Araştırma Makalesi

PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi

Cilt: 27 Sayı: 2 1 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, PISA 2022 Türkiye örneklemine ait, 15 yaş grubundaki 7250 öğrenci üzerinden elde edilen veriler doğrultusunda; sosyoekonomik durum, matematik kaygısı, matematikte çaba ve azim ile matematik öğretmeni desteği değişkenlerinin matematik başarısını cinsiyet değişkenine göre ne şekilde etkilediği incelenmiştir. Bunun yanında, matematik kaygısı ve matematikte çaba ve azim değişkenlerinin sosyoekonomik durum ve matematik öğretmeni desteği değişkenleri aracılığı ile matematik başarısını etkileme durumlarını belirlemek amacı ile yol analizi modeli oluşturulmuştur. Analizlerde PISA’nın PVMATH01–PVMATH10 değerleri, her olası değerin ayrı ayrı modellenmesi ve sonuçların Rubin birleştirme kurallarıyla bütünleştirilmesi yoluyla kullanılmış; ayrıca tasarım uyumlu standart hatalar, W_FSTUWT ve W_FSTR1 ve W_FSTR80 ağırlıkları esas alınarak elde edilmiştir. Bulgular, sosyoekonomik durum, matematik kaygısı, matematikte çaba ve azim değişkenlerinin hem kız hem erkek öğrencilerde matematik performansını anlamlı bir şekilde etkilediği, matematik öğretmeni desteğinin sadece kız öğrencilerde matematik başarısı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunduğu yönündedir. Analiz sonuçları; matematikte gösterilen çaba ve azim ile matematik kaygısının, öğrencilerin matematik başarısıyla olan ilişkisi üzerinde sosyoekonomik durumun yarı aracılık rolü üstlendiğini göstermektedir. Elde edilen bulgular, matematikte gösterilen çaba ve azmin öğrencilerin matematik başarısıyla olan ilişkisi üzerinde matematik öğretmeni desteğinin yarı aracılık rolü üstlendiğini; matematik kaygısı ile matematik başarısı arasındaki ilişki üzerinde matematik öğretmeni desteğinin aracılık rolü üstlenmediğini belirtmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alpar, R. (2021). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler (6. bs.). Detay Yayıncılık.
  2. Arıkan, S., Özer, F., Şeker, V. ve Ertaş, G. (2020). Geniş ölçekli testlerde örneklem ağırlıklarının ve olası değerlerin önemi. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 11(1), 43–60.
  3. Ashcraft, M. H. ve Krause, J. A. (2007). Working memory, math performance, and math anxiety. Psychonomic Bulletin & Review, 14(2), 243–248. https://doi.org/10.3758/BF03194059
  4. Ashcraft, M. H. ve Moore, A. M. (2009). Mathematics anxiety and the affective drop in performance. Journal of Psychoeducational Assessment, 27(3), 197–205.
  5. Asparouhov, T. ve Muthén, B. (2010). Simple second-order chi-square correction (Mplus technical appendix). Muthén & Muthén. https://www.statmodel.com/download/WLSMV_new_chi21.pdf
  6. Aydın, A., Sarıer, Y. ve Uysal, Ş. (2012). Sosyoekonomik ve sosyokültürel değişkenler açısından PISA matematik sonuçlarının karşılaştırılması. Eğitim ve Bilim, 37(164).
  7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
  8. Barnes, A. (2019). Perseverance in mathematical reasoning: The role of children's conative focus in the productive interplay between cognition and affect. Research in Mathematics Education, 21(3), 271–294. https://doi.org/10.1080/14794802.2019.1590229

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ulusal ve Uluslararası Başarı Karşılaştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2025

Kabul Tarihi

16 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çağlayan, N., & Gelbal, S. (2026). PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 508-542. https://doi.org/10.29299/kefad.1687058
AMA
1.Çağlayan N, Gelbal S. PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi. KEFAD. 2026;27(2):508-542. doi:10.29299/kefad.1687058
Chicago
Çağlayan, Neziha, ve Selahattin Gelbal. 2026. “PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 (2): 508-42. https://doi.org/10.29299/kefad.1687058.
EndNote
Çağlayan N, Gelbal S (01 Haziran 2026) PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27 2 508–542.
IEEE
[1]N. Çağlayan ve S. Gelbal, “PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi”, KEFAD, c. 27, sy 2, ss. 508–542, Haz. 2026, doi: 10.29299/kefad.1687058.
ISNAD
Çağlayan, Neziha - Gelbal, Selahattin. “PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi 27/2 (01 Haziran 2026): 508-542. https://doi.org/10.29299/kefad.1687058.
JAMA
1.Çağlayan N, Gelbal S. PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi. KEFAD. 2026;27:508–542.
MLA
Çağlayan, Neziha, ve Selahattin Gelbal. “PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi”. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 27, sy 2, Haziran 2026, ss. 508-42, doi:10.29299/kefad.1687058.
Vancouver
1.Neziha Çağlayan, Selahattin Gelbal. PISA 2022 Türkiye Matematik Başarı Puanlarının Bazı Psikolojik Değişkenler ve Sosyoekonomik Durum Açısından İncelenmesi. KEFAD. 01 Haziran 2026;27(2):508-42. doi:10.29299/kefad.1687058

2562219122   19121           19118       19119       19120     19124DRJI_Logo.jpg