REACT Temelli Okul Dışı Etkinliklerin 5. Sınıf İnsan ve Çevre Ünitesine Yansımaları

Öz

Okul dışı öğrenme ortamlarının REACT gibi planlı öğretim stratejileriyle bütünleştirildiği uygulama örnekleri sınırlıdır. Bu çalışmada, REACT stratejisine dayalı okul dışı öğrenme etkinliklerinin 5. sınıf “İnsan ve Çevre” ünitesinde öğrencilerin akademik başarı, çevre davranışı ve çözüm üretme becerilerine yansımaları eylem araştırmasıyla incelenmiştir. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ağrı ilindeki bir ortaokulda yürütülmüştür. Uygulama grubunda (n = 26) REACT stratejisiyle okul dışı ortamlarda üç eylem planı uygulanırken, karşılaştırma grubunda (n = 30) MEB 2018 öğretim programına göre ders işlenmiştir. Ön test-son test ve karşılaştırma grubu gibi nicel bileşenler, eylem araştırmasının merkezindeki süreci iyileştirmeye hizmet eden birer veri çeşitlemesi bileşenleri olarak tasarıma dahil edilmiştir. Nicel veriler başarı testi ve çevre davranışı ölçeğiyle, nitel veriler ise mülakat, öğrenci günlükleri ve araştırmacı notlarıyla toplanmıştır. Nicel analizler sonucunda uygulama grubunun akademik başarı ve çevre davranışı son test puanlarında karşılaştırma grubuna göre anlamlı farklılık (p < .05) elde edilmiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin okul dışı etkinliklerden duyduğu memnuniyet, çevreye yönelik olumlu davranış değişimi, biyomimikri temelli yaratıcı fikirler geliştirme becerisi ve iş birliği içinde çalışma deneyimlerini ortaya koymuştur. REACT stratejisi, okul dışı öğrenme ortamları ve biyomimikriyi birlikte kapsayan bu çok bileşenli sürecin öğrenme deneyimlerini olumlu yönde desteklediği değerlendirilebilir. Bu doğrultuda, fen eğitiminde okul dışı öğrenme ortamlarının REACT gibi planlı stratejilerle kullanılması ve yaygınlaştırılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Okul dışı öğrenme
• REACT stratejisi
• Biyomimikri
• Eylem araştırması
• Fen Eğitimi

The Reflections of REACT Strategy-Based Out-of-School Learning Activities on the 5th Grade Human and Environment Unit's Learning Process: An Action Research Study

Öz

Practical examples in which out-of-school learning environments are integrated with structured instructional strategies such as REACT are limited. This study examined, through action research, the reflections of REACT-based out-of-school learning activities on fifth-grade students' academic achievement, environmental behaviour and solution-generating skills within the “Human and Environment” unit. The research was carried out in a lower secondary school in the province of Ağrı during the 2020-2021 academic year. Three action plans were implemented with the intervention group (n = 26) in out-of-school settings using the REACT strategy, while instruction in the comparison group (n = 30) followed the 2018 national science curriculum. Quantitative components such as the pre-test/post-test design and the comparison group were incorporated as data-triangulation elements serving the process-improvement purpose at the core of action research. Quantitative data were collected through an achievement test and an environmental behaviour scale, and qualitative data through interviews, student diaries and researcher notes. Quantitative analyses revealed a significant difference in favour of the intervention group in post-test scores for academic achievement and environmental behaviour (p < .05). Qualitative findings revealed students' satisfaction with the out-of-school activities, positive changes in environmental behaviour, the ability to generate creative biomimicry-based ideas, and experiences of collaborative work. It may be concluded that this multi-component process, encompassing the REACT strategy, out-of-school learning environments and biomimicry together, positively supported students' learning experiences. Accordingly, it is recommended that out-of-school learning environments be used and disseminated in science education in conjunction with structured strategies such as REACT.

