Türkiye’de Büyükşehirlerde Kent İçi Ulaşım Sorunları ve Çözüm Önerileri: Ankara İli Örneği

Öz

Kent içi ulaşım, insanların bir yerden başka bir yere güvenli, hızlı ve emniyetli bir şekilde taşınması açısından önemlidir. Her geçen gün artan nüfus ile birlikte ulaşım talebinin ve araç sayısının artması sonucunda trafik sıkışıklığı, hava ve gürültü kirliliği, trafik kaza sayısının artması gibi problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada Türkiye’de kent içi ulaşım sorunları konusunda literatür araştırması yapılarak Adana, Bandırma, Bitlis, İzmir, Eskişehir, Isparta ve İstanbul şehirleri incelenmiştir. Büyükşehir belediyelerinde yaşanan sorunların Ankara ile benzer sorunlar içerdiği tespit edilmiştir. Ankara İli’ndeki kent içi ulaşım sorunları incelenerek çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Çalışma kapsamında Ankara’da 125 kişi ile anket çalışması yapılmıştır. Anket sonucuna göre, Ankara’da kent içi ulaşımda sorunlar öncelik sırası olmak üzere, %50,4 oranı ile trafik sıkışıklığı ve park etme zorlukları ilk sırada, %18,4 oranı ile toplu taşımanın yetersizliği ikinci sırada, %7,2 oranı ile yolculuk süresinin uzun sürmesi üçüncü sırada, %5,6 oranı ile planlama sorunları dördüncü sırada, %4,8 oranı ile ulaşım altyapı sorunları ve yetersizliği beşinci sırada, % 3,2 oranı ile finansman sorunları altıncı sırada, %2,4 oranı ile toplu taşımanın konforsuz ve güvensiz olması ise yedinci sırada yer almaktadır. Ankara’da kent içi ulaşım sorunlarına çözüm önerisi öncelik sırasına göre birinci sırada %22,4 oranı ile kişisel hareketlilik için bisiklet yollarını ve kullanımının artırılması, %19,2 oranı ile toplu ulaşımın daha cazip hale getirilmesi ikinci sırada, %14,4 oranı ile kent içi ulaşımda entegrasyon ve koordinasyonun sağlanması üçüncü sırada, %12,0 oranı ile sürdürülebilir ulaşım ana planının yapılması dördüncü sırada, %6,4 oranı ile tek tip bilet sistemini (elektronik bilet sistemi) otobüs, minibüs, taksi ve raylı sistemler tümünde uygulanması beşinci sırada, %4,8 oranı ile park yerlerinin artırılması ise altıncı sırada yer almaktadır. Kent içi ulaşımda sorunlara çözüm önerileri; otomobil kullanımını caydırıcı önlemler alınması, ulaşım türlerinde koordinasyon ve entegrasyon sağlanması, toplu ulaşımın daha cazip hale getirilmesi için politikalar geliştirilmesi, ulaşımın çok yönlü yapısı dikkate alınarak planlar yapılması şeklinde sıralanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Kent içi ulaşım
• kent içi ulaşım sorunları
• büyükşehir belediyesi

Urban Transportation Problems and Solution Offers in Metropolitans in Türkiye;Example of City of Ankara

Abstract

Urban transportation is important for transporting people from one place to another safely, quickly and securely. As a result of the ever-increasing population and the increase in transportation demand and the number of vehicles, it brings with it problems such as traffic congestion, air and noise pollution, and an increase in the number of traffic accidents. İn this study, a literature research was conducted on urban transportation problems in Türkiye and in this context, the cities of Adana, Bandırma, Bitlis, Izmir, Eskişehir, Isparta and Istanbul were examined. It has been determined that the problems experienced in metropolitan municipalities are similar to those in Ankara. Urban transportation problems in Ankara Province were examined and solution suggestions were made. Within the scope of the study, a survey was conducted with 125 people in Ankara. According to the results of the survey, the priority order in Ankara is problems in urban transportation, traffic congestion and parking difficulties come first with 50,4%, inadequacy of public transportation comes second with 18,4%, and travel problems with 7.2%. Long duration of transportation time is in the third place, planning problems are in the fourth place with a rate of 5,6 %, transportation infrastructure problems and inadequacy are in the fifth place with a rate of 4,8%, financing problems are in the sixth place with a rate of 3.2%, public transportation problems being uncomfortable and unsafe ranks are in the seventh place with a rate of 2,4%. In order of priority, the solution proposal for urban transportation problems in Ankara comes first, with 22.4% increasing bicycle paths and their use for personal mobility, and making public transportation more attractive with 19,2%, and second with 14,4%. Ensuring integration and coordination in urban transportation ranks third, making a sustainable transportation master plan ranks fourth with a rate of 12%, implementation of a uniform ticket system (electronic ticket system) in all bus, minibus, taxi and rail systems ranks fifth with a rate of 6,4%, Increasing parking spaces ranks sixth with a rate of 4,8%. Solution suggestions to problems in urban transportation; These can be listed as taking measures to deter the use of automobiles, ensuring coordination and integration in transportation types, developing policies to make public transportation more attractive, and making plans taking into account the multifaceted nature of transportation.

