Yaratıcı Sınıfın Göç Eğilimlerinde Yaşam Kalitesinin Yeri: İstanbul’dan İzmir’e Yaratıcı Göç

Öz

Yaratıcı sektör çalışanları bir kentin ekonomisinin büyümesinde önemli rol oynamaktadır ve yaratıcı sınıfın göçü, modern ekonomilerdeki ekonomik göçün önemli bir boyutudur. Üstün yetenekli insanlar diğer çalışanlara göre daha hareketlidir ve mekânsal tercihleri de diğer çalışanlara göre farklılık göstermektedir. Kentlerde yaratıcı sınıfın göç eğilimlerini etkileyen çok sayıda etken bulunmaktadır. Florida’nın (2002) belirttiği tolerans, yetenek ve teknoloji değişkenleri kentlerin çekiciliğini belirlemekte ve kentlerde yumuşak ve sert etkenler yaratıcı sınıfın yer seçim tercihlerinde etkili olabilmektedir. Daha iyi gelir ve yaşam standartlarının yanı sıra bir dizi faktör söz konusudur. Bu faktörleri bütünsel olarak içeren bir üst çerçeve olarak “Yaşam Kalitesi (Quality of Life – QoL)” yaratıcı sınıfın yer seçimlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda yaşam standartlarının yükselmesine katkı sağlamaları nedeniyle yaratıcı sınıf farklı kentlerden diğer yaratıcı profesyonellerin de ilgisini çeken çoğaltan etki ile bir mıknatıs ortamı yaratmaktadır. Yaratıcı sektörler açısından İstanbul, İzmir’e kıyasla daha büyük bir paya sahiptir. Ancak son dönemde yaratıcı profesyoneller İstanbul’dan İzmir’e göç etme eğilimindedir. Bu çalışmanın amacı, İstanbul’dan İzmir’e yaratıcı sınıfın göç eğilimlerini incelemek suretiyle kültür ve yaratıcı endüstriler açısından liderlik eden bir şehirdeki yaratıcı sınıfın hangi gerekçelerle kültür ekonomisi açısından daha geriden gelen bir kente göç ettiğini yaşam kalitesi parametreleri üzerinden çözümlemektir. İstanbul’dan İzmir’e yaratıcı sınıfın göç eğilimlerini yaşam kalitesi göstergeleri üzerinden inceleyerek Yaratıcı Göç Teorisi parametreleri ile yerel deneyimin (İstanbul’dan İzmir’e göç deneyiminin) örtüşüp örtüşmediği sorusunun cevabı aranmaktadır. Yapılan araştırma, İstanbul'dan İzmir'e yaratıcı göçün farklı nedenleri ve motivasyonları olduğunu göstermektedir. Bulgular, İstanbul’dan İzmir’e göç eden yaratıcı sınıfın göç nedenlerinin sosyal, çevresel, ekonomik ve fiziksel açıdan memnuniyet düzeyleri ve yaşam standartlarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. İzmir, Yaratıcı Sınıf Teorisi’ne ve Yaşam Kalitesi parametrelerine göre öne çıkan bir kent olmamasına rağmen, yaratıcı sınıf için çekim yaratmaktadır. İzmir, yaratıcı göç mıknatısı gibi işlev görmesiyle yaratıcı sınıf hareketliliğine asimetrik bir örnek teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yaratıcı Göç
• Yaratıcı sınıf
• Yaşam kalitesi
• İzmir
• İstanbul

The Quality of Life in Migration Tendencies of the Creative Class: Creative Migration from İstanbul to İzmir

