel kokunun zaman algısı üzerinde anlamlı bir etki yaratmadığını göstermektedir. Ayrıca, koku etkisinin cinsiyete göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Kullanılan koku türü, deneysel koşullar ve bireysel farklılıklar gibi faktörler nedeniyle ortaya çıkan ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan bu sonuç, duyusal girdiler ve bilişsel süreçler arasındaki ilişkinin beklenenden daha karmaşık olduğunu ortaya koymuş ve gelecekteki araştırmalar için yeni bir yol haritası çizmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
1919B012322737
Etik Beyan
Bu çalışma 21.12.2023 tarih ve 234745 sayılı Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Etik Kurul Onay Belgesi ile bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun
olarak hazırlanmıştır.
Kaynakça
- Akben, C. ve Coşkun, H. (2018). Aromatik kokuların bilişsel ve duygusal etkileri üzerine bir inceleme. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 215-235. https://doi.org/10.23863/kalem.2018.101
- Ağargün, M.Y., Kara, H. ve Anlar, O. (1996). Pittsburgh uyku kalitesi indeksi’nin geçerliği ve güvenirliği. Turk Psikiyatri Dergisi, 7, 107-115.
- Akpınar, B. ve Ersözlü, Z. N., (2008). Görme ve koklama duyularının bilişsel öğrenme sürecinde rollerinin karşılaştırılması. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(2), 42- 53. https://doi.org/10.19129/sbad.125
- Alaşhan, D. ve Ayhan, İ. (2021). Zaman algısının nöral ve psikolojik modelleri bağlamında öznel zamanın görsel mekanizmalarına dair bir kuram. Nesne, 9(20), 396-417. https://doi.org/10.7816/nesne-09-20-11
- Al-Hatmi, H. ve Filippopoulos, P. (2015). The relationship between time perception and emotional interference on autobiographical memories. International Journal of Emergency Mental Health, 17(03), 609-616. https://doi.org/10.4172/1522-4821.1000241
- Bahadırlı, B. N., Tutuğ, C., Ceviz, H. ve Çalıyurt, O. (2013). Zaman algısı ve psikiyatrik bozukluklar. Psikiyatride güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 5(3), 355- 377.https://doi.org/10.5455/cap.20130524
- Baccarani, A., Grondin, S., Laflamme, V. ve Brochard, R. (2021). Relaxing and stimulating effects of odors on time perception and their modulation by expectancy. Attention, Perception, & Psychophysics, 83, 448-462. https://doi.org/10.3758/s13414-020-02182-0
- Bar-Haim, Y., Kerem, A., Lamy, D. ve Zakay, D. (2014). When time slows down: The influence of threat on time perception in anxiety. Cognition and Emotion, 24(2), 255-263.https://doi.org/10.1080/02699930903387603
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Bilişsel ve Hesaplamalı Psikoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
13 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
30 Eylül 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Fındık, H., & Şevran, Y. (2025). Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 266-292. https://doi.org/10.61694/kbbd.1697406
AMA
1.Fındık H, Şevran Y. Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme. KBBD. 2025;4(2):266-292. doi:10.61694/kbbd.1697406
Chicago
Fındık, Hatice, ve Yasemin Şevran. 2025. “Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme”. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi 4 (2): 266-92. https://doi.org/10.61694/kbbd.1697406.
EndNote
Fındık H, Şevran Y (01 Aralık 2025) Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi 4 2 266–292.
IEEE
[1]H. Fındık ve Y. Şevran, “Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme”, KBBD, c. 4, sy 2, ss. 266–292, Ara. 2025, doi: 10.61694/kbbd.1697406.
ISNAD
Fındık, Hatice - Şevran, Yasemin. “Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme”. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi 4/2 (01 Aralık 2025): 266-292. https://doi.org/10.61694/kbbd.1697406.
JAMA
1.Fındık H, Şevran Y. Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme. KBBD. 2025;4:266–292.
MLA
Fındık, Hatice, ve Yasemin Şevran. “Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme”. Kocatepe Beşeri Bilimler Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2025, ss. 266-92, doi:10.61694/kbbd.1697406.
Vancouver
1.Hatice Fındık, Yasemin Şevran. Kokunun Zaman Algısı Üzerine Etkisine Dair Deneysel Bir İnceleme. KBBD. 01 Aralık 2025;4(2):266-92. doi:10.61694/kbbd.1697406