3+1 Mesleki Staj Paydaş Görüşleri

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 254 - 289, 31.01.2026

Alev Orhan , Zehra Yılmazer , Kadriye Özyazıcı

https://doi.org/10.29299/kefad.1575213

Öz

Bu araştırma Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde 2023–2024 eğitim-öğretim yılında ilk kez 3+1 Eğitim Modeli’ni uygulanmaya başlayan programlarda öğrenci ve akademisyenlerin yanı sıra protokol yapılan işletmelerin modele ilişkin düşüncelerini ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde 3+1 Eğitim Modeli’ne uygulanan programlarda öğrenim gören öğrenciler, bu programda yer alan akademisyenler ve ilgili işletmeler oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Bu çalışma için 19 öğrenci, 10 akademisyen, 10 işletmeye ulaşılmıştır. Katılımcılar ile yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan görüşmeler doğrultusunda 3+1 Mesleki Staj Eğitim Modeli’ne ilişkin öğrenci, akademisyen ve işletme yöneticilerinin modelin avantaj ve dezavantajlarına ilişkin görüşleri ortaya koyulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen veriler MAXQDA Pro2020 (20.4.0) programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları danışman öğretim elemanlarının değerlendirmeleri, stajyer öğrencilerin değerlendirmeleri ve işletme yöneticilerinin değerlendirmeleri olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Her üç sonuç birlikte analiz edildiğinde ise; eğitim modelinin öğrencilerin özgüvenini yükselttiği, öğrencilere deneyim kazandırdığı, modelin üniversitenin tercih edilme sebebi olması ve eğitim programlarının uyumsuz olduğuna dair ortak görüşler söz konusudur.

Anahtar Kelimeler

3+1 eğitim modeli , Mesleki eğitim , Paydaş görüşleri

3 + 1 Stakeholder Views on Vocational Internship Training Model

Öz

This research was conducted to uncover the opinions of students and faculty members in programs implementing the 3+1 education model for the first time at Sivas Cumhuriyet University in the 2023–2024 academic year, as well as the businesses with which the agreements have been made, regarding the model. The study population consists of students enrolled in programs implementing the 3+1 education model at Sivas Cumhuriyet University in the 2023–2024 academic year, academics participating in this program, and relevant businesses. The study employed a phenomenological design, a qualitative research method. Participants were selected using criterion sampling, a purposive sampling method. For this study, 19 students, 10 academics, and 10 businesses were contacted. Face-to-face, semi-structured interviews were conducted with the participants. The interviews revealed the opinions of students, academics, and business managers regarding the advantages and disadvantages of the 3+1 vocational internship education model. The data obtained within the scope of the study were analyzed using MAXQDA Pro2020 (20.4.0). The findings were grouped under three themes: evaluations from faculty advisors, student interns, and business managers. When all three findings were analyzed together, there were common views that the educational model increased students' self-confidence, provided students with experience, was a reason for choosing the university, and that the educational programs were incompatible.

