Systematic Review of Studies on Digital Literacy in Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 34 Sayı: 2 , 408 - 427 , 30.04.2026

Zehra Esra Ketenoğlu Kayabaşı , Emine Karasu Avcı

https://doi.org/10.24106/kefdergi.1939398

https://izlik.org/JA66FL23RW

Öz

This study aims to examine digital literacy studies conducted at the primary and secondary school levels in Türkiye between 2014 and 2024, according to specific criteria and to determine the general trend in the field This research used a systematic review with PRISMA. The universe of this research sources searched digital literacy studies found in the YÖK Academic [Council of Higher Education (CoHE)], National Thesis Center of the CoHE, Google Scholar search engines, and the National Academic Network and Information Center (ULAKBİM), which includes the index of peer-reviewed and scientific Turkish academic journals. The PRISMA method was used to obtain the research data, and the definition, screening, selection, and inclusion stages were followed. Then, in the separation and inclusion processes, the purposeful sampling method was used in line with the inclusion criteria determined by the researchers. The keyword "digital literacy" was used to support the screening process. The deadline for included studies was given as 03.10.2024. After applying the predefined inclusion and exclusion criteria, the number of studies identified through the digital literacy keyword search was reduced from 893 to 21 theses and 16 articles included in the analysis. In Türkiye, it is observed that the general patterns in processes related to digital literacy primarily focus on prediction and level determination, and that the subject has become more detailed in recent years. It has been determined that the articles and theses cover topics such as program review, scale development and application, skill level, student opinion, digital literacy level, evaluation of programs and textbooks, the success of digital literacy and its effect on permanence. It is observed that the research models used in the articles and theses are screening (qualitative/quantitative), case study and document analysis. The processes carried out are mostly reported at the secondary school level. Document review, interview protocols, and the use of scales or development companies have been identified as data collection tools in the articles and theses.

