Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri

Hatice Şengül Erdem; Yeşim Fazlıoğlu

doi:10.24106/kefdergi.4105

EN TR

Behavioral, Social And Emotional Characterictics Of Typically Developing Siblings Of Children With Autism Spectrum Disorders

Öz

This research aimed to analyse behavioral, social and emotional characteristics of typically developing siblings of children with Autism Spectrum Disorders (ASD) and the relation between these characterictics, autism severity and maternal depression. It is designed as correlational and casual comparative research and participants are divided into two groups as research group and comparision group. Research group included 90 siblings of children with ASD, between the ages of 6-16, along with mother of each child. Comparision group is comprised of 90 typically developing siblings of typically developing children at same age interval as well as their mothers. Mothers are used as informants. The data were collected from mothers by using stardardized measurement tools and statistical analysis was conducted. Results indicated that siblings of children with ASD have more difficulty in behavioral, social and emotional areas and show more internalizing and externalizing behavioral problems than comparision group. Results revealed positive relation between autism severity and internalizing, externalizing behavior problems, total problem of siblings. Statistically significant relationship between autism severity and maternal depression level is not revealed but maternal depression is a powerfull predictor of all characterictics of siblings. Results from this study provide strong evidence about developmental risk and for the need of support for siblings as well as mothers. There is a need for systematic support and adaptation programs including all family members.

Anahtar Kelimeler

behavioral adaptation, emotional characteristic, maternal depression, severity of ASD, typically developing sibling

Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri

Öz

Bu çalışmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocukların tipik gelişen kardeşlerinin davranışsal, sosyal ve duygusal özellikleri ile bu özelliklerin otizm şiddeti ve annelerin depresyon düzeyleri ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırmalardan korelasyonel araştırma ile nedensel karşılaştırma araştırması olarak desenlenmiş ve çalışma grubu araştırma ve karşılaştırma grubu olarak ikiye ayrılmıştır. Araştırma grubunda OSB’li kardeşi olan 90 çocuk (6-16 yaş) ile anneleri, karşılaştırma grubunda ise hem kendisi hem de kardeşleri tipik gelişen 90 çocuk (6-16 yaş) ile anneleri yer almıştır. Veriler annelerden ölçekler aracılığı ile toplanmış ve istatistiksel analizleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre OSB’li çocukların kardeşleri sosyal, davranışsal ve duygusal alanlarında daha yoğun uyum zorlukları yaşamakta ve karşılaştırma grubundaki çocuklara göre daha çok dışa ve içe yönelimli davranış sorunları sergilemektedirler. OSB’li kardeşlerin otizm şiddeti arttıkça kardeşlerdeki içe yönelimli ve dışa yönelimli davranış sorunları ve toplam problem düzeyleri artmaktadır. Araştırma grubun-daki annelerin depresyon düzeylerinin OSB şiddeti ile anlamlı bir ilişkisi çıkmazken tipik gelişen kardeşlerin tüm özellikleri ile arasında pozitif yönlü bir ilişki ortaya çıkmıştır. Tüm bu sonuçlar OSB’li çocukların tipik gelişen kardeşlerinin duygusal, sosyal ve davranışsal özelliklerin OSB’den olumsuz yönde etkilendiğini, OSB şiddeti ile annelerin ruhsal özelliklerinin de bu özelliklerde anlamlı bir yordayıcı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucuna göre OSB’li çocukların tipik gelişen kardeşlerin gelişim açısından risk altında olduğu ve kardeşlerle birlikte annelerin de desteklenmesi gerektiği görülmüştür. Tüm aile bireylerini kapsayan sistemli destek ve uyum programlarına ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

anne depresyonu, davranışsal uyum, duygusal özellik, tipik gelişen kardeş, OSB şiddeti

