Sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerinin Mesleki Adanmışlık Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin mesleklerine adanmışlık düzeylerini cinsiyet, branş, meslekteki kıdem, görev yeri, yılda okunan kitap sayısı değişkenleri bakımından incelemektir. Sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin mesleklerine bağlılık düzeyleri nicel bir yaklaşım ve betimsel desen kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın verileri 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Kırşehir ve Gaziantep illerindeki devlet okullarında görevli 436 öğretmenden toplanmıştır. Sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinden elde edilen veriler, parametrik olmayan istatistiksel analiz tekniklerinden Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis Testi ve Spearman rho korelasyon katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler değerlendiğinde sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin mesleki adanmışlık düzeyleri arasında cinsiyet, branş, mesleki kıdem, yerleşim yeri, mesleki adanmışlık düzeyleri arasında anlamlı farklılaşmalar olduğu; sınıf, Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin mesleki adanmışlık düzeyleri ile yılda okunan kitap sayısı değişkeni arasında orta düzeyli anlamlı bir ilişki bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularından hareketle; eğitimcilere, araştırmacılara, öğretmen yetiştiren kurumlara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dil
• Mesleki Adanmışlık
• Öğretmen
• Öğretmen Yeterlilikleri
• Öğrenme
• Öğretim

Examination of Professional Commitment Levels of Primary School Teachers, Turkish Teachers, Turkish Language and Literature Teachers

Öz

The purpose of this research is to examine the levels of dedication of primary school teachers, Turkish Language teachers, and Turkish Language and Literature teachers to their profession, using variables such as gender, branch, seniority in the profession, place of duty, and the number of books read per year. The levels of commitment to their profession among primary school teachers, Turkish Language teachers, and Turkish Language and Literature teachers were examined using a quantitative, descriptive design. The study's data were collected from 436 teachers working in public schools in the Kırşehir and Gaziantep provinces during the spring semester of the 2021-2022 academic year. The data collected from primary school teachers, Turkish Language teachers, Turkish Language and Literature teachers were analysed by non-parametric statistical techniques such as the ‘Man-Whitney U test,’ ‘Kruskal-Wallis’, and ‘Spearman rho correlation coefficient’. It was found that there were significant differences between the professional dedication levels of primary school teachers, Turkish Language teachers, Turkish Language and Literature teachers in terms of gender, branch, professional seniority, and place of duty; It was concluded that there is a medium-level significant relationship between the professional dedication levels of the primary school teachers, Turkish Language teachers, Turkish Language and Literature teachers and the number of books read per year variable. Based on the study's findings, suggestions were presented to educators, researchers, and teacher training institutions.

Anahtar Kelimeler

• Language
• Professional Commitment
• Teacher
• Teacher Competencies
• Learning
• Teaching

Kaynakça

1. Acarbaş, S. ve Karaman, K. (2024). Sınıf öğretmenlerinin mesleki adanmışlık ve tükenmişliklerinin sınıf yönetimi becerilerine etkisi. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 5(2), 77-93. https://doi.org/10.55661/jnate. 1537813
2. Altınkurt, Y., Yılmaz, K., & Oğuz, A. (2012). İlköğretim ve ortaöğretim okulu öğretmenlerinin eğitim inançları. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 31(2), 1-19. doi.org/10.7822/egt174
3. Altunay, E. (2017). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güven ve adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Milli Eğitim, 213, 37-66. https://dergipark.org.tr/en/pub/milliegitim/issue/36137/405967
4. Analı, K. C. ve Şahin, A. (2020). Kırsal bölgelerde mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin mesleki sorunları. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(2), 396-414. https://dergipark.org.tr/en/pub/aibuefd/issue/76341/1172429
5. Apak, E.G.A. (2009). Yıldırma eylemleri ve örgütsel adanmışlık ilişkisi: İlköğretim okulu öğretmenleri üzerine bir araştırma. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
6. Atar, G. (2009). İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel adanmışlıkları ile müdürlerin liderlik davranışlarını algılamaları arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
7. Atmaca, T. (2022). An analysis of the relationship among teachers’ team learning, moral commitment, and career commitment using structural equation modeling. International Journal of Modern Education Studies, 6(1), 70-87. http://dx.doi.org/10.51383/ijonmes.2022.146
8. Aydın, F. ve Aslan, M. (2024). Öğretmen kimliği algıları ve öğretmen kimlik algılarının demografik değişkenlere göre değişimi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 59(59), 171-204. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1359716

