Ankara’da Bir Frig Kalesi: Hacıtuğrul Höyük

Öz

Hacıtuğrul Höyük Ankara ili Polatlı ilçesi sınırları içerisinde yer alan 32 hektarlık bir alanıyla Anadolu’nun en büyük höyükleri arasında yer almaktadır. Gordion antik kentine yaklaşık 30 km mesafede olan Hacıtuğrul Höyüğün ismi Karahöyük veya Yenidoğan olarak da bilinmektedir. Hacıtuğrul Höyük’te ilk kazılar 1972-1979 yılları arasında Anadolu Medeniyetleri Müzesi tarafından yürütülmüştür. Bu kazılar sonucunda Hacıtuğrul Höyüğün çok iyi tahkim edilmiş bir Frig yerleşimi olduğu ortaya çıkmıştır. Ele geçen buluntulara dayanarak Hacıtuğrul Höyüğü’nün Gordion antik kenti ile çağdaş olduğu, MÖ 7.–6. yüzyıla tarihlendirildiği ve büyük bir olasılıkla Gordion'daki Frig yerleşiminin bir uzantısı olduğu tahmin edilmektedir. Hacıtuğrul Höyük’te 1972-1979 yılları arasında süren kazıların ardından 1996 yılında Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nin bir sezon yapmış olduğu kazılar dışında herhangi bir çalışma yapılmamıştır. 2022 yılında tekrar kazılara başlanmış, önceki kazı çalışmalarından elde edilen pek çok küçük buluntu tekrar değerlendirmeye alınmıştır. Seramik kaplar, seramik kap parçaları, boncuk kolyeler ve ağırşaklardan oluşan bu buluntular, MÖ 11. yüzyıl ile M.Ö 5. yüzyıl arasına tarihlenmektedir. Ayrıca ele geçmiş olan yüksek kalitedeki kült kaplarının varlığı, Hacıtuğrul Höyük yerleşiminin bir kült merkezi olma ihtimalini akla getirmektedir. Hacıtuğrul Höyük buluntularına genel olarak bakıldığında, Frig dönemi seramiklerinin yoğun olduğu görülmektedir. Yapılan araştırmalar, Hacıtuğrul Höyüğün buluntu açısından oldukça zengin, kaliteli ve ithal buluntular içerdiğini göstermektedir. Yerleşimde yapılacak kazılar sayesinde Hacıtuğrul Höyüğün önemli bir Frig kenti olduğu daha iyi anlaşılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Hacıtuğrul Höyük
• Karahöyük
• Frig Dönemi
• Gordion
• Polatlı
• Ankara.

A Frigian Fortress in Ankara: Hacituğrul Höyük

Öz

Hacıtuğrul Mound, located within the boundaries of Polatlı district in Ankara province, is one of the largest mounds in Anatolia with an area of 32 hectares. Approximately 30 km from the ancient city of Gordion, Hacıtuğrul Höyük is also known as Karahöyük or Yenidoğan. The first excavations at Hacıtuğrul Höyük were conducted by the Museum of Anatolian Civilizations between 1972 and 1979. These excavations revealed that Hacıtuğrul Mound was a well-fortified Phrygian settlement. Based on the findings, it is estimated that Hacıtuğrul Mound is contemporary with the ancient city of Gordion, dates back to the 7th-6th centuries BC, and is most likely an extension of the Phrygian settlement in Gordion. Following the excavations at Hacıtuğrul Höyük between 1972 and 1979, no further work was carried out except for a season of excavations conducted by the Museum of Anatolian Civilizations in 1996. Excavations resumed in 2022, and many small finds from previous excavations were re-evaluated. These finds, consisting of ceramic vessels, ceramic vessel fragments, beaded necklaces, and weights, date from the 11th century BC to the 5th century BC. Furthermore, the presence of high-quality cult vessels suggests that the Hacıtuğrul Höyük settlement may have been a cult center. Looking at the finds from Hacıtuğrul Höyük in general, it is seen that there is a high concentration of Phrygian period ceramics. Research shows that Hacıtuğrul Höyük is quite rich in finds, containing high-quality and imported items. Excavations to be carried out at the site will provide a better understanding of Hacıtuğrul Höyük as an important Phrygian city.

Anahtar Kelimeler

• Hacıtuğrul Höyük
• Karahöyük
• Phrygian Period
• Gordion
• Polatlı
• Ankara.

Kaynakça

1. Cursach, B. O. (2018). Lexicon of the Phrygian Inscriptions. University of Barcelona, Barcelona.
2. Çelik, B. (2024). “Hacıtuğrul Höyük Kazı Buluntularının Değerlendirilmesi” Arkeoloji ve Sanat Dergisi 176: 67-72.
3. Rose, C. B. (2017). Fieldwork at Phrygian Gordion 2013–2015, American Journal of Archaeology, 121/1, 35-78.
4. Tezcan, B. (1980). “Yenidoğan Höyüğü (Tuğrul Höyük) Kazısı”, II. Kazı Sonuçları Toplantısı, Ankara, 43-45.
5. Yamashita, M. & Tsumura, H. & Hayakawa, Y. S. & Metin, M. (2013). “Archaeological Surveys at Hacıtuğrul Höyük in Central Anatolia”, Anatolian Archaeological Studies, XVIII, 37-41.