Yıl 2016, Cilt 32 , Sayı 32, Sayfalar 223 - 237 2016-12-19

DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK

Cafer ÖZDEMİR [1]


Âşık Edebiyatı İslam öncesinden günümüze farklı tesirlerin etkisinde kalarak değişim ve dönüşüme uğramış, fakat yine de Türk Edebiyatının önemli bir geleneği olarak varlığını devam ettirme başarısı göstermiştir. Zaman zaman kesintilere uğrasa da Türk toplumunun benimsediği ve özümsediği yapısını yüzyıllar boyunca asla kaybetmemiştir. Halkın diliyle onun düşünce tarzını yansıtması ve geleneğin temsilcilerinin toplumun büyük çoğunluğu tarafından benimsenmelerinin bunda önemli bir etkisi olduğunu söylemek mümkündür.

Toplum içinde geniş bir etki alanına sahip olan Âşık edebiyatının toplumun değerlerini benimsemesi ve bunları gelecek kuşaklara aktarma kaygısı taşıması son derece önemli görülmelidir. Çünkü sanat faaliyetleri estetik kaygı taşımalarının yanında arka planda faydacı bir işleve de sahiptir. Uzun yıllar toplumun aynası olan Âşık Edebiyatı geçmişten getirdiği değerleri bünyesinde harmanlayarak zengin bir kimliğe bürünmüştür. Bu kimliğin yaşaması ve kültürün devamlılığı açısından bu edebiyatın genç nesillere hitap etmesi ve onları eğitmeye yönelen söylemlerinin olması kaçınılmazdır. Bu bağlamda âşıkların/ozanların dile getirdikleri kültürel değerleri barındıran nasihatname türü eserler, geleceğin mimarı olacak gençlere hitap eden aktarım aracı olarak görülmelidir. Bu türde sanat kaygısının ikinci plana itildiği, gelecekte var olma kaygısının hissedildiği söylenebilir.

Osmanlı’nın 17, 18 ve 19. yüzyıl olmak üzere son üç büyük yüzyılını incelediğimizde âşıkların söyledikleri şiirlerde çeşitli değerleri dile getirdikleri ve bunların geleceğe aktarım kaygısını taşıdıkları görülmüştür. Çeşitli ahlâkî kaideler başta olmak üzere aile büyüklerine saygı ve onların duasını alma, büyüklere saygı, büyüklere danışma ve nasihat dinleme, minnet etmeme, cömertlik, dedikodu yapmama, doğruluk, yalan söylememe, kötülük yapmama, fitne çıkarmama, kötü söz söylememe, iftira atmama, kibirli olmama, kul hakkını riayet etme vb. bu değerlere örnek olarak gösterilebilir. Şiir vasıtasıyla ifade edilen bu değerlerin toplumsal nizamı tesis etme ve sağlıklı bir nesil inşasına katkı sağlama görevlerinin olduğu görülmektedir.

Sonuçta Âşık edebiyatının değerlerin aktarımı ve gençliğin yetişmesinde pozitif bir etki yaptığı ve bu açıdan zengin malzemeye sahip olduğu görülmüştür. Bu edebiyatın günümüzde de yaşatılması ve yaygınlaştırılması ahlâken ve değerlerine sahip bireylerin yetişmesinde önemli vazifeler icra etmeye devam edecektir.

Âşık Edebiyatı, gençlik, ahlâk, değer, aktarım
  • ARTUN Erman: (2011). Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı, Adana, Karahan Kitabevi.
  • ASLAN Ensar: (2007). Çıldırlı Âşık Şenlik, Ankara, Maya Akademi Yayınları.
  • BASCOM William: (2010). “Folklorun Dört İşlevi”, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2, (Çev. Ferya Çalış), Ankara, Geleneksel Yayınları. S. 71-86.
  • BAŞGÖZ İlhan: (1986). Folklor Yazıları, İstanbul, Adam Yayınları.
  • BORATAV Pertev Naili: (2000). Halk Edebiyatı Dersleri, İstanbul, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları.
  • BORATAV Pertev Naili: (1992). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı, İstanbul, Gerçek Yayınevi.
  • D’OHSSON M.M. : (t.y.). 18. Yüzyıl Türkiyesinde Örf ve Âdetler, (Çev. Zerhan Yüksel), Tercüman Yayınları.
  • DÜZGÜN Dilaver: (2002). “Âşıklık Geleneğinin Değişim ve Dönüşüm Sürecinde Barış Manço Olgusu”, Milli Folklor Dergisi, S. 84, s. 42-50.
  • ERKAL Abdulkadir: (2007). Âşık Sümmânî, Erzurum, Fenomen Yayınları.
  • ELÇİN Şükrü: (1998). Gevherî Divanı, Ankara, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  • ERGUN Sadeddin Nüzhet: (t.y.). Âşık Ömer Hayatı ve Şiirleri, Semih Lütfi Matbaası ve Kitap Evi.
  • GÖRKEM İsmail: (2006). Yeni Bilgiler Işığında Dadaloğlu, İstanbul, E Yayınları.
  • GÜNAY Umay: (2005). Türkiye’de Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüya Motifi, Ankara, Akçağ Yayınları.
  • İSMAYILOV Hüseyn: (2011). “Ortak Türk Kültürel Değerlerin Taşıyıcısı Olarak Türk Folklorü”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, S.1, Azebaycan Özel Sayısı- I, s.12-16.
  • KABAKLI Ahmet: (2008). Âşık Edebiyatı, İstanbul, Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları.
  • KASIR Hasan Ali: (1984). Seyranî, İstanbul, Acar Matbaacılık.
  • KAYA Doğan: (1999). Âşık Ruhsatî, Sivas, Sivas Belediyesi Kültür Yayınları.
  • KÖPRÜLÜ M. Fuad: (2004). Saz Şairleri, Ankara, Akçağ Yayınları.
  • ÖZDEMİR Cafer: (2015). Âşık Edebiyatında İdeal İnsan Tasavvuru Olarak “Yiğit Tipi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 8, S.41. s. 292-300.
  • ŞİŞMAN Bekir: (2002). “Günümüz Âşıklarında Rüya ve Bâde Motifi”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 41, s. 316-323.
  • YÜKSEL Hasan Avni: (1987). Âşık Seyrânî, Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Cafer ÖZDEMİR
Kurum: ONDOKUZ MAYIS UNIV
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 19 Aralık 2016

Bibtex @araştırma makalesi { kdeniz279551, journal = {Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi}, issn = {1308-6200}, address = {}, publisher = {Kültür Ajans}, year = {2016}, volume = {32}, pages = {223 - 237}, doi = {10.17498/kdeniz.279551}, title = {DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK}, key = {cite}, author = {ÖZDEMİR, Cafer} }
APA ÖZDEMİR, C . (2016). DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi , 32 (32) , 223-237 . DOI: 10.17498/kdeniz.279551
MLA ÖZDEMİR, C . "DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 32 (2016 ): 223-237 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/issue/26521/279551>
Chicago ÖZDEMİR, C . "DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 32 (2016 ): 223-237
RIS TY - JOUR T1 - DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK AU - Cafer ÖZDEMİR Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - doi: 10.17498/kdeniz.279551 DO - 10.17498/kdeniz.279551 T2 - Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi JF - Journal JO - JOR SP - 223 EP - 237 VL - 32 IS - 32 SN - 1308-6200- M3 - doi: 10.17498/kdeniz.279551 UR - https://doi.org/10.17498/kdeniz.279551 Y2 - 2016 ER -
EndNote %0 Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK %A Cafer ÖZDEMİR %T DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK %D 2016 %J Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi %P 1308-6200- %V 32 %N 32 %R doi: 10.17498/kdeniz.279551 %U 10.17498/kdeniz.279551
ISNAD ÖZDEMİR, Cafer . "DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 32 / 32 (Aralık 2016): 223-237 . https://doi.org/10.17498/kdeniz.279551
AMA ÖZDEMİR C . DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2016; 32(32): 223-237.
Vancouver ÖZDEMİR C . DEĞERLERİN AKTARIMI BAĞLAMINDA ÂŞIK EDEBİYATI VE GENÇLİK. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2016; 32(32): 237-223.