Anahtar Kelimeler

• Out-of-school learning
• REACT strategy
• Biomimicry
• Action research
• science education

Kaynakça

1. Adisendjaja, Y. H., Abdi, M. M. K., Amprasto, & Fardhani, I. (2019). The influence of field trip on junior high school students’ naturalistic intelligence and problem-solving skills in ecosystem subject. Jurnal Pendidikan IPA Indonesia, 8(3), 339–346. https://doi.org/10.15294/jpii.v8i3.19532
2. Alperen, N. F. (2020). Ortaokul 5. sınıf bilim uygulamaları dersine yönelik STEM temelli bir öğretim tasarımı: Doğadan ilham alan teknolojiler [A STEM-based instructional design for the middle school 5th grade science applications course: Technologies inspired by nature] [Master's thesis, Recep Tayyip Erdoğan University]. Ulusal Tez Merkezi.
3. Armağan, B. (2015). İlkokul dördüncü sınıf fen öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları: Bir eylem araştırması [Outdoor learning environments in elementary school fourth grade science teaching: An action research] [Master's thesis, Dokuz Eylül University]. Ulusal Tez Merkezi.
4. Avan, Ç., Gülgün, C., Yılmaz, A., & Doğanay, K. (2019). STEM eğitiminde okul dışı öğrenme ortamları: Kastamonu bilim kampı Journal of STEAM Education, 2(1), 39–51. https://izlik.org/JA59UR66AA
5. Avargil, S., Herscovitz, O., & Dori, Y. J. (2012). Teaching thinking skills in context-based learning: Teachers’ challenges and assessment knowledge. Journal of Science Education and Technology, 21(2), 207–225. https://doi.org/10.1007/s10956-011-9302-7
6. Bakioğlu, B. (2017). 5. sınıf vücudumuz bilmecesini çözelim ünitesinin okul dışı öğrenme ortamı destekli öğretiminin etkililiği [Effectiveness of out-of-school learning setting aided teaching of the 5th grade let's solve the riddle of our body chapter] [Master's thesis, Amasya University]. Ulusal Tez Merkezi.
7. Ballouard, J. M., Provost, G., Barré, D., & Bonnet, X. (2012). Influence of a field trip on the attitude of schoolchildren toward unpopular organisms: An experience with snakes. Journal of Herpetology, 46(3), 423–428. https://doi.org/10.1670/11-118
8. Batman, D. (2020). Fizik öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 5(1), 59–79.

9. Bolat, A., Karamustafaoğlu, S., &Karamustafaoğlu, O. (2020). Okul dışı öğrenme ortamının 5. sınıf ‘canlılar dünyası’ ünitesinde öğrenci başarısına etkisi: biyoçeşitlilik müzesi örneği. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(1), 42-54. https://doi.org/10.12973/tused.10159a
10. Bozdoğan, A. E. (2012). Eğitim amaçlı gezilerin planlanmasına ilişkin fen bilgisi öğretmen adaylarının uygulamaları: Altı farklı alan gezisinin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 1049-1072.
11. Bozdoğan, A. E., & Yalçın, N. (2006). Bilim merkezlerinin ilköğretim öğrencilerinin fene karşı ilgi düzeylerinin değişmesine akademik başarısına etkisi: Enerji parkı. Ege Eğitim Dergisi, 7(2), 95-114.
12. Buldu, D. (2021). Fen bilgisi öğretmen adaylarının şeker fabrikasına düzenlenen planlı gezi hakkında görüşlerinin belirlenmesi [Determination of the opinions of pre-service science teachers about the planned trip to the sugar factory] [Master’s thesis, Erciyes University] Ulusal Tez Merkezi.
13. Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı [Handbook of data analysis for the social sciences] (7th ed.). Pegem A Yayıncılık.
14. Çakır, A. (2019). Biyoloji öğretmen adaylarının biyomimikri ile ilgili farkındalıkları. [Awareness of biology teacher candidates about biomimicry] [Master's thesis, Gazi University]. Ulusal Tez Merkezi.
15. Çakmak, K., &Bozdoğan, A. E. (2022). Okul bahçesinde yapılan lamba parlaklığı etkinliğinin öğrencilerin akademik başarılarına ve fen kaygılarına etkisi. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 7(2), 116-145.