Öz

Creative industry workers play a significant role in growth of urban economy and migration of the creative class (CC) is a major dimension of economic migration in modern economies. Highly talented individuals are more mobile than other workers, and their spatial preferences differ from those of other employees. Many factors influence the migration tendencies of the CC. Tolerance, talent, and technology factors (Florida, 2002), determine the attractiveness of cities, and both soft and hard factors can influence locational preferences. Besides better income and living standards, various factors play a role. Quality of Life (QoL) is one of these factors and plays a significant role in locational preferences. This factor creates a magnet-like environment attracting other creative professionals from different cities. In terms of creative sectors, Istanbul holds a significant share. However, the recent times display a rising trend of creative migration. This paper intends to analyze migration trends of the (CC from Istanbul to Izmir, through the lens of QoL and decipher the reasons why the CC of a leading city in culture and creative industries, migrate to a lower-rank city in cultural economy. The study questions whether the Creative Migration Theory parameters fully explain the local experience (migration from İstanbul to Izmir) by way of investigating migration tendencies of the CC through the indicators of QoL. The research shows that creative migration to Izmir has different reasons and motivations. Findings indicate that the reasons for CC migration from Istanbul to Izmir is related to their satisfaction levels and living standards in terms of social, environmental, economic and physical aspects. Although Izmir does not stand out as an upper-rank city according to the CC Theory and the parameters QoL, it still attracts the CC. In its impact, Izmir constitutes an asymmetric example for mobility of the CC.

Anahtar Kelimeler

• Creative Migration
• Creative Class
• Quality of Life
• İzmir
• İstanbul

Kaynakça

1. Aksoy, A. ve Enlil, Z. (2011). Kültür ekonomisi envanteri İstanbul 2010. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
2. Alfken, C. (2015). Ich will nicht nach Berlin!–Life course analysis of inter-regional migration behaviour of people from the field of design and advertising. Environment and Planning A, 47(10), 2187-2203. https://doi.org/10.1177/0308518X15599287
3. Atilla, N. (2002). İzmir demiryolları [Vol. 36]. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
4. Arslan, B. (2021). Some observations on the cultural inventory of İzmir from the tanzimat to the constitutional monarchy (1839-1876). Journal of the Faculty of Philosophy in Sarajevo, 8(8), 57-102. https://doi.org/10.46352/23036974.2021.57
5. Baran, H. ve Atay, Ç. (2010). İzmir Alsancak Limanı’nın etki alanı ve İzmir kentinin ekonomik yapısı ile bağı. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 2 (2), 67-81.
6. Beyazıt, E. ve Tosun, Y. (2006). Evaluating Istanbul in the Process of European Capital of Culture 2010. 42nd ISoCaRP Congress.
7. Borén, T., & Young, C. (2013). The migration dynamics of the “creative class”: Evidence from a study of artists in Stockholm, Sweden. Annals of the Association of American Geographers, 103(1), 195-210. https://doi.org/10.1080/00045608.2011.628263
8. Brown, J. (2017). Home from home? Locational choices of international “creative class” workers. N. Clifton, C. Chapain ve R. Comunian (Ed.), Creative Regions in Europe içinde (22-41). Routledge.