Anahtar Kelimeler

3+1 education model , Stakeholder views , Vocational education

Kaynakça

• Akan, B. (2014). Toplam kalite yönetimi çerçevesinde öğrenci memnuniyeti: Namık Kemal Üniversitesi Hayrabolu MYO uygulaması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(10), 106-123.
• Aksin, M. (2014). Üniversite-sanayi iş birliği çerçevesinde öğrenci açısından trimester eğitim sisteminin incelenmesi: Gaziantep Üniversitesi Naci Topçuoğlu MYO örneği [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Akşit, A., Kalfa, V. R. ve Arpat, B. (12-14 Ekim 2016). Bir işveren-öğrenci buluşma modeli: Meslek yüksekokullarında işbaşı eğitim programında öğrenci algılarının belirlenmesi: Honaz Meslek Yüksekokulu örneği [Konferans bildirisi]. Uluslararası Osmaneli Sosyal Bilimler Kongresi, Bilecik, Türkiye.
• Atalı, G., Özkan, S., Sarıbıyık, M. ve Karayel, D. (18-20 Mayıs 2016). Türkiye’de yükseköğretim kurumlarında uygulanan uygulamalı eğitim modellerinin incelenmesi [Konferans bildirisi]. 5th International Vocational Schools Symposium, 276–281, Prizren, Kosova.
• Anderson, L. (2018). Competency‐based education: Recent policy trends. The Journal of Competency‐Based Education, 3(1), e01057.
• Arpat, B. (2018). Meslek yüksekokullarında uygulanan işbaşı eğitimlerinde boylamsal bir değerlendirme: Honaz Meslek Yüksekokulu örneği, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(3), 345-369.
• Arpat, B., Tokbaş, M., Çamurdan, B. ve Akşit, A. (2017). Meslek yüksekokullarında 3+1 eğitim modeli stajlarında yapılan iş teklifleri üzerine bir araştırma: Honaz Meslek Yüksekokulu modeli. International Journal of Academic Value Studies, 3(14),1-11.
• Ay, G. ve Uçar, M. (2016). Trimester eğitim uygulamalarında algılanan hizmet kalitesinin ölçülmesi: Naci Topçuoğlu Meslek Yüksekokulu büro yönetimi ve yönetici asistanlığı programı öğrencileri ve mezunları üzerine yapılan bir çalışma. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 657-673.
• Aydemir, D. H. (2016). Meslek yüksekokullarının yaz stajı uygulamasına genel bakış: Sağlık hizmetleri örneği. Türk Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(1), 34-42.
• Aymankuy, Y., Tetik, N., Girgin, G. K. ve Aymankuy, S. (2013). Lisans öğrencileri ve akademisyenlerin turizm eğitiminde staj sürecine ilişkin görüşleri (BTİOYO'da bir araştırma). İnsan Bilimleri Dergisi, 10(1), 101-128.
• Bahadır, M. ve Oğuz, H. (2012). Selçuk üniversitesi teknik bilimler meslek yüksekokulu öğrencilerinin staj yapma eğilimlerinin belirlenmesi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(2), 69-76.
• Clayton, B., & Harris, R. (2018). Recent reforms in vocational education and training. International Journal of Educational Research,16(2),99-102. https://doi.org/10.1080/14480220.2018.1501913
• Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
• Çakar, İ. (2020). MYO öğrencilerinin 3+1 uygulamalı eğitim modeli çerçevesinde mesleki beklentilerinin incelenmesi Sakarya MYO örneği [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Çolaksel, M. (2019). 3+1 eğitim modelinin turizm öğrencilerinin mesleki gelişimlerine etkisi: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi örneği [Doktora tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
• Dikmen, M. ve Baysal, H. (2017). Üniversite sanayi iş birliği kapsamında teknoloji fakültesi işyeri eğitimi modeli üzerine bir araştırma. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, 1 (1), 35-46.
• Gamble, M. T. (2013). The role of central level staff in supporting high quality instruction [Doctoral dissertation, The University of North Carolina at Greensboro]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
• Geijsel, F., & Meijers, F. (2005). Identity learning: The core process of educational change. Educational Studies, 31(4), 419-430.
• Gül, H. ve Yürekli, E. (2020). Meslek yüksekokullarında 3+1 işbaşı eğitiminin girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisi: PAÜ örneği. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2407-2417.
• Gümüş, İ. ve Örgev, C. (2018). Turizm ön lisans eğitiminde uygulamalı mesleki eğitimin beşeri sermayenin etkinliği açısından önemi. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 202-214.
• Haddouchane, Z. A., Bakkali, S., Ajana, S., & Gassemi, K. (2017). The application of the competency-based approach to assess the training and employment adequacy problem. International Journal of Education, 5(1), 1-18. https://doi.org/10.5121/ije.2017.5101
• İçli, G. (2001). Eğitim, istihdam ve teknoloji. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 9, 67-69.
• Kahyarara, G., & Teal, F. (2008). The returns to vocational training and academic education: Evidence from Tanzania. World Development, 36(11), 2223-2242.
• Karacan, S. ve Karacan, E. (2004). Meslek yüksek okullarında (MYO) staj uygulamaları üzerine bir araştırma: Kalite ve verimlilik için işyerleri ile MYO'lar arasında işbirliğinin gerekliliği. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 168-184.
• Karadeniz, O. ve Kumaş, H. (18–20 Mayıs 2016). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin istihdam edilebilirliklerinin artırılmasında mesleki uygulama derslerinin (3+1 programları) ve işbaşı eğitim programlarının rolü: Honaz Meslek Yüksekokulu örneği [Konferans bildirisi]. 5th International Vocational Schools Symposium, Bosna-Hersek.