9. Bozdaş, Ş. (2013). Öğretmenlerin mesleklerine adanmışlık düzeyleri ile değerler eğitimi uygulama düzeyleri arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi], Ulusal Tez Merkezi.
10. Celep, C., Bülbül, T. ve Tunç, B. (2000). Aday öğretmenlerin örgütsel adanma odakları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 79-86.
11. Coladarci, T. (1992). Teachers’ sense of efficacy and commitment to teaching. Journal of Experimental Education, 60(4), 323-337. https://doi.org//10.1080/00220973.1992.9943869
12. Crosswell, L., & Elliott, R. (2004). Committed teachers, passionate teachers: the dimension of passion associated with teacher commitment and engagement. In AARE Conference 2004 (pp. 1-12). Australian Association for Research in Education.
13. Day, C. (2008). Committed for life? variations in teachers’ work, lives and effectiveness. Journal of Educational Change, 9(3), 243–260. https://doi.org/10.1007/s10833-007-9054-6
14. Day, C. (2004). A passion for teaching. Routledge Falmer.
15. Durualp, E. (2024). Öğretmen Adaylarının Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutumlarının Sosyodemografik Değişkenler Açısından İncelenmesi. Milli Eğitim, 53(243), 1255-1288. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1254154
16. Ertürk, E. (2011). İlköğretim ve ortaöğretim okullarındaki örgütsel adalet algısı ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
17. Ertürk, S. (1997). Eğitimde “program” geliştirme. Meteksan.
18. Firestone, W. A. (1996). Images of teaching and proposals for reform: A comparison of ideas from cognitive and organizational research. Educational Administration Quarterly, 32(2), 209-235. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0013161X96032002003
19. Fox, R.B. (1964). The committed teacher. Educational Leadership, https://files.ascd.org/staticfiles/ascd/pdf/journals/ed_lead/el_196410_fox.pdf, erişim: 13 Mart 2025, 17:00.
20. Fried, R. L. (1995). The passionate teacher: A practical guide. Beacon Press.
21. Gökbulut, B. ve Gürtepe, F. (2024). Öğretmenlerin mesleki adanmışlık düzeyi ile teknoloji entegrasyonu öz-yeterlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(1), 319-334. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1242227
22. Graham, K. C. (1996). Running ahead: Enhancing teacher commitment. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 67(1), 45-47. https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/07303084.1996.10607182
23. Güner, H. (2006). Öğretmenlerin adanmışlık sorunu: İstanbul ili örneğinde bir çalışma. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
24. Huberman, M. (1993). The model of the independent artisan in teachers’ professional relationships. In J. W. Little & M. W. McLaughlin (Eds.), Teachers’ work: Individuals, colleagues and contexts (pp. 65–83). New York: Teachers College Press.
25. Ingersoll, R. M., & Strong, M. (2011). The ımpact of ınduction and mentoring programs for beginning teachers: a critical review of the research. Review of Educational Research, 81(2), 201–233. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.3102/0034654311403323
26. İspir, B., & Yıldız, A. (2023). Relationship between professional attitudes and professional commitment of classroom teachers: the mediating role of teacher self-efficacy belief. Cukurova University Faculty of Education Journal, 52(2), 528-555. https://doi.org/10.14812/cuefd.1215217
27. Karagöz, A. (2008). İlk ve ortaöğretim okulu yöneticilerinin öğretmenler tarafından algılanan etik liderlik rolleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişki (Bursa ili örneği). [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
28. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
29. Karatay, H. ve Dilekçi, A. (2020). Okuma alışkanlığı hakkında Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1269-1290. https://doi.org/10.16916/aded.782219
30. Kavcar, C. (2019). Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin yerleştirilmesi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 19(1), 33-57. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001118
31. Klassen, R. M., & Chiu, M. M. (2011). The occupational commitment and intention to quit of practising and pre-service teachers: The influence of self-efficacy, job stress, and teaching context. Contemporary Educational Psychology, 36(2), 114–129. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2011.01.002
32. Korkmaz, H. (2014). Ortaöğretim devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin yabancılaşma düzeyleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