16. Canbazoğlu Bilici, S. (2019). Örnekleme yöntemleri [Sampling methods]. In H. Özmen & O. Karamustafaoğlu (Eds.), Eğitimde araştırma yöntemleri [Research methods in education] (pp. 55–80). Pegem Akademi.
17. Çavuş, R., Umdu Topsakal, Ü., &Öztuna Kaplan, A. Ö. (2013). İnformal öğrenme ortamlarının çevre bilinci kazandırılmasına ilişkin öğretmen görüşleri: Kocaeli bilgi evleri örneği. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(1), 15-26.
18. Çelik, Z. N. (2022). Fen bilimleri dersi ‘madde ve doğası’ konu alanına yönelik STEAM etkinliklerinin geliştirilmesi. [Developing STEAM activities for the subject area of 'matter and its nature' of science course] [Master's thesis, Fırat University]. Ulusal Tez Merkezi.
19. Crawford, M. L. (2001). Teaching contextually: Research, rationale, and techniques for improving student motivation and achievement in mathematics and science. CCI Publishing.
20. Dettweiler, U., Ünlü, A., Lauterbach, G., Becker, C., &Gschrey, B. (2015). Investigating the motivational behavior of pupils during outdoor science teaching within selfdetermination theory. Frontiers in Psychology, 6, 1-16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.00125
21. Dillon, J., Morris, M., O’Donnell, L., Reid, A., Rickinson, M., & Scott, W. (2005). Engaging and learning with the outdoors: the final report of the outdoor classroom in a rural context action research project. National Foundation for Education Research, 16-21.
22. Djonko-Moore, C. M., Leonard, J., Holifield, Q., Bailey, E. B., & Almughyirah, S. M. (2018). Using culturally relevant experiential education to enhance urban children’s knowledge and engagement in science. Journal of Experiential Education, 41(2), 137-153. https://doi.org/10.1177/1053825917742164
23. Dönel Akgül, G., &Arabacı, S. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik fen bilgisi öğretmenlerinin görüşleri. Uluslararası Eğitim Araştırmacıları Dergisi, 3(2), 276-291.
24. Erdoğan, H., &Uluçınar Sağır, Ş. (2024). Bağlam temelli öğrenme yaklaşımının “ses ve özellikleri” ünitesi öğrenme ürünlerine etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 51-66. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1323790
25. Fettahlıoğlu, P. (2012). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik olarak argümantasyon ile probleme dayalı öğrenme yaklaşımının kullanımı. [The usage of argumentation-based and problem-based learning approaches intended for developing the environmental literacy of pre-service science teachers] [Doctoral dissertation, Gazi University]. Ulusal Tez Merkezi.
26. Glaab, S., &Heyne,T. (2020) Focus wildlife park: outdoor learning at workstations for primary school children. Applied Environmental Education and Communication, 19(2),141-154. https://doi.org/10.1080/1533015X.2018.1554461
27. Gökgöz, T. (2022). Öğretmen adaylarının dolaşım sistemi konusu ile ilgili biyonik tasarımlarının analizi. [Content analysis of pre-service teachers' biomimicry desgns related to circulatory system] [Master’s thesis, Ondokuz Mayıs University]. Ulusal Tez Merkezi.
28. Güven, E., &Aydoğdu, M. (2012). Çevre sorunlarına yönelik davranış ölçeğinin geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının davranış düzeylerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 573-589.
29. Halonen, J., &Aksela, M. (2018). Non-formal science education: the relevance of science camps. LUMAT: International Journal on Math, Science and Technology Education, 6(2), 64-85. https://doi.org/10.31129/LUMAT.6.2.316
30. Haydari, V. (2021). Ortak bilgi yapılandırma modeline uygun hazırlanmış öğretimin öğrencilerin çevre okuryazarlık düzeylerine etkisi: “insan ve çevre” ünitesi örneği. [The effect of teaching strategies based on the common knowledge construction model on the students' environmental literacy levels: The example of "Human and Environment" unit] [ Doctoral dissertation, Yıldız Technical University]. Ulusal Tez Merkezi. https://doi.org/10.31129/LUMAT.6.2.313
31. Hocaoğlu, C., Bayır, E., & Arabacıoğlu, S. (2025). Biyomimikri farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 15(Özel Sayı), 318-331. https://doi.org/10.24315/tred.1647296
32. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. [Multivariate statistical techniques with SPSS applications]. Asil Yayın Dağıtım.
