Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği

Selen Zorbaz; Tansu Mutlu; Fidan Korkut Owen; Fatma Arıcı-şahin

doi:10.24106/kefdergi.693258

Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği

Öz

Araştırmanın amacı Kariyer Yelkenlisi Modeli’ne dayalı olarak hazırlanan psiko-eğitim programının (KYMPP) işe geçiş aşamasında olan üniversite öğrencilerinin kariyer uyumu ve iyimserliği üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın deney (n = 9), plasebo (n = 7) ve kontrol grupları (n = 10) toplam 26 üniversite öğrencisinden oluşmuş ve ön-test son-test yarı deneysel desen kullanılmıştır. Deney grubuna beş haftalık KYMPP uygulanmıştır. Plasebo grubundaki katılımcılarla beş haftalık doğrudan kariyerle ilgili olmayan etkinliklerden oluşan bir program gerçekleştirilmiş, kontrol grubuna ise herhangi bir işlem yapılmamıştır. Elde edilen sonuçlar uygulanan KYMPP’nin deney grubundaki iş arama aşamasındaki gençlerin kariyer uyumu ve iyimserlik düzeylerini arttırdığını göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular tartışılmış ve çeşitli paydaşlara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

kariyer uyumu ve iyimserliği,kariyer geçişi,Kariyer Yelkenlisi Modeli,psiko-eğitim programı

Kaynakça

Adair, J. G., Sharpe, D., & Huynh, C. L. (1990). The placebo control group: An analysis of its effectiveness in educational research. The Journal of Experimental Education, 59(1), 67-86. doi: 10.1080/00220973. 1990.10806551
Akgeyik, T. (2012). Üniversite mezunu gençler arasında vasıf formasyonu: sorun ve işsizlik olgusu, İstihdam, 7, 58-60.
An, H., & Lee, S. (2017). Career exploration behavior of Korean medical students. Korean Journal of Medicine, 29(3), 175-185. doi: 10.3946/kjme.2017.63
Arnett, J. J. (2004). Emerging adulthood: The winding road from the late teens through the twenties. New York, NY: Oxford University Press, Inc.
Brown, S. D., & Krane, N. E. R. (2000). Four (or five) sessions and a cloud of dust: Old assumptions and new observations about career counseling. In S. D. Brown & R. W. Lent (Eds.), Handbook of counseling psychology (p. 740–766). John Wiley & Sons Inc.
Büyükgöze-Kavas, A. (2016). Predicting career adaptability from positive psychological traits. The Career Development Quarterly, 64(2), 114–125. http://dx.doi.org/10.1002/cdq.12045.
Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (13. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Coolen, A. C. M. (2014). Enhancing career adaptability to prepare for the school to work transition: Outcomes of an ePortfolio intervention among university students (Unpublishedmaster'sthesis).Utrecht University, Holland.
Corey, M. S., Corey, G., & Corey, C. (2014).Groups: Process and practice. Belmont, CA: Brooks/Cole.
Daymon, C., & Holloway, I. (2003). Qualitative research methods in public relations and marketing communications. London: Rout ledge.