Anahtar Kelimeler

Digital literacy , Systematic review , Literacies

Kaynakça

• *Aşçı, A. U. (2024). Otantik öğrenme yönteminin ortaokul öğrencilerinin Türkçe dersi başarılarına ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi [The impact of authentic learning methods on middle school students' success in Turkish language lessons and digital literacy] [Unpublished doctoral thesis]. Necmettin Erbakan University.
• *Aydemir, Z., Sakız, G., & Doğan, M. C. (2019). İlkokul düzeyinde dijital okuryazarlık becerileri rubriğinin geliştirilmesi [Development of digital literacy skills rubric at the primary school level]. Millî Eğitim, 48(1), 617-638. https://izlik.org/JA88TF97GG
• *Aydoğdu, Ö. U. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi [Examining of middle school students' digital literacy levels] [Unpublished master's thesis]. Kastamonu University.
• Bahşi, N., & Ateş, A. (2024). Dijital okuryazarlık üzerine yapılan araştırmalara ilişkin kaynakça denemesi [Bibliography essay on research on digital literacy]. RumeliDE Journal of Language and Literature Studies, 41, 85-106. https://doi.org/10.5281/zenodo.13337572
• *Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın dijital okuryazarlık açısından incelenmesi [2024 Türkiye Century Education Model Examination of Secondary School Turkish Curriculum in terms of digital literacy]. Social Sciences: Theory & Practice, 8(1), 279-290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
• *Bayzan, Ş., Yıldırım, Ö., Karakuş Yılmaz, T., Kurşun, E., Turgut, Y. E., & Aslan, A. (2023). Türkiye’deki çocukların internet kullanım alışkanlıkları ve dijital okuryazarlık becerileri üzerine bir araştırma [A study on internet usage habits and digital literacy skills of children in Türkiye]. The Journal of International Turkish Language & Literature Research, 13, 1331-1364. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1376739
• *Berkay, F., & Hazar, E. (2024). İlkokul döneminde dijital okuryazarlık: Ölçek geliştirme ve uygulama [Digital literacy in primary school: Scale development and implementation]. Journal of Education and Humanities: Theory and Practice, 15(29), 29-48. https://doi.org/10.58689/eibd.1385058
• *Bucak, A. (2024). Web 2.0 araçlarının sosyal bilgiler dersinde kullanımının öğrencilerin akademik başarı ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi [The impact of using Web 2.0 tools in social studies lessons on students' academic achievement and digital literacy skills] [Unpublished master's thesis]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli University.
• Buckingham, D. (2015). Defining digital literacy: What do young people need to know about digital media? Nordic Journal of Digital Literacy, 10, 21-34. https://doi.org/10.18261/ISSN1891-943X-2015-Jubileumsnummer-03
• Carretero Gomez, S., Vuorikari, R., & Punie, Y. (2017). DigComp 2.1: The digital competence framework for citizens with eight proficiency levels and examples of use. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2760/38842
• Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri [Parameters of content analysis]. Education and Science, 39(174), 33-38. https://dx.doi.org/10.15390/EB.2014.3412
• *Çelik, H. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi [Determining the digital literacy levels of secondary school students] [Unpublished master's thesis]. Gazi University.
• *Demirel, A., & Çaydere, O. (2023). Sanat eğitiminde dijital okuryazarlık ve tersyüz öğrenim modeli [Digital literacy and flipped learning model in art education]. International Journal of Art and Aesthetics, 6(11), 124-141. https://dx.doi.org/10.29228/usved.70147
• *Direkçi, B., Akbulut, S., & Şimşek, B. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (2018) ve ortaokul Türkçe ders kitaplarının dijital okuryazarlık becerileri bağlamında incelenmesi [The analysis of Turkish Course Curriculum (2018) and secondary school Turkish textbooks in terms of digital literacy skills]. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(16), 797-813. https://doi.org/10.33692/avrasyad.543868
• Duran, E., & Özen, N. E. (2018). Türkçe derslerinde dijital okuryazarlık [Digital literacy in Turkish lessons]. Turkish Journal of Education, 3(2), 31-46. https://izlik.org/JA97PR93PP
• *Durmuş, T. (2024). İşbirlikli dijital okuryazarlık etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı yazma ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi [The effect of collaborative digital literacy activities on students' creative writing and digital literacy skills] [Unpublished doctoral thesis]. Ordu University.
• *Ekemen, M. (2022). Web 2.0 araçları ile zenginleştirilmiş sosyal medya destekli fen öğretiminin 6. sınıf öğrencilerinin sosyal medya kullanım durumlarına, dijital okuryazarlık düzeylerine ve eleştirel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi [Examining the effects of social media-supported science instruction enriched with Web 2.0 tools on 6th-grade students' social media usage, digital literacy levels, and critical thinking skills] [Unpublished master's thesis]. Marmara University.
• *Erdoğan, E. (2021). Dijital okuryazarlık ve siber zorbalık: Ortaokul öğrencilerine yönelik bir ilişkisel tarama araştırması [Digital literacy and cyberbullying: A correlational survey of secondary school students]. International Journal of Field Education, 7(2), 61-76. https://doi.org/10.32570/ijofe.1013788
• Etike, Ş. (2021). Gençlik ve dijital okuryazarlık: İletişim fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma [Youth and digital literacy: A study on communication faculty students]. Emek Araştırma Dergisi, 12(20), 67-76. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/510810/genclik-ve-dijital-okuryazarlik-iletisim-fakultesi-ogrencileri-uzerine-bir-arastirma
• European Commission. (2020). Digital education action plan: Policy background (2021-2027). European Education Area. https://ec.europa.eu/education/education-in-the-eu/digital-education-action-plan_en