Kaynakça

Akçakın, M. (1985). Çocukların davranışlarını değerlendirme ölçeğinin tanıtımı ve güvenirlik çalışması. Psikoloji Dergisi, 5(18), 3-6.
APA (2013). Diagnostic ans statistical manual of mental disorders-DSM-5. Washington: American Psychiatric Publishing.
Angell, M.E., Meadan, H. ve Stoner, J.B. (2012). Experiences of siblings of individuals with autism spectru disorders. Autism Resarch and Treatment. Article ID 949586. https://doi.org/10.1155/2012/949586
Bagenholm, A., Gillberg, C. (1991). Psychosocial effects on siblings of children with autism and mental retardation: A population based study. Journal of Mental Deficiency Research,35, 291–307. https://doi.org/10.1111/j.1365-2788.1991.tb00403.x
Bailey, A., Palferman, S., Heavey, L., LeCouteur, A. (1998). Autism: The phenotype in relatives. Journal of Autism and Developmental Disorders, 28, 369–392. https://doi.org/10.1023/A:1026048320785
Banach, M., Iudice, J., Conway, L., Couse, L. (2010). Family support and empowerment: post autism diagnosis support group for parents. Social Work with Groups, 33, 69- 83. doi: 10.1080/01609510903437383
Barak-Levy, Y., Goldstein, E. ve Weınstock, M. (2010). Adjustment characteristics of healthy siblings of children with autism. Journal of Family Studies, 16(2), 155–164. https://doi.org/10.5172/jfs.16.2.155
Beck, A.T. (1974). Assessment of depression: The depression inventory. Pharmacopsychiatry, 7, 151-169.
Benderix, Y. ve Sivberg, B. (2007). Siblings’ experiences of having a brother or sister with autism and mental retardation: a case study of 14 siblings from five families. Journal of Pediatric Nursing, 22(5), 410-418. DOI: 10.1016/j.pedn.2007.08.013
Benson, P. R. (2010). Coping, distress, and well-being in mothers of children with autism. Research in Autism Spectrum Disorders, 4, 217–228. doi:10.1016/j.rasd.2009.09.008