9. Clark, T. N., Lloyd, R., Wong, K. K. ve Jain, P. (2002). Amenities drive urban growth. Journal of urban affairs, 24(5), 493-515. https://doi.org/10.1111/1467-9906.00134
10. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (b.t). Kentsel-Kırsal Nüfus Oranı, 03 Kasım 2023. https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/kentsel---kirsal-nufus-orani-i-85670
11. Dereli, H. C. (2017). Tasarım kenti olmayı hedefleyen İzmir’in zihinsel altyapısını dönüştürmek için bir etkinlik tasarımı önerisi. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, (17), 25-38.
12. Doğrul, H. G., Çelikkol, M. M. ve Murat, N. (2016). İllerin ekonomik gelişmişliği üzerinde yaratıcı sınıfın etkisi: Türkiye örneği. Business & Economics Research Journal, 7(4), 79-95. https://doi.org/10.20409/berj.2016422340
13. Ertürk, E. (2010). İstanbul müzik endüstrisi: Temel yapısal özellikler, eğilimler, sorunlar ve öneriler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Bilimler Akademisi.
14. Florida, R. (2002). The rise of the creative class. New York, Basic Books.
15. Florida, R. (2011). Yaratıcı sınıf adres değiştiriyor: Yetenek için küresel rekabet, İstanbul, MediaCat Kitapları.
16. Gökçen Dündar vd. (2013). İzmir 2012 Kültür ekonomisi ve kültür altyapısı envanteri ve İzmir kültür ekonomisi gelişme stratejisi, İzmir Kalkınma Ajansı- İZKA. http://izka.org.tr/wp-content/uploads/pdf/10_izmir_kultur_ekonomisi_envanteri_ve_kultur_ekonomisi_stratejisi.pdf
17. Güçlü, M., Kumral. N., Kuş, C., Börü, P., Kösedağlı, B. Y., İnke, H. ve Dolu, A., (2021). Türkiye’de yaratıcı endüstrilerin İBS-2 bölgeleri düzeyinde analizi: İzmir’e bir bakış, İzmir Kalkınma Ajansı. https://izka.org.tr/wp-content/uploads/2021/01/Yaratici-Endustriler-Raporu.pdf
18. Güran, M. C. ve Seçilmiş, İ. E. (2013). Ankara kültür ekonomisi sektörel büyüklüklerin değerlendirilmesi, Ankara TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
19. Hansen, H. K. (2007). Technology, talent and tolerance - the geography of the creative class in Sweden (RAPPORTER OCH NOTISER; Vol. 169). Lund University. https://lucris.lub.lu.se/ws/files/5789800/1001518.pdf
20. Harvey, D. (2020). The condition of postmodernity. The new social theory reader, Routledge.
21. Jenkinson, C. (2021). Quality of life. https://www.britannica.com/topic/quality-of-life
22. Kasaba, R. (1993). İzmir. Review (Fernand Braudel Center), 16(4), 387-410.
23. Kaymaz Koca, S. (2015). An Attempt at Conceptualizing the Information City, its Spaces and Their Potentials. Megaron, 10(1), 1-13. https://doi.org/10.5505/MEGARON.2015.72792
24. Keskiner, S., Ekemen, C., Kocaer, O., Eryılmaz, H., Ada, S., Onbaşı, T., Kantürk, B., Sağay, E. A., Akkoyunoğlu, G., Baltacı, İ. M., Sargon, N., Kantık, T., Süvari, G., Akın, A. ve Beykoz, B. (2017). İzmir kültür haritası. İzmir Kültür Platformu. https://www.izmeda.org/wp-content/uploads/2022/03/Platform-izmir-kultur-haritasi.pdf
25. Kumral, N. (2010). Yaratıcılık ve İzmir üzerine (Ege University Working Papers in Economics 2010. No. 1001). Ege Üniversitesi. https://ideas.repec.org/p/ege/wpaper/1001.html
26. Landry, C. (2012). The creativity city: a toolkit for urban innovators. Londres: Earthscan.
27. Lazzeretti, L., Capone, F. ve Innocenti, N. (2018). The rise of cultural and creative industries in creative economy research: A bibliometric analysis. M.Vecco ve L. Lazzeretti (Ed.), Paradigms in transition from a global perspective, Creative industries and entrepreneurship içinde (13-34). Edward Elgar Publishing.
28. Mellander, C., & Florida, R. (2011). Creativity, talent, and regional wages in Sweden. The Annals of Regional Science, 46, 637-660.