Dursun, S. ve Aytaç, S. (2012). Üniversite öğrencilerinin işgücü piyasasına yönelik beklentileri ve iş deneyimleri ile umutsuzluk ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 374-388
Erdoğmuş-Zorver, C. (2013). Savickas’ın kariyer yapılandırma kuramına dayalı örnek bir kariyer grup danışmanlığı çalışması. 1. Uluslararası İş ve Meslek Danışmanlığı Kongresi. Ankara İŞ-KUR
Erdoğmuş-Zorver, C. ve Korkut-Owen, F. (2014). Kariyer Uyumu ve İyimserliği Ölçeği’nin geliştirilmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 314-331. doi: 10.14687/ijhs.v11i2.2911
Fouad, N. A., & Bynner, J. (2008). Work transitions. American Psychologist, 63(4), 241-251. doi:10.1037/0003-066X.63.4.241
Gati, I., & Levin, N. (2014). Counseling for career decision‐making difficulties: Measures and methods. The Career Development Quarterly, 62(2), 98-113. doi: 10.1002/j.2161-0045.2014.00073.x.
Gelibolu, S. (2016). Kariyer yelkenlisi modeli temelli hazırlanan mesleki grup rehberliği programının sınanması. 7. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi Özet Kitabı, s. 216.Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Guzman, A. B., & Choi, K. O. (2013). The relations of employability skills to career adaptability among technical school students. Journal of Vocational Behavior, 82(3), 199-207.
Heckhausen, J. (2002). Introduction: Transition from school to work; societal opportunities and individual agency. Journal of Vocational Behavior, 60(2), 173–177
Heppner, M. J. (1998). The Career Transitions Inventory: Measuring internal resources in adulthood. Journal of CareerAssessment, 6(2), 135-145.
Hou, C., Wu, L., & Liu, Z. (2014). Effect of proactive personality and decision-making self-efficacy on career adaptability among Chinese graduates. Social Behavior and Personality, 42(6), 903-912. doi:10.2224/sbp.2014.42.6.903
Işık, E. (2010). Sosyal bilişsel kariyer teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi), Çukurova Üniversitesi, Adana, Türkiye.
Kayahan-Karakul, A. (2012). Türkiye’de üniversite mezunlarının işsizliğinin eleştirel bir çözümlemesi (Yayınlanmamış doktora tezi), Ankara Universitesi, Ankara, Turkey.
Kepir-Savoly, D. (2017). Okuldan İşe Geçiş Becerileri Geliştirme Programının Kariyer uyumu ve kariyer iyimserliğine etkisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Kim, N.-R., & Lee, K.-H. (2018). The effect of internal locus of control on career adaptability: The mediating role of career decision-making self-efficacy and occupational engagement. Journal of Employment Counseling, 55(1), 2–15. doi:10.1002/joec.12069
Kırdök, O. & Bölükbaşı, A. (2018). The role of senior university students’ career adaptability in predicting their subjective well-being. Journal of Education and Training Studies,6(5); 47-54.
Koen, J., Klehe, U. C., & Van Vianen, A. E. M. (2012). Training career adaptability to facilitate a successful school-to-work transition. Journal of Vocational Behavior, 81, 395–408.
Korkut-Owen, F., Açıkel, M., Arıcı, F., Çağ, P., Demirtaş, S., Emir, E., .. Ülker, G. (2010). Mesleki rehberlik/kariyer danışmanlığı için bir model önerisi: Kariyer Yelkenlisi Modeli, 12.Rehberlik sempozyumu, AREL Okulları, İstanbul, 27 Mart 2010.
Korkut-Owen, F., Mutlu Süral, T., Arıcı Şahin, F., & Demirtaş Zorbaz, S. (2015). Kariyer Yelkenlisi Modeli: Kendilerine uygun limanı arayanlar için çalışma el kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık.
Lent, R. W., Hackett, G., & Brown, S. D. (1999). A social cognitive view of school‐to‐work transition. The Career Development Quarterly, 47(4), 297-311
Maxwell, J.A. (1992). Understanding and validity in qualitative research. Harvard Educational Review, 62, 979-1000.
McLennan, B., McIlveen, P., & Perera, H. N. (2017). Pre-service teachers' self-efficacy mediates the relationship between career adaptability and career optimism. Teaching and Teacher Education, 63, 176-185.
Mutlu, T. (2018). The relationships among career influences, career exploration, and career indecision: A test of systems theory framework (Unpublished doctoral dissertation). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, Turkey.
Neureiter, M., & Traut-Mattausch, E. (2017). Two sides of the career resources coin: Career adaptability resources and the impostor phenomenon. Journal of Vocational Behavior, 98, 56-69. doi: 10.1016/j.jvb.2016.10.002
Niles, S.G. & Harris-Bowlsbey J. (2013). Career development interventions in the 21st century (4th Edition, 2012). (Çeviri ed. Korkut-Owen, F.), Yirmibirinci yüzyılda kariyer gelişimi müdahaleleri, Ankara: Nobel Yayınevi.