Benson, P. R. ve Karlof, K. (2008). Child, parents, and family predictors of latter adjustment in siblings of children with autism. Research in Autism Spectrum Disorders, 2, 583-600. DOI: 10.1016/j.rasd.2007.12.002
Cicirelli, V. G. (1995). Sibling relationship across the life span. New York: Springer Science+Business Medie
Dempsey, A. G., Llorens, A., Brewton, C., Mulchandani, S. ve Goin-Kochel, R. P. (2012). Emotional and behavioral adjustment in typically developing siblings of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorder, 42, 1393-1402. https://doi.org/10.1007/s10803-011-1368-9
Diener, M. L., Anderson, L., Wright, C. A. ve Dunn, M. L. (2015). Sibling relationships of children with autism spectrum disorder in the context of everyday life and a strength-based program. Journal of Family Study, 24, 1060–1072. DOI: 10.1007/s10826-014-9915-6
Diken, İ.H., Ardıç, A. ve Diken, Ö. (2011). Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği – 2 Türkçe Versiyonu. Ankara: Maya Akademi.
Diken, İ.H., Ardıç, A., Diken, Ö. ve Gilliam, J. E. (2012). Exploring thevalidity and reliability of turkish version of Gilliam Autism Rating Scale-2: turkish standardization study. Education and Science, 37(166), 318-328.
Edwards, R., Hadfield, L., Lucey H. ve Mauthner, M. (2006). Sibling identity and relationships. Sisters and brothers. London: Routlerge.
Erol, N. ve Şimşek, Z. (2010). Okul çağı çocuk ve ergenler için davranış değerlendirme ölçekleri el kitabı. Ankara: Metis.
Farber, S. (2010). The effects on siblings of children with autism (PsyD dissertation, St. John's University). Retrieved from https://stjohnsuniversitylibraries.on.worldcat.org/oclc/696783814
Ferraioli, S. J. ve Harris, S. L. (2010). The impact of autism on siblings. Social Work in Mental Health, 8, 41-53. https://doi.org/10.1080/15332980902932409
Fisman, S., Wolf, L., Ellison, D., Gillis, B. ve Freeman, T. (2000). A longitudinal study of siblings of children with chronic disabilities. Canadian Journal of Psychiatry, 45, 369–375. https://doi.org/10.1177/070674370004500406
Fisman, S. ve Wolf, L. (1991). The handicapped child: Psychological effects of parental, marital, and sibling relationships. Psychiatric Clinics of North America, 14(1), 199- 217. https://doi.org/10.1016/S0193-953X(18)30333-2
Gold, N. (1993). Depression and social adjustment in siblings of boys with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 23, 147–163. doi: 10.1007/BF01066424
Hasting, R.P. (2003a). Behavioral adjustment of siblings of children with autism engaged in applied behavior analysis early ıntervention programs: the moderating role of social support. Journal of Autism and Developmental Disorders, 33(2), 141-149. DOI: 10.1023/a:1022983209004
Hasting, R.P. (2003b). Brief report: behavioral adjustment of siblings of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 33(1), 99-104. DOI: 10.1023/a:1022290723442
Hasting, R.P. (2007). Longitudinal relationships between sibling behavioral adjustment and behavior problems of children with developmental disabilities. Journal of DevelopmentalDisorders, 37, 1485-1492. DOI: 10.1007/s10803-006-0230-y
Hastings, R.P. ve Petalas, M.A. (2014). Self-reported behavior problems and sibling relationship quality by siblings of children with autism spectrum disorder. Child: Care, Health and Development, 40(6), 833-839. DOI: 10.1111/cch.12131
Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanteri’nin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
Howlin P. (1988). Living with impairment: The effects on children of having an autistic sibling. Child: Care, Health and Development, 14, 395–408. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.1988.tb00591.x
Kaminsky, L. ve Dewey, D. (2002). Psychosocial adjustment in siblings of children with autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43 (2), 225-232. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00015
Kaplan, L. M. (2013). Sibling relationships with an autistic sibling. Retrieved from http://sophia.stkate.edu/msw_papers/206.
Kılınç, S. ve Torun, F. (2011). Türkiye'de klinikte kullanılan depresyon değerlendirme ölçekleri. Dirim Tıp Dergisi, 86(1), 39-47.
Lefkowitz, E. G., Crawford, S. G. ve Dewey, D. (2007). Living with impairment: Behavioral, emotional and social adjustment of siblings of children with autism. International Journal of Disability, Community&Rehabilitation, 6(1). http://www.ijdcr.ca/VOL06_01_CAN/articles/dewey.shtml
Lovell, B. ve Wetherell, M. A. (2016). The psychophysiological impact of childhood autism spectrum disorder on siblings. Research in Developmental Disabilities, 49, 226- 234. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2015.11.023
Macks, R.J. ve Reeve, R. E. (2007). The adjustment of non-disabled siblings of children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorder, 37, 1060-1067. DOI: 10.1007/s10803-006-0249-0
Mascha, K. ve Boucher, J. (2006). Preliminary investigation of aqualitative method of examining siblings’ experiences of living with a child with ASD. British Journal of Developmental Disabilities, 52, 19–28. DOI: 10.1179/096979506799103659
McVicker, M. L. (2013). The sisters' experience of having a sibling with an autism spectrum disorder. (Doctoral dissertation) Retrieved from http://aura.antioch.edu/etds/49
Meadan, H., Stoner, J. B., Angell, M. E. (2010). Review of literature related to the social, emotional and behavioral adjusment of siblings of individuals with autism spectrum disorder. Journal of Developmental Disabilities, 22, 83-100. https://doi.org/10.1007/s10882-009-9171-7
Meyer, K. A., Ingersoll, B. ve Hambrick, D.Z. (2011). Factors influencing adjustment in siblings of children with autism spectrum disorders. Research in Autism Spectrum Disorders ,5, 1413–1420. DOI: 10.1016/j.rasd.2011.01.027
Mohammadi, M. ve Zarafshan, H. (2014). Family function, parenting style and broader autismphenotype as predicting factors of psychologicaladjustment in typically developing siblings of childrenwith autism spectrum disorders. Iranian J Psychiatry, 9(2), 55-63.
Moyson, T. ve Roeyers, H. (2011). The quality of life of siblings of children with autism spectrum disorder. Exceptional Children, 78(1), 41-55. https://doi.org/10.1177/001440291107800103
O'Laughlin, K. C. (2009). The quality of the sibling relationship of children diagnosed with autism. PCOM Psychology Dissertations. Paper 152.
Orsmond G. I. ve Seltzer M. M. (2007). Siblings of ındividuals with autism spectrum disorders across the life course. Mental Retardation and Developmental Disabilites, 13, 313-320. DOI: 10.1002/mrdd.20171
Öner N. (1997). Türkiye'de kullanılan psikolojik testler bir başvuru kaynağı. İstanbul:Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
Petalas, M. A., Hastings, R. P., Nash, S., Downey, A. ve Reilly, D. (2009). ‘‘I like that he always shows who he is’’: The perceptions and experiences of siblings with a brother with autism spectrum disorder. International Journal of Disability, Development and Education, 56(4), 381-399. https://doi.org/10.1080/10349120903306715
Petalas, M. A., Hastings, R. P., Nash, S., Hall, L. M., Joannidi, H. ve Dowey, A. (2012). Psychological adjustment and sibling relationships in siblings of children with Autism Spectrum Disorders: Environmental stressors and the Broad Autism Phenotype. Research in Autism Spectrum Disorders, 6, 546–555. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2011.07.015
Quintero, N. ve McIntyre, L. (2010). Sibling adjustment and maternal well-being: An examination of families with and without a child with an autism spectrum disorder. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 25, 37–46. doi: 10.1177/1088357609350367
Rao, P.A. ve Beidel, D.C. (2009). The impact of children with high-functioning autism on parental stress, sibling adjustment, and family functioning. Behavior Modification, 33 (4), 437-451. doi: 10.1177/0145445509336427
Rodrigue, J. R., Geffken, G. R. ve Morgan, S. B. (1993). Perceived competence and behavioral adjustment of siblings of children with autism. Journal of Autism& Developmental Disorders, 23 (4), 665-674. DOI: 10.1007/BF01046108
Ross, P. ve Cuskelly, M. (2006). Adjustment, sibling problems and coping strategies of brothers and sisters of children with autistic spectrum disorder. Journal of Intellectual&Developmental Disability, 31(2), 77-86. DOI: 10.1080/13668250600710864
Shivers, C. M., Deisenroth, L.K. ve Taylor, J. L. (2013). Patterns and predictors of anxiety among siblings of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism Developmental Disorders, 43, 1336–1346. doi: 10.1007/s10803-012-1685-7
Smalley, S. L., McCracken, J. ve Tanguay, P. (1995). Autism, affective disorders, and social phobia. American Journal of Medical Genetics (Neuropsychiatric Genetics), 60, 19–26. DOI: 10.1002/ajmg.1320600105
Smith, T. L. (2006). Siblings of children with autism; an investıgatıon of sibling and parent characteristics contributing to positive and negative psychosocial outcomes (Doctoral Dissertation). University of Toronto.
Stoneman, Z. (2001). Supporting positive sibling relationships during childhood. Mental Retardatıon and Developmental Disabilities Research Revıews, 7, 134–142. DOI: 10.1002/mrdd.1019
Tomenty, T. S., Barry, T. D. ve Bader, S. H. (2012). Are typically developing siblings of children with an autism spectrum disorders at risk for behavioral, emotional, and social maladjustment? Research in Autism Spectrum Disorders, 6, 508-518. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2011.07.012.
Topaloğlu, G. (2011). Otizmli çocukların kardeş ilişkisinde annenin rolü [The role of mother in sibling relationship of children with autism] (Yüksek lisans tezi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezinden edinilmiştir. (Tez Numarası: 279903).
Verte, S., Roeyers, H. ve Buysse, A. (2003). Behavioral problems, social competence and self-concept in siblings of children with autism. Child: Care, Healt&Development, 29(3), 193-205. DOI: 10.1046/j.1365-2214.2003.00331.x
Yirmiya, N., Gamliel, I., Pilowsky, T., Feldman, R., Baron-Cohen, S., Sigman, M. (2006). The development of siblings of children with autism at 4 and 14 months: social engagement, communication, and cognition. Journal of Child Psychology and Psychiatry 47(5), 511–523. DOI: 10.1111/j.1469-7610.2005.01528.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hatice Şengül Erdem
Türkiye