29. Morais, P., Miguéis, V. L., & Camanho, A. S. (2013). Quality of life experienced by human capital: An assessment of European cities. Social indicators research, 110, 187-206.
30. Niedomysl, T. (2010). Towards a conceptual framework of place attractiveness: a migration perspective. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 92(1), 97-109. https://doi.org/10.1111/j.1468-0467.2010.00335.x
31. Niedomysl, T., & Hansen, H. K. (2010). What matters more for the decision to move: Jobs versus amenities. Environment and Planning A, 42(7), 1636-1649. https://doi.org/10.1068/a42432
32. NTV (2017). Aziz Kocaoğlu: İzmir’e beyaz yakalı göçü arttı. https://www.ntv.com.tr/ege-ekonomik-forum-2017/aziz-kocaoglu-izmire-beyaz-yakali-gocu-artti,KSLWN5GLmE2T_XT8p5eNHQ
33. O’Brien, M. A (2009). Creative calling: Migrant creatives and the labour of love in Berlin [Doktora Tezi]. Brighton Üniversitesi
34. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022a). OECD regional well-being, İstanbul. 12 Ekim 2023, https://www.oecdregionalwellbeing.org/TR10.html
35. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2022b). OECD regional well-being, İzmir. 12 Ekim 2023, https://www.oecdregionalwellbeing.org/TR31.html
36. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2023). Türkiye. 12 Ekim 2023, https://www.oecdbetterlifeindex.org/countries/turkiye/
37. Originn Creative Hub. (2023a). Originn. 7 Aralık 2023, https://www.originn.com.tr/
38. Originn Creative Hub. (2023b). Etkinlikler. 7 Aralık 2023, https://www.originn.com.tr/
39. Öztürk, F. P. (2009). İstanbul kent mekânında kültürel/yaratıcı endüstrilerin mekânsal dağılımı ve yer seçim kriterleri - Beyoğlu örneği [Doktora Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
40. Öztürk Ekdi, F. P. ve Çıracı, H. (2015). Cultural/creative industries in Istanbul: Beyoğlu case. A| Z ITU Journal of the Faculty of Architecture, 12(1), 67-82.
41. Petrakis, P. E. ve Kanzola, A. M. (2022). On the micro-foundations of creative economy: Life satisfaction and social identity. Sustainability, 14(9), 4878. https://doi.org/10.3390/su14094878
42. Pratt, A. C. (2008). Creative cities: the cultural industries and the creative class. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 90(2), 107-117.
43. Suciu, M. C. ve Florea, C. A. (2017). An empirical study on the migration among young skilled and creative people. Amfiteatru Economic Journal, 19(46), 727-741.
44. Taşbaşı, K. (2009). Sahnedeki İstanbul: Kentsel Ve Kültürel Politikalar Ekseninde 2010 Avrupa Kültür Başkenti [Doktora Tezi]. Marmara Universitesi.
45. Türkiye İstatistik Kurumu [Tüik]. (2017). Uluslararası Göç İstatistikleri, 2017. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Uluslararasi-Goc-Istatistikleri-2017-30607
46. Türkiye İstatistik Kurumu [Tüik]. (2021). Kent-Kır Nüfus İstatistikleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Nufus-ve-Konut-Sayimi-2021-45866
47. Türkiye İstatistik Kurumu [Tüik]. (2023a). Nüfus ve konut sayımı, 2021. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kent-Kir-Nufus-Istatistikleri-2022-49755
48. Türkiye İstatistik Kurumu [Tüik]. (2023b). İç Göç İstatistikleri, 2022. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ic-Goc-Istatistikleri-2022-49727
49. Ünal, Ç. (2020). İzmir'in göç analizi (2008-2018). Eastern Geographical Review/Doğu Coğrafya Dergisi, 25(43),195-208. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.686004
50. Vlachopoulou, C. ve Deffner, A. (2011). Creative city: A new challenge of strategic urban planning?,
51. Vossen, D., Sternberg, R. ve Alfken, C. (2019). Internal migration of the ‘creative class’ in Germany. Regional Studies, 53(10), 1359-1370. ttps://doi.org/10.1080/00343404.2019.1566699
52. Yılmaz, F. ve Yetkin, S. (2002). İzmir kent tarihi. İzmir Büyükşehir Belediyesi Yayınları