Keywords

• Urban transportation
• urban transportation problems
• metropolitan municipality
• public transportation

Kaynakça

1. Acar, İ.H. (2001). Kent içi ulaşımda sorunlar ve çözümler. TMH- Türkiye Mühendislik Haberleri sayı 429-2004/1, 33-36.
2. Ağaoğlu, M.N. ve Başdemir, H. (2019). Şehir içi ulaşım sorunları ve çözüm önerileri. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 8(1), 27-36.
3. Ağın, C. (2015). Türkiye’de şehirlerdeki toplu ulaşım sistemleri sorunlarının çözümlenmesinde toplumsal davranışların etkilerinin planlama süreci kapsamında incelenmesi. İzmir-Karşıyaka örneği. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı, Şehir ve Bölge Planlama Programı, İzmir.
4. Anonim. (2022a). Web Sitesi: https://www.imo.org.tr/Eklenti/1268,kentici-ulasiminda-sorunlar-ve-cozumlerpdf.pdf?0. Erişim Tarihi: 15.09.2022.
5. Anonim. (2022b). Web Sitesi: https://www.nufusu.com/il/ankara-nufusu. Erişim Tarihi: 15.09.2022.
6. Anonim. (2022c). Web Sitesi: https://v3.arkitera.com/h13388-istanbul-un-ulasim-sorunlari-icin-cozum-onerileri.html. Erişim Tarihi: 21.09.2022.
7. Anonim. (2022ç). https://s.ankara.bel.tr/files/2022/04/20/82a847b1e04a4e9f7d6b48d7e8ff52db. pdf. Erişim Tarihi: 21.09.2022.
8. Anonim. (2022d). Web Sitesi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Ankara% 27da_ula% C5% 9F % C4% B1m. Erişim Tarihi: 22.09.2022.