33. Kaplan, G., & Türkmen, H. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin fen öğretiminde hayvanat bahçelerinin kullanımına yönelik görüşleri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 7(2), 99-115.
34. Karakaya, Ç. (2016). “İnsan ve çevre” ünitesi için sınıf dışı öğretim uygulamasının çevre okuryazarlığı üzerine etkisi. [Effect of an outdoor education implementation for "human and environment" unit on environmental literacy.] [Doctoral dissertation, Ondokuz Mayıs University]. Ulusal Tez Merkezi.
35. Karamustafaoğlu, S., Ayvalı, L., & Ocak, Y. (2018). Okul öncesi eğitimde informal ortamlara yönelik öğretmenlerin görüşleri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 3(2), 38-65.
36. Kargın, P. D. (2022). 6. sınıf fen bilimleri dersi kapsamında REACT stratejisi ve 5E modeline dayalı öğretim materyali tasarlama. [Designing the instructional material based on REACT strategy and the 5E model for 6 th grades science course] [Master’s thesis, Atatürk University]. Ulusal Tez Merkezi.
37. Karslı Baydere, F., & Aydın, E. (2019). Bağlam temelli yaklaşımın açıklama destekli REACT stratejisine göre ‘göz’ konusunun öğretimi. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 755-791. https://doi.org/10.17152/gefad.345897
38. Karslı, F., & Saka, Ü. (2017). 5. sınıf öğrencilerinin ‘besinleri tanıyalım’ konusundaki kavramsal anlamalarına bağlam temelli yaklaşımın etkisi. Elementary Education Online, 16(3), 900-916. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330230
39. Karslı, F., & Yiğit, M. (2016). 12. sınıf öğrencilerinin REACT stratejisini temel alan alkanlar çalışma yaprağına yönelik görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(1), 472-499. https://doi.org/10.17522/nefefmed.76347
40. Karslı, G. (2019). Yaşam temelli öğrenme yönteminin 8. sınıf ses ünitesinde öğrencilerin akademik başarısına ve fen dersine karşı tutumuna etkisi. [The effect of context based learning method on students' academic achievement and attitude towards science lesson in grade 8 'sound unit'.] [Master’s thesis, Atatürk University]. Ulusal Tez Merkezi.
41. Karslı, G., Karamustafaoğlu, O., & Kurt, M. (2019). Botanik bahçesinin öğretim sürecinde öğrencilerin sosyobilimsel konulara olan bakışlarına etkisi: Sürdürülebilir çevre. Journal of Computer and Education Research, 7(14), 437-463. https://doi.org/10.18009/jcer.603489
42. Kaya, Ş. (2022). Biyomimikri uygulamalarının kullanıldığı STEM eğitimine yönelik hazırlanmış etkinliklerin fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi. [Investigation of the effects of STEM educational activities using biomimicry implication on the preservice science teachers' environmental literacy skills] [Master’s thesis, Çukurova University]. Ulusal Tez Merkezi.
43. Kayabaş, B. T. (2019). Probleme dayalı okul dışı STEM etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına ve karar verme becerilerine etkisi. [The effect of problem based outdoor-STEM activities on the students' academic achievements and decision making skills] [Master’s thesis, Muğla Sıtkı Koçman University]. Ulusal Tez Merkezi.
44. Kisiel, J. F. (2005). Understanding elementary teacher motivations for science fieldtrips. Science Education. 89(6), 936–955. https://doi.org/10.1002/sce.20085
45. Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
46. Köseoğlu, P., & Türkmen, H. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin informal ortamlarda fen öğretimine bakış açıları. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 5(1), 44-58.
