Eğitim Kurumlarında Etik Liderlik ile Örgütsel Güven Arasındaki İlişki: Bir Meta Analiz Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, etik liderlikle örgütsel güven arasındaki ilişkiyi meta analiz yöntemiyle incelemektir. Araştırmaya Türkiye’deki eğitim kurumlarında 2003-2023 yılları arasında nicel veya karma yöntemle yapılmış, etik liderlik ve örgütsel güven arasındaki ilişkiye yönelik verileri, Pearson Korelasyon katsayısını ve örneklem sayısını içeren 10 çalışma dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalara, Google Akademik, Ulusal Tez Merkezi, Sobiad ve Dergipark arama motorlarında "etik liderlik" ve "örgütsel güven" kavramları ayrı ayrı ve birlikte taranarak ulaşılmıştır. Araştırmada yayın yanlılığını sınamak için Huni Grafiği, Begg ve Mazumdar doğrusal testi, Egger regresyon testi ve Duval ve Tweedie'nin kırpma ve doldurma analizi yapılmıştır. Ayrıca Q değerinin 374.081 ve I2 değerinin 97.59 olması çalışmaların heterojen dağıldığını ifade etmektedir. Analizler sonucunda ulaşılan ortak etki büyüklüğü değeri 1.04 olarak belirlenmiştir. Bu değer, 0,80 ve üzeri bir değer ise çok güçlü düzeyde etki olduğu şeklinde değerlendirilmektedir. Dolayısıyla etki büyüklüğü, eğitim örgütlerinde etik liderlik ve örgütsel güven arasında pozitif ve güçlü düzeyde bir ilişki olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca etik liderlik ile örgütsel güven arasındaki ilişkiyi ele alan çalışmaların etki büyüklüklerinin, cinsiyet, örneklem büyüklüğü, yayın türü, yayın yılı, okul türü, uygulama yeri, araştırmada kullanılan etik liderlik ölçeği ve örgütsel güven ölçeği gibi moderatör değişkenlere göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin etik liderlik becerilerinin okullardaki örgütsel güveni arttırdığı sonucu elde edildiğine göre okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri üzerine farkındalık geliştirmeleri sağlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Etik Liderlik
• Örgütsel Güven
• Meta Analiz

The Relationship Between Ethical Leadership and Organizational Trust in Educational Institutions: A Meta-Analysis Study

Öz

This research aims to search the relationship between ethical leadership and organizational trust using a meta-analysis design. The research included 10 studies conducted in educational institutions in Turkey between 2003-2023 using quantitative or mixed methods and including data on the relationship between ethical leadership and organizational trust, Pearson Correlation coefficient and sample size. The included studies were accessed by searching the terms of "ethical leadership" and "organizational trust" separately and together in Google Scholar, National Thesis Center, Sobiad and Dergipark search engines. Funnel Plot, Begg and Mazumdar linear test, Egger regression test and Duval and Tweedie's trimming and filling analysis were conducted to test publication bias in the research. In addition, the Q value as 374.081 and the I2 value as 97.59 indicates that the studies were distributed heterogeneously. The common effect size was determined as 1.04 and it specifies a very strong effect since it is above 0.80. Therefore, a positive and strong relationship between ethical leadership and organizational trust in educational organizations is indicated by this common effect size. Besides, it was identified that the effect sizes of the studies searching for the relationship between ethical leadership and organizational trust did not vary meaningfully according to moderator variables. Since it was concluded in this study that the ethical leadership skills of school administrators increase organizational trust in schools, it is significant to increase the awareness of school administrators on ethical leadership skills.

Anahtar Kelimeler

• Ethical Leadership
• Organizational Trust
• Meta-Analysis

Kaynakça

1. Akar, H. (2018). A meta-analysis study on organizational outcomes of ethical leadership. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 13(4), 6–25.
2. Akbaba, A. ve Sarıkaya, A. (2017). Lise yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile örgütsel güven algıları arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017(8), 285–315.
3. Akyürek, M. İ. (2023). Eğitim örgütlerinde örgütsel bağlılık ve iş doyumu arasındaki ilişki: Bir meta-analiz çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 781–817.
4. Ayduğ, D. (2023, 27-30 Eylül). Eğitim kurumlarında etik liderlik ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: Bir meta analiz çalışması [Bildiri sunumu]. 7. Uluslararası Çağdaş Eğitim Araştırmaları Kongresi, Muğla, Türkiye.
5. Bakioğlu, A. ve Göktaş, E. (2018). Bir eğitim politikası belirleme yöntemi: Meta analiz. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 35–54.
6. Balıkçı, A. (2022). Okul müdürlerinin etik davranışları ile örgütsel güven arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 36(3), 610–626. https://doi.org/10.33308/26674874.2022363440
7. Barney, J. B. ve Hansen, M. H. (1994). Trustworthiness as a source of competitive advantage. Strategic Management Journal, 15(S1), 175–190.
8. Basilio, G. J. (2025). Employees' trust in leadership and organizational commitment are the results of ethical leadership. Divine Word International Journal of Management and Humanities, 4(1), 1381–1407.