9. Anonim. (2022e). Web Sitesi: https://pchocasi.com.tr/dunyada-ulkelerin-kisi-basina-dusen-arac-sayisi-ne-kadar-83067/. Erişim Tarihi: 22.09.2022.
10. Anonim. (2022f). Web Sitesi: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/ankaranin-ulasim-master-plani-smart-ankara-ile-belirlenecek/2003413. Erişim Tarihi: 23.09.2022.
11. Anonim. (2023). Web Sitesi: https://s.ankara.bel.tr/files/2023/04/28/ff8e07317671fefec78f571 aaa7ea84b.pdf. Erişim Tarihi: 02.12.2023.
12. Anonim. (2024a). Web Sitesi. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49685#:~:text=T%C3%9C% C4%B0K %20Kurumsal&text=T%C3%BCrkiye'de%20ikamet%20eden%20n%C3%BCfus,279 %20bin%20553%20ki%C5%9Fiye%20ula%C5%9Ft%C4%B1. Erişim Tarihi: 04.01.2024.
13. Anonim (2024b). EGO Genel Müdürlüğü 2022 yılı faaliyet raporu. Web Sitesi: https://m.ego.gov.tr/dosya/indir/30480.pdf. Erişim Tarihi: 04.01.2024.
14. Bakış, A. ve Işık, E. (2012). Bitlis ulaşım analizi ve ulaşım sorunları çözüm önerileri. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), 19-33.
15. CEC, (2001). Commission of the European Communities. European Transport Policy for 2020: Time to Decide, COM (2001) 370. Office for Official Publications of the European Communities, Luxembourg.
16. CEMT, (2006). (European Conference of Ministers of Transport). Sustainable Urban Travel Implementing Sustainable Urban Travel Policies: Applying the 2001 Key Messages. OECD, Paris.
17. Çetinkaya, N.E. (2013). Adana ilindeki toplu taşıma sistemlerinin alt yapısının tespiti ve iyileştirme önerileri. Yüksek Lisans Tezi. Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kentsel Sistemler ve Ulaştırma Yönetimi Ana Bilim Dalı. İstanbul.
18. Fidan, A. (2004). İstanbul metropoliten alanı kent içi ulaşım otoritesi için bir model önerisi. Mevzuat Dergisi, 7(73), 2-17.
19. Fidan A., (2022). Kentiçi ulaşımda sürdürülebilir modellerin kent dirençliliğine etkisi. İklim Değişikliği, Sürdürülebilirlik ve Dirençli Kentler, Uygulamalar, Sorunlar ve Çözümler içinde, ISBN: 9786051969565, 191-204, İstanbul: Çizgi Kitabevi.
20. Fidan A., (2023) Akıllı kentlerde kent içi ulaşım ücretlendirme sistemleri ve entegrasyonu. Farklı Yönleriyle Akıllı Kent Uygulamaları, Mevcut Durum ve Çözüme İlişkin Yaklaşımlar: Bir Yol Haritası içinde, ISBN: 978-625-7518-41-3, 204-219, Gaziantep: Gazikültür Yayınları, Web Sitesi: https://gazikulturas.com/?r3d=orta-asyadan-anadoluya-baraklar-copy-copy. Erişim Tarihi 21.04.2024.
21. Güven, A. ve Can, E.K. (2011). Trafik Akışının Eniyilemesinde Kuadratik Programlamanın Uygulanması. 6. İnşaat Yönetimi Kongesi, TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, Bursa.
22. Kababulut, F.Y. ve Helvacı, C. (2017). Büyük şehirlerde ulaşım sistemleri ve sorunları: İzmir İli özelindeki sorunlara çözüm önerileri. Planlama, 27(3), 215-221.
23. Karacasu, M. (2009). Eskişehir kent içi ulaşımında trafik türlerine göre dağılımın belirlenmesi ve ulaşım sorunlarına çözüm önerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(3), 409-412.
24. Kaplan, H. (2009). Ankara’da çevre dostu ulaşım tür ve düzenlemelerinin yeri-yerel yönetim ulaşım uygulamaları yönünden bir irdeleme. Dosya11: Yerel Yönetimler: Ulaşım ve Su, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, 55-70.
25. Katzev, R. (2003). Car sharing: A new approach to urban transportation problems. Analyses of social issues and public policy, 3(1), 65-86.
26. Köse, S. (2010). Yol kenarı park etme teknolojileri: İstanbul örneği analizi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
27. Mergen, T. (2008). Kent içi ulaşım sorunları üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı. Balıkesir.
28. Oliveira, L. K., Barraza, B., Bertocini, B.V., Isler, C. A., Pires, D.R., Madalon, E.C. ve Ferreira, S. (2018). An overview of problems and solutions for urban freight transport in Brazilian cities. Sustainability, 10(4), 1233.
29. Özer, D. ve Kocaman, S. (2008). İstanbul'un kent içi ulaşımı: Mevcut durum, sorunlar ve öneriler. Civilacademy Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 77-89.
30. Özdemir, T., Turabi, A., Üçer, F. ve Arık, A. (2005). Kentsel Ulaşım Sorunları ve Çözümleri Üzerine Bir Araştırma (Balıkesir Örneği) 6. Ulaştırma Kongresi, 23-25.
31. Pojani, D. ve Stead, D. (2017). The urban transport crisis in emerging economies. This Springer imprint is published by Springer Nature. Switzerland.
32. Rodrigue, J.P. (2017). The Geography of transport systems, New York: Routledge, ISBN: 978-1138669574.
33. Sandal, E.K. ve Tıraş, M. (2013). Adana’da ulaşım problemlerinin şehir coğrafyası açısından değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 17(28), 125-140.
34. Tektaş, M. ve Aslan, M. (2019). Bandırma ve Çevresi Ulaşım Sorunları ve Çözüm Önerileri. 2. Uluslararası Bandırma ve Çevresi Sempozyumu, 17(19), 244-258.
35. TÜİK. (2022). Web Sitesi:https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Nufus-ve-Demografi-109. Erişim Tarihi: 15.09.2022.
36. Uzun, H. (2013). Tarihi kent merkezleri ulaşım ilişkilerinin koruma bağlamında değerlendirilmesi izmir tarihi kent merkezi örneği. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı, Şehir Planlama Programı, İstanbul.
37. Vecdi Diker Çalışma Grubu (2005). İstanbul’un ulaşım ve trafik sorunu-üçüncü çevre yolu ve boğaz geçişi. Mart. İstanbul.
38. Ushakova, A. (2016). Development of underground space as transportation problem solution in St. Petersburg. Procedia engineering, 165, 166-174.
39. Yeni, M. (2001). İstanbul’un ulaşım sorunlarına çözüm yaklaşımlarının değerlendirilmesi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.