47. Krajcik, J., McNeill, K. L., & Reiser, B. J. (2008). Learning‐goals‐driven design model: developing curriculum materials that align with national standards and incorporate project‐based pedagogy. Science Education, 92(1), 1-32. https://doi.org/10.1002/sce.20240
48. Küçük, A. (2020). Fen bilimleri 5. sınıf insan ve çevre ünitesinin okul dışı öğrenme ortamlarında öğretimi. [Teaching the grade-5 human and environment unit of science course in an out-of-school learning environment] [Doctoral dissertation, Recep Tayyip Erdoğan University]. Ulusal Tez Merkezi.
49. Kuruköse Çal, H. K. (2022). Sürdürülebilir mimarlık bağlamında biyomimitik yaklaşımlar üzerine bir irdeleme. [A scrutinizing on biomimic approaches in the context of sustainable architecture] [Master’s thesis, Erciyes University]. Ulusal Tez Merkezi.
50. Lakin, L. (2006). Science Beyond the Classroom. Journal of Biological Education, 40(2), 88-90. https://doi.org/10.1080/00219266.2006.9656021
51. Lewis, E. B. (2017). Program evaluation of elementary school field trips to a botanical garden [Master's thesis, Auburn University].
52. Louv, R. (2012). The more high-tech our schools become, the more need nature. Science and Children, 49(7), 8-9.
53. Mengi Us, F. (2019). Sürdürülebilir gelişme için çevre eğitimi aracılığıyla ortaokul öğrencilerinde çevre bilinci ve eleştirel düşünme becerisi geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması. [An action research to develop environmental awareness and critical thinking skills in secondary school students with environmental education for sustainable development] [Doctoral dissertation, Çukurova University]. Ulusal Tez Merkezi.
54. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Millî Eğitim Bakanlığı Fen Bilimleri Dersi (3-8. Sınıflar) Öğretim Programı. Retrieved February 18, 2021, from http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=325
55. Mills, G. E. (2011). Action research: A guide for the teacher researcher (4th ed.). Merrill Prentice Hall.
56. Moseley, C., Summerford, H., Paschke, M., Parks, C., & Utley, J. (2020). Road to collaboration: experiential learning theory as a framework for environmental education program development. Applied Environmental Education and Communication, 19(3), 238-258. https://doi.org/10.1080/1533015X.2019.1582375
57. Öner, G. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ‘okul dışı tarih öğretimi’ne ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 4(1), 89-121. https://doi.org/10.17497/tuhed.185618
58. Özçelik, A., & Akgündüz, D. (2018). Üstün/özel yetenekli öğrencilerle yapılan okul dışı STEM eğitiminin değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 334-351. https://doi.org/10.24315/trkefd.331579
59. Özpınar, İ., & Aydoğan Yenmez, A. (2019). Eylem (aksiyon) araştırma yöntemi. H. Özmen & O. Karamustafaoğlu (Eds.), Eğitimde araştırma yöntemleri (pp. 317-341) içinde. Pegem Akademi.
60. Phillips, D. K., & Carr, K. (2010). Becoming a teacher through action research: Process, context, and self-study (2nd ed.). Routledge Falmer.
61. Sağlam, Y., Kanadlı, S., & Uşak, M. (2012). Bağlamın öğrencilerin kavram imajları üzerine etkisi. Türk Fen Eğitim Dergisi, 9(4), 131-145. https://www.tused.org/index.php/tused/article/view/475
62. Salmi, H., & Thuneberg, H. (2019). The role of self determination in informal and formal science learning contexts. Learning Environments Research, 22, 43–63. https://doi.org/10.1007/s10984-018-9266-0
63. Sarıgül, H. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına gerçekleştirilen gezilere yönelik deneyimleri. [Experiences of science teachers on field trips to out-of-school learning environments] [Master’s thesis, Aksaray University]. Ulusal Tez Merkezi.
64. Şeker, P. T., & Savaş, Ö. (2023). Okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 7(1), 64-83. https://doi.org/10.34056/aujef.1118257
65. Soysal, E. (2019). Okul dışı öğrenme ortamlarının 7. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik ilgi, tutum ve motivasyonlarına etkisi. [The effects of out of school learning environment on attitude, interest and motivation toward science course of 7th grade students] [Master’s thesis, Gazi University]. Ulusal Tez Merkezi.
