Siber İzleyicilerin Perspektifinden Siber Zorbalığın Dinamikleri: Öğretmen ve Öğrenci Görüşleri
Öz
Mevcut araştırmada, siber zorbalığın nedenleri ile siber zorba ve mağdurun özelliklerinin, öğrenciler ve öğretmenlerin izleyici bakış açıları üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Olgu bilim (fenomenoloji) desenine dayalı olarak yürütülen çalışmada, Erzurum il merkezinde öğrenim gören 20 ergen öğrenci ile çeşitli branşlarda görev yapan 11 öğretmen yer almıştır. Veriler, siber zorbalık senaryosu temelli yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, siber zorbalığın bireysel eğilimler, sosyal çevre ve dijital ortam özelliklerinin etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermiştir. Öğrenciler siber zorbalığı çoğunlukla eğlence, güç kazanma, dikkat çekme ve sosyal kabul arayışıyla ilişkilendirirken; öğretmenler, geçmiş mağduriyet deneyimleri, öfke kontrolü sorunları ve psikososyal yetersizlikleri ön plana çıkarmıştır. Katılımcılara göre mağdurlar genellikle çekingen, savunmasız, sosyal ilişkilerinde kırılgan ve aktif sosyal medya kullanıcılarıdır; zorbalar ise agresif, güç odaklı, duygusal açıdan yetersiz ve sosyal ilişkilerinde zayıf bireylerdir. Sonuçlar, öğrencilerin ve öğretmenlerin izleyici konumundan elde ettikleri algıların, siber zorbalığın nedenlerini, rollerini ve dinamiklerini anlamada önemli bir açıklayıcı çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ademiluyi, A., Li, C., & Park, A. (2022). Implications and preventions of cyberbullying and social media: Systematic review. *JMIR Formative Research*, *6*(1), e30286. https://doi.org/10.2196/30286
- Aydoğan Gedik, S., Ünsal, A., Arslantaş, D., Atay, E., & Öztürk Emiral, G. (2021). Evaluation of cyber victimization and self-esteem level in high school students. *Konuralp Medical Journal*, *13*(3), 585–593. https://doi.org/10.18521/ktd.833276
- Bailen, N. H., Green, L. M., & Thompson, R. J. (2019). Understanding emotion in adolescents: A review of emotional frequency, intensity, instability, and clarity. *Emotion Review*, *11*(1), 63–73. https://doi.org/10.1177/1754073918768878
- Chen, Q., & Wu, Q. (2024). The roles of teacher and parental support on adolescent cyber-bystander behaviors: A path analysis. *Frontiers in Psychology*, *15*, 1374071. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1374071
- Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). *Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches* (4th ed.). SAGE Publications.
- Crone, E. A., & van Duijvenvoorde, A. C. (2021). Multiple pathways of risk taking in adolescence. *Developmental Review*, *62*, 100996. https://doi.org/10.1016/j.dr.2021.100996
- Çalışkan Pala, S., Ünsal, A., Öztürk Emiral, G., Demirtaş, Z., Akbulut Zencirci, S., Tözün, M., & Arslantaş, D. (2021). Evaluation of cyberbullying and multidimensional perceived social support levels in high school students of Turkey. *Journal of Istanbul Faculty of Medicine*, *84*(1), 104–112. https://doi.org/10.26650/IUITFD.2019.0106
- Ding, J.-L., Lin, Y., & Chen, I.-H. (2025). Why individuals with trait anger and revenge motivation are more likely to engage in cyberbullying perpetration? The online disinhibition effect. *Frontiers in Public Health*, *13*, 1496965. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1496965
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikolojik Danışmanlık Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Zeynep Yazıcı
*
0000-0003-3454-5212
Türkiye
Adem Peker
0000-0002-3594-9166
Türkiye
Serkan Cengiz
0000-0001-9070-6338
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
24 Ekim 2025
Kabul Tarihi
28 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
