Toplu Konut ve Sosyal Konut Üretiminin Küreselleşme Bağlamında İrdelenmesi: Dünyadan ve Türkiye’den Örnekler

Sanayileşme, hızlı kentleşme, nüfus artışı, dünya savaşları ve çatışmalar sonrasında gerçekleşen zorunlu göçler gibi sebepler sonucunda toplumlardaki alt gelir gruplarının konut ihtiyaçlarını karşılayamaması, devletlerin toplu konut ve sosyal konutları içeren kitlesel konut üretimini hayata geçirmesine neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, 2000 yılından sonra dünyada ve Türkiye’de düşük maliyet ile inşa edilen toplu ve sosyal konutlarda merkezi ve yerel politikalar doğrultusunda küreselleşmenin etkilerini irdelemektir. Çalışma kapsamında, 2000 yılından sonra farklı ülkelerde inşa edilmiş 20 toplu konut ve sosyal konut projesi çeşitli kriterler (tasarım firması, bütçe ve yatırımcı, konut özellikleri, sosyal ve kamusal alanlar, yerleşim şeması) üzerinden incelenmiştir. İncelenen projelerde, dünyada ve Türkiye’de uygulanan toplu ve sosyal konut projelerinin tasarım, planlama ve uygulama aşamalarında benzerlikler ve farklılıklar barındırdığı görülmüş, belirli ortak özelliklere göre seçilen projeler arasında karşılaştırmalı analiz yapılmıştır. Analizden elde edilen bulgulara göre, tüm dünyada benzer şekilde üretilmiş standart konutlar yerine, yerel iklim ve malzemeyi, çevre değerlerini, kullanıcıların ihtiyaçlarını dikkate alan, farklı konut tipleri, kişisel ve ortak etkinlik alanları ve sosyal alanlar sunan konutların üretilmesi uzun vadede etkili ve verimli olabilmektedir. Çalışma, farklı ülkelerde alt ve orta gelir grubu için uygulanmakta olan toplu ve sosyal konutların incelenmesi ve karşılaştırılması, etkili ve sürdürülebilir konut ve çevresi üretimine dair çıkarımlarda bulunması bakımından önem arz etmektedir. Gelecek çalışmalar için ülkelerin yerel politikaları, ekonomileri, kültürel ve sosyal özelliklerine karşılık gelecek toplu ve sosyal konut fikirleri geliştirilmesi önerilmektedir.

Due to the incapacity of lower-income groups in societies to meet their housing needs because of industrialization, rapid urbanization, population growth, compulsory migration after World Wars and other conflicts, governments implemented mass housing construction, including mass housing and social housing. This research aims to look at the influence of culture and globalization on mass housing and low-cost social housing created in the world and Turkey after 2000, in conjunction with central and local regulations. Twenty mass and social housing projects completed after 2000 in various countries were analysed using multiple criteria as part of the study’s scope (design firm, budget and investor, housing features, social and public spaces and settlement schema). In the projects examined, it has been observed that there are similarities and differences in the design, planning and implementation stages of mass and social housing projects implemented in the world and Turkey, and a comparative analysis has been made between the projects selected according to certain common characteristics. According to the findings obtained from the analysis, it can be effective and efficient to produce houses that take into account the local climate and materials, environmental values, the needs of the users, and offer different types of housing, personal and common activity areas and social areas, instead of standard mass housing produced in a similar way all over the world. The study is significant in terms of studying and comparing mass and social housing for poor and middle-income groups in many countries, as well as concluding effective and sustainable housing and its environs. For future research, it is suggested that mass and social housing concepts be developed in accordance with local regulations, economics, cultural, and social characteristics of the countries.