Nilforooshan, P., & Salimi, S. (2016). Career adaptability as a mediator between personality and career engagement. Journal of Vocational Behavior, 94, 1- 10. doi: 10.1016/j.jvb.2016.02.010
Organisation for Economic Co-operation and Development (2018). Youth unemployment rate, https://data.oecd.org/unemp/youth-unemployment-rate.htm#indicator-chart
Ömeroğlu, S. (2014). Polis akademisi öğrencilerine yönelik kariyer uyumu programının etkililiğinin değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Park, K., Woo, S., Park, K., Kyea, J., & Yang, E. (2017). The mediation effects of career exploration on the relationship between trait anxiety and career indecision. Journal of Career Development, 44(5), 440-452. doi: 10.1177/0894845316662346
Perren, S.,Keller, R., Passardi, M., & Scholz, U.(2010). Well-being curves across transitions: The development of a retrospective measure. Swiss Journal of Psychology, 69, 15-29. doi: 10.1024/1421-0185/a000003
Pryor, R. G. L., & Bright, J. E. H. (2009). Game as a career metaphor: A chaos theory career counseling application. British Journal of Guidance and Counseling, 37(1), 39-50. doi: 10.1080/03069880802534070
Raskin, P. (1998). Career maturity: The construct’s validity, vitality, and viability. TheCareer Development Quarterly, 47, 32–35.
Rottinghaus, P. J., Day, S. X., & Borgen, F. H. (2005). The Career Futures Inventory: A measure of career-related adaptability and optimism. Journal of CareerAssessment, 13, 3–24.
Rudolph, C. W., Lavigne, K. N., & Zacher, H. (2017). Career adaptability: A meta-analysis of relationships with measures of adaptivity, adapting responses, and adaptation results. Journal of Vocational Behavior, 98, 17-34.
Savickas, M. L. (1999). The transition from school to work: A developmental perspective. The Career Development Quarterly, 47, 326–336. doi:10.1002/j.2161-0045.1999. tb00741.x
Savickas, M. L. (2005). The theory and practice of career construction. In R. W. Lent& S. D. Brown (Eds.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (pp. 42–70). Hoboken, NJ: Wiley.
Savickas, M. L. (2012). Life design: A paradigm for career intervention in the 21st century. Journal of Counseling and Development, 90(1), 13-19. https://doi.org/10.1111/j.1556- 6676.2012. 00002.x
Savickas, M. L., & Porfeli, E. J. (2012). Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries. Journal of Vocational Behavior, 80(3), 661–673. doi:10.1016/j.jvb.2012.01.011.
Sharma, S., Sunny, N., & Parmar, J. S. (2017). Role of work values in predicting career adaptability: A study of university students of the state of Himachal Pradesh. Global Journal of Commerce & Management Perspective, 6(6), 14-18. doi: 10.24105/gjcmp.6.6.1702
Sidiropoulou-Dimakakou, D., Argyropoulou, K., Drosos, N., Kaliris, A., & Mikedaki, K. (2015). Exploring career management skills in higher education: Perceived self-efficacy in career, career adapability and career resilience in Greek university students. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 14(2), 36-42.
Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 13, 282–298.
Thomas, J. H., & McDaniel, C. R. (2004). Effectiveness of a required course in career planning for psychology majors. Teaching of Psychology, 31(1), 22-27.
Tolentino, L. R., Garcia, P. R. J. M., Lu, V. N., Restubog, S. L. D., Bordia, P., & Plewa, C. (2014). Career adaptation: The relation of adaptability to goal orientation, proactive personality, and career optimism. Journal of Vocational Behavior, 84(1), 39-48
Türkiye İstatistik Kurumu (2016). Gençlerin işgücü piyasasına geçişi araştırma sonuçları, II. Çeyrek: Nisan – Haziran. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21865
Türkiye İstatistik Kurumu (2019). Işgücü istatistikleri Ağustos ayı. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri. do?id=30692
Twycross, A., & Shields, L. (2005). Validity and reliability-what’s it all about? Part3 issues relating to qualitative studies. Paediatric Nursing, 17(1), 36-37.
Vernick, S. H., Reardon, R. C., & Sampson, J. P. (2004). Process evaluation of a career course: A replication and extension. Journal of Career Development, 30(3), 201-213.
Vignoli, E. (2015). Career indecision and career exploration among older French adolescents: The specific role of general trait anxiety and future school and career anxiety. Journal of Vocational Behavior, 89, 182-191.
Wessel, R. D., Christian, N. T., & Hoff, A. K. (2003). Enhancing career development through the Career Success Club. Journal of Career Development, 29(4), 265-276.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Selen Zorbaz ^*
0000-0003-0040-9095
Türkiye