Yeşim Fazlıoğlu Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

2 Aralık 2019

Kabul Tarihi

6 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 28 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.24106/kefdergi.4105

IZ

https://izlik.org/JA65DD22DM

APA

Şengül Erdem, H., & Fazlıoğlu, Y. (2020). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri. Kastamonu Education Journal, 28(4), 1776-1788. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4105

AMA

1.Şengül Erdem H, Fazlıoğlu Y. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28(4):1776-1788. doi:10.24106/kefdergi.4105

Chicago

Şengül Erdem, Hatice, ve Yeşim Fazlıoğlu. 2020. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri”. Kastamonu Education Journal 28 (4): 1776-88. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4105.

EndNote

Şengül Erdem H, Fazlıoğlu Y (01 Temmuz 2020) Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri. Kastamonu Education Journal 28 4 1776–1788.

IEEE

[1]H. Şengül Erdem ve Y. Fazlıoğlu, “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri”, Kastamonu Eğitim Dergisi, c. 28, sy 4, ss. 1776–1788, Tem. 2020, doi: 10.24106/kefdergi.4105.

ISNAD

Şengül Erdem, Hatice - Fazlıoğlu, Yeşim. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri”. Kastamonu Education Journal 28/4 (01 Temmuz 2020): 1776-1788. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4105.

JAMA

1.Şengül Erdem H, Fazlıoğlu Y. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi. 2020;28:1776–1788.

MLA

Şengül Erdem, Hatice, ve Yeşim Fazlıoğlu. “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri”. Kastamonu Education Journal, c. 28, sy 4, Temmuz 2020, ss. 1776-88, doi:10.24106/kefdergi.4105.

Vancouver

1.Hatice Şengül Erdem, Yeşim Fazlıoğlu. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Tipik Gelişen Kardeşlerinin Davranışsal, Sosyal Ve Duygusal Özellikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi. 01 Temmuz 2020;28(4):1776-88. doi:10.24106/kefdergi.4105