9. Bedi, A., Alpaslan, C. M. ve Green, S. (2016). A meta-analytic review of ethical leadership outcomes and moderators. Journal of Business Ethics, 139(3), 517–536.
10. Bellingham, R. (2003). Ethical leadership: Rebuilding trust in corporations. Human Resource Development.
11. Borenstein, M. (2005). Software for publication bias. H. R. Rothstein, A. J. Sutton ve M. Borenstein (Eds.), Publication bias in meta-analysis: Prevention, assessment and adjustments (ss. 193–220) içinde. Wiley.
12. Brown, M. E., Treviño, L. K. ve Harrison, D. A. (2005). Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), 117–134. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2005.03.002
13. Büyükbeşe, T. ve Dağ, K. (2018). Etik liderliğin örgütsel adalet algısına etkisinde örgütsel güvenin aracı rolü. Social Sciences Studies Journal, 4(21), 3120–3133.
14. Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2007). Research methods in education (6. bs.). Routledge.
15. Çayak, S. (2022). Examination of the relationship between school principals' ethical leadership behaviors and teachers' organizational trust levels. E-International Journal of Educational Research, 13(4), 131–144. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1099021
16. Çevik, M. S. (2022). Etik liderlik ile örgütsel adalet arasındaki ilişki: Bir meta analiz çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(3), 1066–1093. https://doi.org/10.37217/tebd.1068009
17. Doğan, S. ve Uğurlu, C. (2015). Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 489–516.
18. Erlyani, N., Saphira, Y., Hartono, V. L., Justina, A., Zwagery, R. V., Suhariadi, F. ve Ardi, R. (2024). Communication climate and organisational trust to readiness for change in higher education. SA Journal of Industrial Psychology, 50, 2092.
19. Ertürk, R. (2019). Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları, öğretmenlerin okul müdürüne güven algıları ve örgütsel bağlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 119–135. https://doi.org/10.17679/inuefd.389648
20. Field, A. P. ve Gillett, R. (2010). How to do a meta-analysis. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 63(3), 665–694. https://doi.org/10.1348/000711010X502733
21. Handford, V. ve Leithwood, K. (2013). Why teachers trust school leaders. Journal of Educational Administration, 51(2), 194–212.
22. Kang, J. (2009). Antecedents and consequences of ethical leadership of public relations practitioners [Doktora tezi, The University of Alabama].
23. Kaya, T. (2020). Genel lise müdürlerinin etik liderlik davranışları gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin yaşadıkları örgütsel güven ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
24. Keravnos, N. ve Symeou, L. (2024). Practices, behaviours and actions of highly trusted primary school principals in Cyprus: An in-depth examination. Educational Management Administration & Leadership. Çevrim içi ön yayın. https://doi.org/10.1177/17411432241262388
25. Kılınç, A. Ç. (2010). Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin yaşadıkları örgütsel güven ve yıldırma arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
26. Kuru, B. (2017). Algılanan etik liderlik, politik davranış ve örgütsel güven etkileşimi: Tuzla (İstanbul) ilçesinde resmi okullardaki öğretmenler üzerinde bir araştırma [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
27. Nunley-Macon, L. (2024). The correlation between school principals' ethical leadership and teachers' cognitive and affective trust [Doktora tezi, Grand Canyon University].
28. Paşa, Ö. (2015). Öğretmenlerin yöneticiye güven düzeyleri ve okul yöneticisi tarafından sergilenen etik liderlik davranışlarının örgütsel sessizlik üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi, Mevlâna Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
29. Rousseau, D. M., Sitkin, S. B., Burt, R. S. ve Camerer, C. (1998). Not so different after all: A cross-discipline view of trust. Academy of Management Review, 23(3), 393–404.
30. Sezgin, F. ve Er, E. (2021). Eğitim yönetiminde etik, değerler ve liderlik. N. Güçlü (Ed.), Eğitim yönetiminde liderlik içinde. Pegem Akademi.
31. Silverman, R. D., Keane, K., Darling-Hammond, E. ve Khanna, S. (2024). The effects of educational technology interventions on literacy in elementary school: A meta-analysis. Review of Educational Research. Çevrim içi ön yayın. https://doi.org/10.3102/00346543241261073
32. Şahin, Y. (2024). Etik liderlik ile performans arasındaki ilişki üzerine bir meta analiz çalışması. Premium E-Journal of Social Sciences, 8(43), 741–748. https://doi.org/10.5281/zenodo.12603500
33. Tan, H. H. ve Lim, A. K. H. (2008). Trust in coworkers and trust in organizations. The Journal of Psychology, 143(1), 45–66.
34. Tayfur, M., Beytekin, O. F. ve Yalçınkaya, M. (2013). İlköğretim okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile okullardaki örgütsel güven düzeyinin incelenmesi (İzmir il örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 84–106.
35. Treviño, L. K., Brown, M. ve Hartman, L. P. (2003). A qualitative investigation of perceived executive ethical leadership: Perceptions from inside and outside the executive suite. Human Relations, 56(1), 5–37. https://doi.org/10.1177/0018726703056001448
36. Viechtbauer, W. (2010). Conducting meta-analyses in R with the metafor package. Journal of Statistical Software, 36(3), 1–48. https://doi.org/10.18637/jss.v036.i03
37. Yılmaz, E. (2006). Okullardaki örgütsel güven düzeyinin okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ve bazı değişkenler açısından incelenmesi [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
38. Yüksel, G. (2018). Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
39. Zuhlke, D. G. (2019). The impact of ethical leadership on trust levels between employees [Doktora tezi, Capella University].