33. Kozikoğlu, İ. ve Özcanlı, N. (2020). Öğretmenlerin 21. yüzyıl öğreten becerileri ile mesleğe adanmışlıkları arasındaki ilişki. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(1), 270-290. http://dx.doi.org/10.30703/cije.579925
34. Kozikoğlu, İ., & Senemoğlu, N. (2018). Development of teachers’ professional engagement scale: A study on validity and reliability. Journal of Human Sciences, 15(4), 2614-2625. https://doi.org/10.14687/jhs.v15i4.5389
35. Kozikoğlu, İ. (2016). Öğretimin ilk yılı: Mesleğin ilk yılındaki öğretmenlerin karşılaştıkları güçlükler, hizmet öncesi eğitim yeterlikleri ve mesleğe adanmışlıkları. [Doktora tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
36. Köksal, N. & Convery, A. (2013). Initial teacher education in turkey and england: comparing competencies and standards. Journal of Education and Future, 3, 1-20. https://www.proquest.com/docview/1468908349?pq-origsite=gscholar&fromopenview=true&sourcetype=Scholarly%20Journals
37. Louis, K. S. (1998). Effects of teacher quality of work life in secondary schools on commitment and sense of efficacy. School effectiveness and school improvement, 9(1), 1-27. https://doi.org/10.1080/0924345980090101
38. Nias, J. (1981). ‘Commitment’ and motivation in primary school teachers. Educational Review, 33(3), 182–190. https://doi.org/10.1080/0013191810330302
39. OECD. (2019). TALIS Results: Teachers and school leaders as lifelong learners. OECD Publishing.
40. Öztaş, S. (2010). Kadrolu, sözleşmeli ve ücretli statüye göre öğretmenlerin mesleki aidiyet duygularının değerlendirilmesi: Antalya ili, Alanya ilçesi ilköğretim okulları örneği. [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
41. Öztürk, H., Günbatı, A., Kazaklı Doğan, İ. ve Yeldet, İ. (2023). Öğretmenlerin kitap okuma alışkanlıklarının değerlendirilmesi. International Academic Social Resources Journal, 8(55), 408-415. http://dx.doi.org/10.29228/asrjournal.72947
42. Sarıbaş, M., Akça, D. ve Meydan, A. (2020). Ücretli öğretmenlerin mesleğe adanmışlıkları. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 52-72. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1396533
43. Saruç S. ve Aslantürk H. (2018). Sosyal hizmet uzmanlarının mesleki bağlılık düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care (TJFMPC), 12(1) 24-3. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.399922
44. Seferoğlu, S. S. (2004). Öğretmen yeterlilikleri ve mesleki gelişim. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 58(1), 40-45. Senemoğlu, N. (1984). Sınıf içi öğretmen davranışları üzerine bir araştırma. [Araştırma raporu, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
45. Shukla, S. (2014). Teaching competency, professional commitment and job satisfaction-a study of primary school teachers. Journal of Research and Method in Education, 4(3), 44-64. https://doi.org/10.9790/7388-04324464
46. Tsui, K. T., & Cheng, Y. C. (1999). School organizational health and teacher commitment: a contingency study with multi-level analysis. Educational Research and Evaluation, 5(3), 249-268. https://doi.org/10.1076/edre.5.3.249.3883
47. Turhan, M., Demirli, C. ve Nazik, G. (2012). Sınıf öğretmenlerinin mesleğe adanmışlık düzeyine etki eden faktörler: Elâzığ örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 179-192. https://hdl.handle.net/11467/645
48. Tunç, T. C. ve Ertem, İ. S. (2019). Sınıf öğretmenlerinin okuma alışkanlıkları ve okumaya karşı tutumları. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(2), 256-286. https://dergipark.org.tr/en/pub/etad/issue/51092/585634
49. Uçar Çelebi, N. (2018). Öğretmenlerin kimlik ve tükenmişlik algıları arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
50. Ware, H., & Kitsantas, A. (2007). Teacher and collective efficacy beliefs as predictors of professional commitment. The Journal of Educational Research, 100(5), 303-310. https://doi.org/10.3200/JOER.100.5.303-310
51. Wright, D. B. (2006). Discovering statistics using SPSS. SAGE.
52. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
53. Yıldız, S. (2020). Öğretmenlik mesleğine bağlılık ölçeğinin geliştirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 463-482. https://doi.org/10.18506/anemon.662930
54. Zöğ, H. (2007). İstanbul ili Kâğıthane ilçesinde görev yapan ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel adanmışlıkları ile iş doyumları arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.