66. Tatlı, A. (2020). REACT stratejisinin ortaokul öğrencilerinin kavramsal anlama, bilimsel süreç ve yaşam becerileri üzerine etkisi. [The effect of REACT strategy on secondary school students' conceptual understanding, scientific process and life skills] [Master’s thesis, Düzce University]. Ulusal Tez Merkezi.
67. Türkmen, H., Doğru, Ö., & Göktaş, Ş. Ö. (2018). İnformal öğrenme ortamlarında fen öğretimi: Sasalı doğal yaşam parkı gezisine yönelik ortaokul öğrencilerinin görüşleri. TURAN: Stratejik Araştırmalar Merkezi, 10(40), 641-650. https://doi.org/10.15189/1308-8041
68. Wiratman, A., Mustaji, M., & Widodo, W. (2019, February). The effect of activity sheet based on outdoor learning on student’s science process skills. In Journal of Physics: Conference Series, 1157(2), 022007. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1157/2/022007
69. Yakışan, M., & Velioğlu, M. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin biyomimikri algılarına yönelik yaptıkları çizimlerin analizi. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 727- 753. https://doi.org/10.17152/gefad.547807
70. Yalçın, F. S., & Demirhan, E. (2025). Ortaokul öğrencilerinin akademik başarı, günlük hayatla ilişkilendirme ve fene yönelik merak duygularında REACT stratejisinin etkisinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 26(3), 345-370. https://doi.org/10.12984/egeefd.1602633
71. Yavuz Topaloğlu, M. (2016). Sosyobilimsel konulara dayalı okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin kavramsal anlamalarına ve karar verme becerilerine etkisi. [The effect of out-of-school learning environments based on socio-scientific issues on students' conceptual understandings and decision-making skills] [Doctoral dissertation, Sakarya University]. Ulusal Tez Merkezi.
72. Yavuz, N. (2020). 5. sınıf fen bilimleri dersi insan ve çevre ünitesinin öğretiminde STEM destekli etkinliklerin öğrencilerin çevre bilincine etkisinin incelenmesi. [Investigation of the effect of STEM-supported activities covered in teaching the human and environment subject of the fifth-grade sciences course on students' environmental awareness] [Master’s thesis, Kastamonu University]. Ulusal Tez Merkezi.
73. Yazıcı, Y. Y. (2019). 6E öğrenme modeline dayalı FeTeMM eğitiminin girişimcilik, tutum, meslek ilgisine etkisi ve öğrenci görüşleri. [The effect of STEM education based on 6E learning model on entrepreneurship, attitude, occupational interest and student opinions] [Master’s thesis, Kırıkkale University]. Ulusal Tez Merkezi.
74. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences] (11th ed.). Seçkin Yayıncılık.
75. Yıldırım, B., & Altun, Y. (2015). STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi laboratuvar dersindeki etkilerinin incelenmesi. El-Cezerî Fen ve Mühendislik Dergisi, 2(2), 28-40.
76. Yıldırım, G., & Gültekin, M. (2017). İlkokul 4. sınıf fen ve teknoloji dersinde bağlam temelli öğrenme uygulamaları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 81-101.
77. Yüksel, R. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeyi, yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile STEM uygulamaları özyeterlik algıları ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi. [Investigation of science teachers' individual innovativeness level, lifelong learning tendencies and STEM applications self-efficacy perceptions and their relationships] [Master’s thesis, Gazi University]. Ulusal Tez Merkezi.
78. Zaragoza, J. M., & Fraser, B. J. (2017). Field-study science classrooms as positive and enjoyable learning environments. Learning Environments Research, 20(1), 1-20. https://doi.org/10.1007/s10984-016-9219-4
79. Zari, M. P. (2007). Biomimetic approaches to architectural design for increased sustainability. [Conference presentation]. In The Sb07 NZ Sustainable Building Conference, Auckland, New Zealand.
80. Zhang, D., & Tang, X. (2017). The influence of extracurricular activities on middle school students’ science learning in china. International Journal of Science Education, 39(10), 1381-1402. https://doi.org/10.1080/09500693.2017.1332797