Tansu Mutlu
0000-0002-4758-1522
Türkiye

Fidan Korkut Owen
0000-0003-0144-1521
Türkiye

Fatma Arıcı-şahin
0000-0002-9763-803X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

24 Şubat 2020

Kabul Tarihi

30 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 28 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.24106/kefdergi.693258

IZ

https://izlik.org/JA48DH33WR

APA

Zorbaz, S., Mutlu, T., Korkut Owen, F., & Arıcı-şahin, F. (2020). Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği. Kastamonu Education Journal, 28(5), 2100-2111. https://doi.org/10.24106/kefdergi.693258

AMA

1.Zorbaz S, Mutlu T, Korkut Owen F, Arıcı-şahin F. Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28(5):2100-2111. doi:10.24106/kefdergi.693258

Chicago

Zorbaz, Selen, Tansu Mutlu, Fidan Korkut Owen, ve Fatma Arıcı-şahin. 2020. “Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği”. Kastamonu Education Journal 28 (5): 2100-2111. https://doi.org/10.24106/kefdergi.693258.

EndNote

Zorbaz S, Mutlu T, Korkut Owen F, Arıcı-şahin F (01 Eylül 2020) Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği. Kastamonu Education Journal 28 5 2100–2111.

IEEE

[1]S. Zorbaz, T. Mutlu, F. Korkut Owen, ve F. Arıcı-şahin, “Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği”, Kastamonu Eğitim Dergisi, c. 28, sy 5, ss. 2100–2111, Eyl. 2020, doi: 10.24106/kefdergi.693258.

ISNAD

Zorbaz, Selen - Mutlu, Tansu - Korkut Owen, Fidan - Arıcı-şahin, Fatma. “Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği”. Kastamonu Education Journal 28/5 (01 Eylül 2020): 2100-2111. https://doi.org/10.24106/kefdergi.693258.

JAMA

1.Zorbaz S, Mutlu T, Korkut Owen F, Arıcı-şahin F. Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28:2100–2111.

MLA

Zorbaz, Selen, vd. “Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği”. Kastamonu Education Journal, c. 28, sy 5, Eylül 2020, ss. 2100-11, doi:10.24106/kefdergi.693258.

Vancouver

1.Selen Zorbaz, Tansu Mutlu, Fidan Korkut Owen, Fatma Arıcı-şahin. Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği. Kastamonu Eğitim Dergisi. 01 Eylül 2020;28(5):2100-11. doi:10.24106/kefdergi.693258

Examining the Effectiveness of Career Intervention Program Based on Career Sailboat Model on High School Students' Career Indecision

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.51460/baebd.1603423

Navigating school-to-work transitions during COVID-19 in Türkiye: a qualitative analysis of graduating students’ narratives

British Journal of Guidance & Counselling

https://doi.org/10.1080/03069885.2025.2585068

Geleceğin Meslekleri Üzerine Verilen Eğitimin Öğrencilerin Kariyer Kaygıları ve Akademik Motivasyonları Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi

Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17860/mersinefd.1648203

Kastamonu Eğitim Dergisi, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY) ile lisanslanmıştır.

Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği

Kariyer Uyumu ve İyimserliğini Arttırmada Kariyer Yelkenlisi Modeline Dayalı Psiko-Eğitim Programının Etkililiği

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Üniversite Öğrencilerinin Bölüm Tercihlerini Etkileyen Faktörlerin Kariyer Yelkenlisi Modeli Açısından Değerlendirilmesi

Kariyer Psikolojik Danışmanlığındaki Modeller ve Modellerde Kullanılan Metaforlar

Optimism in the Context of Social Support: The Mediating Role of Sense of Coherence

Examining the Effectiveness of Career Intervention Program Based on Career Sailboat Model on High School Students' Career Indecision

Navigating school-to-work transitions during COVID-19 in Türkiye: a qualitative analysis of graduating students’ narratives

Geleceğin Meslekleri Üzerine Verilen Eğitimin Öğrencilerin Kariyer Kaygıları ve Akademik Motivasyonları Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi