Sayılar ve İşlemler Öğrenme Alanında Görsel Kullanımı: Singapur ve Türkiye 7. Sınıf Matematik Ders Kitaplarının Karşılaştırmalı Analizi

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 227 - 244, 31.12.2025

Mutlu Pişkin Tunç , Sena Bilici

https://doi.org/10.58638/kebd.1809694

Öz

Bu çalışmada, Singapur ve Türkiye yedinci sınıf matematik ders kitaplarında Sayılar ve İşlemler öğrenme alanında yer alan sorulara eşlik eden görseller, Dewolf vd.'nin (2015) sınıflandırma çerçevesine göre işlevleri ve doğaları açısından analiz edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma modellerinden doküman analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesiyle elde edilen veriler betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Singapur ders kitabından 68, Türkiye ders kitabından 77 görsel eşlikli soru incelenmiştir. Bulgular, Singapur ders kitabında görsellerin büyük çoğunluğunun gerekli görsel kategorisinde yer aldığını ortaya koymuştur. Türkiye ders kitabında ise görsellerin yaklaşık yarısı gerekli, diğer yarısı gereksiz görsel olarak sınıflandırılmıştır. Doğalarına göre yapılan analizde, Singapur ders kitabında görsellerin neredeyse yarısının tablo türünde olduğu, bunu tek görselin takip ettiği görülmüştür. Türkiye ders kitabında ise tablo ve geniş çaplı görseller eşit oranda en fazla kullanılan türlerdir. Sonuç olarak, Singapur ders kitabının görselleri işlevsel ve öğretimsel amaçlarla kullanma konusunda daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye ders kitaplarında gereksiz ve dekoratif görsel kullanımının azaltılması, görsellerin pedagojik işlevlerinin daha dikkatli değerlendirilmesi ve özellikle grafik türündeki görsellere daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Matematik Ders Kitabı , Görsel Analizi , Singapur , Türkiye

Use of Visuals in the Numbers and Operations Learning Domain: A Comparative Analysis of Seventh-Grade Mathematics Textbooks from Singapore and Turkey

Öz

In this study, visuals accompanying questions in the Numbers and Operations learning domain in seventh-grade mathematics textbooks from Singapore and Turkey were analyzed in terms of their functions and nature according to the classification framework of Dewolf et al. (2015). The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research models. The data obtained through document review were analyzed using the descriptive analysis technique. A total of 68 questions with visuals from the Singapore textbook and 77 questions with visuals from the Turkish textbook were examined. The findings revealed that most visuals in the Singapore textbook were in the necessary visual category. In the Turkish textbook, approximately half of the visuals were classified as essential and the other half as unnecessary. In the analysis based on their nature, it was observed that nearly half of the visuals in the Singapore textbook were in table format, followed by single visuals. In the Turkish textbook, tables and extensive visuals were used in equal proportions as the most frequently used types. In conclusion, it was determined that the Singapore textbook was more successful in using visuals for functional and instructional purposes. It is recommended that unnecessary and decorative visuals in Turkish textbooks be reduced, the pedagogical functions of visuals be more carefully evaluated, and, particularly, more space be given to graphic-type visuals.

Anahtar Kelimeler

Mathematics Textbook , Visual Analysis , Singapore , Turkey

Kaynakça

• Alajmi, A. H. (2012). How do elementary textbooks address fractions? A review of mathematics textbooks in the USA, Japan, and Kuwait. Educational Studies in Mathematics, 79(2), 239-261. https://doi.org/10.1007/s10649-011-9342-1
• Ata Özer, A. (2018). Türkiye 8. sınıf matematik konularına göre Türkiye, Singapur ve ABD matematik ders kitaplarının içerik ve görsellik açısından incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Baştürk, S., Uzun, P. ve Taştepe, M. (2022). Türkiye ve Fransa ortaokul matematik ders kitaplarında yer alan resimlerin öğrenmedeki rolü: Kesirler örneği. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(33), 144-161.
• Berends, I. E., & Van Lieshout, E. C. (2009). The effect of illustrations in arithmetic problem-solving: Effects of increased cognitive load. Learning and Instruction, 19(4), 345-353. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2008.06.012
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027 Demirel, Ö., & Kıroğlu, K. (2021). Konu Alanı Ders Kitabı İncelemesi. Baskı 5, ISBN: 978-605-037-005-8, Pegem Yayıncılık, Ankara, 335.
• Dewolf, T., Van Dooren, W., & Verschaffel, L. (2015). Mathematics word problems illustrated: An analysis of Flemish mathematics textbooks. Mediterranean Journal for Research in Mathematics Education, 14, 17-42. https://www.cymsjournal.com/wp-content/uploads/2020/11/MedJournal2015_compressed.pdf#page=23
• Duval, R. (1993). Registres de représentations sémiotiques et fonctionnement cognitif de la pensée. Annales de Didactique et de Sciences Cognitives, 5, 37–65. https://mathinfo.unistra.fr/websites/math-info/irem/Publications/Annales_didactique/vol_05/adsc5_1993-003.pdf
• Duval, R. (2006). A cognitive analysis of problems of comprehension in a learning of mathematics. Educational Studies in Mathematics, 61(1), 103-131. https://doi.org/10.1007/s10649-006-0400-z
• Elia, I., & Philippou, G. (2004). The functions of pictures in problem solving. Proceedings of the 28th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education, 3, 327-334. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED489736.pdf
• Fan, L., & Zhu, Y. (2007). Representation of problem-solving procedures: A comparative look at China, Singapore, and US mathematics textbooks. Educational Studies in Mathematics, 66, 61-75. https://doi.org/10.1007/s10649-006-9069-6
• Kajander, A., & Lovric, M. (2009). Mathematics textbooks and their potential role in supporting misconceptions. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 40(2), 173–181. https://doi.org/10.1080/00207390701691558
• Kaptan, A. Y., & Kaptan, S. (2005). Ders kitaplarındaki tasarım sorunları ve öğrencilerin öğrenme düzeyine etkisi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 59-66.
• Karakaya, İ. (2011). Dokuzuncu sınıf matematik ders kitaplarındaki fonksiyon kavramıyla ilgili görsel objelerin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Kieran, C. (2004). Algebraic thinking in the early grades: What is it. The mathematics educator, 8(1), 139-151. Külköylüoğlu, A., Güneş, M., Selçuk, M., & Tuğrul, Y. (2024). Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Matematik 7: Ders Kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
• Lindner, M. A., Lüdtke, O., Grund, S., & Köller, O. (2017). The merits of representational pictures in educational assessment: Evidence for cognitive and motivational effects in a time-on-task analysis. Contemporary Educational Psychology, 51, 482-492. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2017.09.009
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2016). TIMSS 2015 Ulusal matematik ve fen ön raporu. Ankara.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2020). TIMSS 2019 Türkiye ön raporu. Ankara.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). TIMSS 2023 Türkiye raporu. Ankara.
• Ministry of Education. (2020). Mathematics Syllabus: Secondary one to four. Singapur.
• Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., & Arora, A. (2012). TIMSS 2011 International results in mathematics. Chestnut Hill, MA: TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College.
• National Council of Teachers of Mathematics, (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston. VA: NCTM.
• Olkun, S., & Toluk Uçar, Z. (2022). İlköğretimde etkinlik temelli matematik öğretimi. Baskı 10, Vizetek Yayıncılık, Ankara.
• Özer, E. (2012). Türkiye 8. sınıf matematik konularına göre Türkiye, Singapur ve ABD kitaplarındaki soruların karşılaştırmalı analizi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Porter, A. C., Floden, R., Freeman, D., Schmidt, W., & Schwille, J. (1988). Content determinants in elementary school mathematics. Perspectives on research on effective mathematics teaching, 1, 96-113.
• Türkoğlu, A. (1999). Karşılaştırmalı eğitim: Dünya ülkelerinden örneklerle. Baki Kitabevi.
• Uluışık, M. (2008). İlköğretim beşinci sınıf matematik ders kitaplarının görsel tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocatepe üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.
• Valverde, G. A., Bianchi, L. J., Wolfe, R. G., Schmidt, W. H., & Houang, R. T. (2002). According to the Book: Using TIMSS to investigate the translation of policy into practice through the world of textbooks. New York: Springer Science Business Media. https://doi.org/10.1007/978-94-007-0844-0
• Van de Walle J., Karp, K. S., & Bay-Williams, J. M. (2010). Elementary and middle school mathematics methods: Teaching developmentally. Baskı 7, New York: Allyn and Bacon.
• Vicente, S., Verschaffel, L., Sánchez, R., & Múñez, D. (2022). Arithmetic word problem solving. Analysis of Singaporean and Spanish textbooks. Educational Studies in Mathematics, 111(3), 375-397. https://doi.org/10.1007/s10649-022-10169-x
• Yeo, J. B. W., Choy, B. H., Teh, K. S., Wong, L. F., Lee, S., & Ong, C. H. (2020). Think! Mathematics, New Syllabus Mathematics: Secondary 1A-1B (8th ed.). Singapore: Shinglee.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Baskı 12, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
• Yorgun, B. N. (2021). İlköğretim matematik ders kitaplarındaki problemlere eşlik eden görsellerin incelenmesi ve öğretmenlerin görsel kullanımına yönelik görüşleri, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Osman Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Yücel, C., Karadağ, E., & Turan, S. (2013). TIMSS 2011 Ulusal ön değerlendirme raporu. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitimde Politika Analizi Raporlar Serisi I, Eskişehir.