• Fraillon, J., Ainley, J., Schulz, W., Friedman, T., & Duckworth, D. (2019). Preparing for life in a digital world: IEA International Computer and Information Literacy Study 2018. Springer.
• *Gönen, M. (2024). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlıkları, dijital ortamda ahlaki değerlerine dönük algıları ve siber zorbalık düzeyleri [Middle school students' digital literacy, perceptions of moral values in the digital environment, and levels of cyberbullying] [Unpublished master's thesis]. Amasya University.
• *Görmez, E., & Şen, A. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerisi hakkındaki görüşleri [The views of the secondary school students on digital literacy skills]. International Journal of Language Academy, 9(4), 90-101. https://dx.doi.org/10.29228/ijla.52492
• *Gülmez, R. (2024). Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin dijital vatandaşlık ve dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması [An action research on the development of digital citizenship and digital literacy skills of 7th grade middle school students] [Unpublished master's thesis]. Sakarya University.
• *Gümüş, Z. (2023). Dijital öykülemenin ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi [The effect of digital storytelling on secondary students' reading understanding and digital literacy skills] [Unpublished master's thesis]. Yıldız Teknik University.
• *Gür, E., Çelebi, B., & Gür, H. (2021). Dijital çağda ortaokul öğrencilerinin dijital dönüşüm farkındalığı üzerine bir alan araştırması [A field research on digital transformation awareness of secondary school students in the digital age]. International Journal of Disciplines Economics & Administrative Sciences Studies, 7(36), 1185-1215.
• https://dx.doi.org/10.26728/ideas.574
• *Gürbüz, N. (2023). 5E modeli ile hazırlanan dijital hikaye uygulamalarının başarı, eleştirel düşünme ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi [The effect of digital story applications prepared with the 5E model on achievement, critical thinking and digital literacy skills] [Unpublished master's thesis]. Ondokuz Mayıs University.
• Hatlevik, O. E., & Christophersen, K. A. (2013). Digital competence at the beginning of upper secondary school. Computers & Education, 63, 240-247. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.11.015
• Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. The Aspen Institute. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED523244.pdf
• *İpek Süslü, S. (2022). Dijital okuryazarlık öz-yeterlik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. [Digital literacy self-efficacy scale: A validity and reliability study] [Unpublished master's thesis]. Necmettin Erbakan University.
• *Kaptan, E. (2022). Bilişim teknolojileri ve yazılım dersinde dijital öykü kullanımının dijital okuryazarlık, 21. YY becerileri, akademik başarı ve kalıcılık üzerine etkisi [The effect of using digital storytelling in information technologies and software courses on digital literacy, 21st century skills, academic success and retention] [Unpublished master's thesis]. Amasya University.
• Karabacak, Z. İ., & Sezgin, A. A. (2019). Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık [Digital transformation and digital literacy in Türkiye]. Türk İdare Dergisi, 1(488), 319-343.
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods]. Nobel Yayınevi.
• *Kartal, B., (2024). Öğrencilerin dijital okuryazarlıkları ile dijital teknolojilere yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Examining the relationship between students' digital literacy and attitudes towards digital technologies] [Unpublished master's thesis]. Balıkesir University.
• *Kasap, B. (2022). Fen öğretiminde dijital öykü kullanımının öğrencilerin fen dersine yönelik tutumlarına, dijital okuryazarlık seviyelerine ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi [The effect of using digital stories in science teaching on students' attitudes towards science lesson, digital literacy, critical thinking skills] [Unpublished master's thesis]. Mersin University.
• *Koç, E. G. (2023). Kuvvet ve enerji ünitesinde samr modeli kullanımının 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve dijital okuryazarlık düzeylerine etkisi [The effect of using the samr model in the force and energy unit on 7th grade students' academic achievements and digital literacy levels] [Unpublished master's thesis]. Sakarya University.
• *Kök, F. (2024). Harezmi Eğitim Modeli'nin hayat boyu öğrenme anahtar yetkinliklerinden; matematik, fen ve dijital okuryazarlık yetkinliklerine etkisi: Karma bir çalışma [The effect of the Harezmi Education Model on the lifelong learning key competencies; mathematics, science and digital literacy competencies: A mixed study] [Unpublished master's thesis]. Marmara University.
• Kuru, E. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık kavramına ilişkin görüşleri [The views of social studies teacher candidates on the concept of digital literacy]. Turkish Studies, 14(3), 1629-1648. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.22563
• *Laçin, Ö. (2021). Fen bilimleri dersinde Classdojo ile destekli e-öğrenme süreçlerinin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, fene yönelik motivasyonlarına, dijital okuryazarlıklarına ve teknolojiyle kendi kendine öğrenmelerine etkisinin incelenmesi [An investigation of the effect of the e-learning processes supported by Classdojo in the science course on 7th grade students' academic achievement, levels of self-directed learning with technology, motivation for science learning and digital attitudes towards science] [Unpublished master's thesis]. Kocaeli University.
• Lin, T. C., Lin, T. J., & Tsai, C. C. (2013). Research trends in science education from 2008 to 2012: A systematic content analysis of publications in selected journals. International Journal of Science Education, 36(8), 1346-1372. https://doi.org/10.1080/09500693.2013.864428