• Kaya, A. (2023). Muhasebe alanında işyeri eğitimi yapan öğrencilerin uygulamaya ilişkin değerlendirmeleri: Akdeniz üniversitesi örneği. Business & Management Studies: An International Journal, 11(2), 562-579.
• Korkmaz, N. ve Kilci, Z. (2024). Önlisans öğrencilerinin 3+1 uygulamalı eğitim modeline yönelik tatmin derecelerinin incelenmesi: Susurluk Tarım ve Orman Meslek Yüksekokulu örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(1), 118-126.
• Lam, R. & Ng, R. Y. K. (2020). Applying the concept of ‘unlearn to learn’ for sustainability in vocational and professional education and training (VPET): Implications for teacher training. TVET@Asia, 14, 1-13. https://www.tvet-online.asia/issue/issue-14/lam-etal
• Lilles, A., Rõigas, K., & Varblane, U. (2020). Comparative view of the EU regions by their potential of university-industry cooperation. Journal of the Knowledge Economy, 11, 174-192.
• Liu, H., Hartmann, M., Hariyanto, D., & Liu, M, (2019). Enhancing students’ key competencies for sustainable development in chinese technical and vocational education and training (TVET): İmplications for TVET teachers. The Online Journal for Technical and Vocational Education and Training in Asia, 14(1-17).
• Martin, M., Morris, J., Moore, A., Sadlo, G., & Crouch, V. (2004). Evaluating practice education models in occupational therapy: Comparing 1:1, 2:1 and 3:1 placements. British Journal of Occupational Therapy, 67(5), 192-200.
• McGrath, S., & Yamada, S. (2023). Skills for development and vocational education and training: Current and emergent trends. International Journal of Educational Development, 102, 102853.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. (2nd ed). Sage Publications.
• Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Thousand Sage Publications.
• Oktay, E., Pelit, E. ve Arslan, S. (2010). Turizm alanında ön lisans eğitimi alan öğrencilerin staj öncesi ve sonrası görüşlerinin karşılaştırılması (Afyon Kocatepe üniversitesi örneği). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 141-165.
• Örs Onur, T. ve Koç, İ. (2023). Muhasebe ve maliye ön lisans öğrencilerinin "mesleki uygulama" kavramına ilişkin metaforları. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24(2), 283-303.
• Ölmez, M. (2024). Mesleki eğitim uygulamasında öğrenci/kurum memnuniyetini etkileyen faktörlerin incelenmesi (3+1 ime sistemine yönelik bir değerlendirme). Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(3), 333-348.
• Ören, T. Ş. ve Ören, V. E. (2015). 3+1 Eğitim Modelinden beklentiler: Banaz Meslek Yüksekokulu örneği. Yükseköğretim Dergisi, 6(1), 22-27. https://doi.org/10.2399/yod.16.005
• Ören, T. Ş. ve Ören, V. E. (2018). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin 3+1 Eğitim Modelinden memnuniyet derecelerinin belirlenmesi: Banaz Meslek Yüksekokulu örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(3), 451-456.
• Özkan, T. ve Alan, B. (2022). Meslek yüksekokullarında 3+1 Eğitim Modeli kapsamında işyeri uygulaması ve öğrenci kazanımları. Yükseköğretim Dergisi, 12(1), 153-167.
• Sarıbıyık, M. (2013). Meslek yüksekokullarında nitelikli işgücü yetiştirmek için 3+1 eğitim modeli. Academic Platform-Journal of Engineering and Science, 1(1), 39-41. https://doi.org/10.5505/apjes.2013.32042
• Serdenciuc, N. L. (2013). Competence-based education- Implications for the training of teachers. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 76, 754-758.
• Şahin Ören, T. ve Ören, V. E. (2015). 3+1 Eğitim Modelinden beklentiler: Banaz Meslek Yüksekokulu örneği. Yükseköğretim Dergisi, 6(1), 22-27. https://doi.org/10.2399/yod.16.005
• Şahin Ören, T. ve Ören, V. E. (2018). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin 3+1 Eğitim Modelinden tatmin derecelerinin belirlenmesi: Banaz Meslek Yüksekokulu örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi (3), 451-456.
• Tekbalkan, M. ve Karataş, F. (2021). Turizm işletme yöneticilerinin meslek yüksekokullarında uygulanan 3+1 Eğitim Modelinden beklentilerini belirlemeye yönelik bir araştırma. Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 31-40.
• Türk, K., Bakkal, S. ve Türk, D. (2017). Sosyal ve teknik program öğrencilerinin 3+1 mesleki uygulama sonrası beklentilerinin karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(21), 137-147.
• Türk, K., Bakkal, S. ve Türk, D. (2019). 3+1 mesleki uygulama sonrası sosyal programlar ile teknik programlarda okuyan öğrencilerin uygulama sonrası beklentilerinin karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(21), 137-147.
• Uçar, C. ve Özerbaş, M. A. (2013). Mesleki ve teknik eğitimin dünyadaki ve Türkiye’deki konumu. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 242-253.
• Yurttaş, İ. İ., Özdem, S. ve Özüm, S. (26-29 Nisan 2018). Meslek yüksekokullarında nitelikli ara eleman ihtiyacının karşılanmasına yönelik yeni yaklaşımlar: 3+1 eğitim modeli Alaca Avni Çelik Meslek Yüksekokulu örneği [Konferans bildirisi]. 2. Uluslararası Mesleki Bilimler Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
• Yürekli, E., Arpat, B. ve Çamurdan, B. (2018). Muhasebe meslek mensuplarının 3+1 işbaşı eğitim modeline yaklaşımları: Denizli ilinde bir alan araştırması. Ekonomik, İdari ve Politik Araştırmalar Dergisi, 3(6), 102-110.
• Zhong, Z., & Li, W. (2013, June). Independent college of electrical engineering and automation professional “improved 3+1” training mode practice and exploration. Proceedings of the 2013 Conference on Education Technology and Management Science (ss. 817–820) içinde. Atlantis Press.