• Livingstone, S. (2014). Developing social media literacy: How children learn to interpret risky opportunities on social network sites. Communications, 39(3), 283-303. https://doi.org/10.1515/commun-2014-0113
• *Maden, S., Banaz, E., & Maden, A. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital ortamlardaki yazma alışkanlıkları. [The writing habits of prospective Turkish language teachers in digital environments]. Journal of Research in Education and Teaching, 7(1), 103-112. https://jret.elapublishing.net/files/109/MAN/7-1/7-1-12.pdf
• *Metin, T. N. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile öğrenme stilleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi [Determination of the relationship between digital literacy levels and learning styles of secondary school students] [Unpublished master's thesis]. Aydın Adnan Menderes University.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd Ed.). Sage Publications.
• *Nerse, B. N. (2021). Online eğitim sürecinde Web 2.0 araçlarıyla zenginleştirilmiş probleme dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarılarına, üstbilişsel farkındalıklarına, teknolojiyle kendi kendine öğrenmelerine ve dijital okuryazarlıklarına etkisinin incelenmesi [Study of the effect of the problem-based learning approach enriched with Web 2.0 tools on the academic achievement, metacognitive awareness, self-directed learning with technology and digital literacy of students during online education process] [Unpublished master's thesis]. Kocaeli University.
• Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), 1065-1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
• OECD. (2021). 21st-century readers: Developing literacy skills in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a83d84cb-en
• *Özaydın, A., & Kumral, O. (2021). Dijital yerlilerin gözünden dijital okuryazarlık [Digital literacy through digital natives’ eyes]. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 362-377. https://doi.org/10.51725/etad.1008850
• Özkaya, Y., & Erat, V. (2022). Türkiye’de dijital okuryazarlık çalışmaları: Literatüre dayalı nitel bir araştırma [Digital literacy studies in Türkiye: A literature-based qualitative research]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli University Journal of ISS, Dijitalleşme Özel Sayısı, 240-256. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1124953
• Page, M.J., McKenzie, J.E., Bossuyt, P.M., Boutron, I., Hoffman, T.C., Mulrow, C.D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S.,… Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372,71. https://dx.doi.org/10.1136/bmj.n71
• Spante, M., Hashemi, S. S., Lundin, M., & Algers, A. (2018). Digital competence and digital literacy in higher education research. Computers & Education, 120, 1-15. https://doi.org/10.1080/2331186X.2018.1519143
• *Şahin, A., Asal Özkan, R., & Turan, B. N. (2022). İlkokul öğrencilerine yönelik dijital okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Development of the digital literacy scale for primary school students: A study of validity and reliability]. Journal of Mother Tongue Education, 10(3), 619-630. https://doi.org/10.16916/aded.1109283
• *Şahin, E. K., & Sarıçam, H. (2022). Okumaya yönelik tutum, dijital okuryazarlık ve okul bağlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [The examination of the relationships between attitudes towards reading, digital literacy and school engagement]. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(4), 1743-1765. https://izlik.org/JA38PZ63TN
• *Taşçı Ağaoğlu, S., & Durmaz, A. (2021). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ve dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [Examination of secondary students' social media use and digital literacy in terms of different variables]. Cappadocia Journal of Education, 2(2), 26-31. https://izlik.org/JA42BJ25KA
• Uçkun, S. (2024). Önlisans öğrencilerinin dijital okuryazarlığı üzerine nitel bir araştırma (Ali Rıza Veziroğlu MYO örneği) [A qualitative research on digital literacy of associate degree students (Ali Rıza Veziroğlu vocational school case)]. International Academic Social Resources Journal, 9(3), 267-272. https://dx.doi.org/10.5281/zenodo.12598669
• UNESCO, (2018). A global framework of reference on digital literacy skills for indicator 4.4.2. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000265403
• *Üstündağ, A. (2021). COVID-19 pandemi sürecinde ortaokul öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi [Examining secondary school students' digital literacy levels during the COVID-19 pandemic process]. Adıyaman University Journal of Social Sciences, 14(39), 1-26. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1009512
• van Laar, E., van Deursen, A. J. A. M., van Dijk, J. A. G. M., & de Haan, J. (2017). The relation between 21st-century skills and digital skills: A systematic literature review. Computers in Human Behavior, 72, 577–588. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.03.010
• *Vural, S. (2022). Ortaokul öğrencilerinin dijital kimlik mahremiyeti becerileri ile teknoloji okuryazarlık düzeylerinin çevrimiçi oyunlardaki siber güvenlik farkındalıkları üzerindeki etkisi [The impact of middle school students' digital identity privacy skills and technological literacy levels on their cybersecurity awareness in online games]. [Unpublished master's thesis]. Tokat Gaziosmanpaşa University.
• Yeşiltaş, H. M., Çelikoğlu, M., & Taş, E. (2023). Descriptive content analysis of digital literacy studies in education in Türkiye. The Journal of Limitless Education and Research, 8(1), 37-55. https://doi.org/10.29250/sead.1198579
• *Zurnacı Parlak, B. (2019). Hedefe dayalı senaryolarla dijital okuryazarlık becerilerinin kazandırılması [Gaining digital literacy skills with goal-based scenarios] [Unpublished master's thesis]. Ondokuz Mayıs University.